In 340 gemeenten kiezen inwoners vandaag hun gemeenteraad. De Volkskrant trekt het land in en spreekt stemmers bij de stembus.
Om 21.00 uur sluiten de stembussen en kort daarna volgen exitpolls uit vier plaatsen. Vervolgens komen de eerste uitslagen per gemeente. U kunt alles volgen in dit blog.
Lees hier alle artikelen die we schreven in aanloop naar de verkiezingen.
Als het aan de ruim veertig Rotterdammers ligt die woensdag samenkwamen voor house en croissants, maakt Rotterdam een ferme ruk naar links. Ze zijn in alle vroegte op een verkiezingsrave in de alternatieve club Time Is The New Space.
Doel van de rave, aldus organisator en GroenLinks-PvdA-kandidaat Josephine Baán (29): jongeren enthousiasmeren om te stemmen en internationale Rotterdammers bewust maken van hun stemrecht.
De 27-jarige Sasha, die haar nationaliteit liever niet deelt, mag niet stemmen, maar nam wel haar Malagassisch-Luxemburgse huisgenoot Chloé (ook 27) mee. Zij heeft wel stemrecht. ‘Online lukt het best een idee te krijgen van waar partijen voor staan. Maar in hoeverre partijen zich ook aan hun woord houden, daar kom je als niet-Nederlander heel lastig achter’, zegt Chloé.
De Nederlandse Hanna (óók 27) moet vandaag haar scriptie over recreatief drugsgebruik afschrijven, maar komt eerst nog even raven. Een ‘voormalig D66-stemmer’, noemt ze zich. ‘Progressieve dingen zeggen, en vervolgens in een rechts kabinet stappen.’ Lokaal hoopt ze op een ‘sociale’ uitslag. ‘Veel partijen willen van Rotterdam een wereldstad maken, maar het is en blijft gewoon een arbeidersstad.’
De aanwezige GroenLinks-PvdA’ers spreken allen dezelfde wens uit: groter worden dan Leefbaar Rotterdam. Normaal zou die doelstelling bij lijsttrekker Jeroen Postma misschien tot zenuwen leiden, maar dat lijkt hij na de apotheose van de laatste dj-set tijdelijk vergeten. ‘Dit is ontladend. Zo ben ik nog nooit een verkiezingsdag begonnen.’
Michiel Bartelds
Rond 10.00 uur had 7 procent van de kiesgerechtigden in Tilburg een stem uitgebracht voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat is minder dan in 2022, toen op hetzelfde tijdstip ruim 12 procent had gestemd. Vier jaar geleden bracht uiteindelijk 40,1 procent van de Tilburgers hun stem uit.
Daarmee dook Tilburg fors onder het landelijke opkomstpercentage van 51 procent, het laagste percentage sinds het afschaffen van de opkomstplicht in 1970. Uit een peiling van Ipsos blijkt dat de opkomst dit keer nog lager zou kunnen uitpakken.
De gemeente Utrecht maakte eerder vanochtend als een van de eerste gemeenten een voorlopig opkomstpercentage bekend. Om 09.00 uur was daar 5,7 procent van de kiesgerechtigden naar de stembus gegaan, twee uur later was dat gestegen naar 15,7 procent.
Burgemeester Sharon Dijksma van Utrecht hoopt op een hoge opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen. In een bericht op Instagram wijst ze inwoners van haar gemeente op de mogelijkheid om te stemmen in de Domtoren. ‘Wat een prachtige locatie om een stem uit te brengen’, schrijft ze bij een foto van zichzelf met een stembiljet in haar hand.
Ook andere gemeenten zijn met voorlopige opkomstpercentages gekomen. In Helmond ging het om 09.00 uur om 3,53 procent en om 11.00 uur om 9,86 procent. In Den Bosch had tot 09.00 uur 4,7 procent van de kiesgerechtigden gestemd.
Thom Canters
In stembureau 21 in Smilde is de eerste keuze een principiële: links- of rechtsaf? Een glazen gang verbindt de Koepelkerk (links) met zalencentrum het Kompas (rechts). ‘Eigenlijk mogen we twee keer stemmen’, zegt een heer op leeftijd spitsvondig.
In de fraai gerestaureerde kerk moet een vakje gekleurd worden onder het orgel en staat de stemkliko onder de kansel. Sommige inwoners weigeren principieel te stemmen in het huis van de heer, zegt de voorzitter van het stembureau. ‘Ik heb wel eens iemand horen zeggen: ‘Als ik de drempel over stap, ontbrand ik spontaan.’
Smilde valt onder de gemeente Midden-Drenthe. Heet hangijzer hier is de toekomst van het zwembad, De Smelte, dat met sluiting wordt bedreigd. Voor elke bezoeker past de gemeente nu twee tientjes bij, renoveren kost 4,5 miljoen euro. En dat terwijl de gemeente fors moet bezuinigen.
Het is zo’n lokale kwestie waardoor de lokale kiezer zich laat leiden, zo blijkt. ‘Met landelijke politiek heb ik niks op, een wassen neus is het’, zegt Martin (71). Daarom valt zijn keuze op een lokale partij. Vier jaar geleden kwamen in Midden-Drenthe twee Gemeentebelangen als winnaars uit de bus. Na het uiteenvallen van een van de twee is er nu zelfs keuze uit drie lokale lijsten.
De geboren Smildeger Martin zag met leden ogen hoe, volgens hem mede vanwege de gemeentelijke herindeling, de klad kwam in het onderhoud van gebouwen, zoals het zwembad en de sporthal. ‘Het dak is niet geïsoleerd, ze stoken voor de vogels. Daar plukken we nu de bittere vruchten van.’
Ondertussen, beklaagt zijn vrouw zich, gaat al het geld naar Beilen, de grootste plaats in de gemeente waar ook het gemeentehuis staat. ‘We worden echt verwaarloosd.’ Ze heeft daarom gekozen voor de partij met de meeste Smildegers op de lijst. ‘Die vechten tenminste voor ons dorp.’
Jurre van der Berg
Lees hier ook: Het lokale zwembad renoveren of sluiten: gemeenten durven het beest vaak niet in de bek te kijken
De stembussen voor de gemeenteraadsverkiezingen zijn geopend. Waar gaat regiocorrespondent Zuid-Holland Abel Bormans naar kijken? ‘Dat links en rechts in Rotterdam nu wedijveren om de winst is speciaal.’
Lees hier het hele bericht.
Om de opkomst onder jongeren te stimuleren, is in het Utrechtse Overvecht een stembureau ingericht voor en door jongeren. ‘Wij willen dat jongeren stemmen als een feest ervaren’, zegt Fiora Ahles (19) er vanachter de tafel van jongerenstembureau Younity. Met haar even oude vriend Yunus behoort zij vandaag tot de jongste stembureauleden van Nederland. ‘Ik was heel nieuwsgierig hoe dat werkt’, zegt Ahles. ‘Het is bovendien heel gezellig.’
In een hal van Younity waar jongeren elke avond gratis kunnen sporten, moet later op de dag een verkiezingsfestival losbarsten, met onder meer een paaldansshow, hapjes en drankjes en een gratis kapper. Alles om jongeren over de streep te trekken en politiek bewust te maken.
Maar ‘s ochtends is het er nog rustig. Tot half tien zijn er een kleine 25 stemmen uitgebracht. Voornamelijk werkende jongvolwassenen, die in de nieuwbouw wonen vlakbij het winkelcentrum Overvecht. ‘Ik ben blij dat ik mag stemmen’, zegt een 25-jarige jurist, ‘Ik voel het als een plicht.’ Ruben (32), werkzaam in de verkoop, zegt: ‘Als student stemde ik niet, maar nu weet ik hoe belangrijk het is om je stem te uiten.’
‘Wat een goed initiatief dit’, zegt de Utrechtse GroenLinks-PvdA-lijsttrekker Linda Voortman. Zij komt iets na negenen het jongerenstembureau binnen gelopen. Eigenlijk wilde ze op een jongere op haar lijst gaan stemmen, vertelt ze. Maar omdat er te veel goede kandidaten zijn, gaat ze toch voor zichzelf kiezen.
Als ze in haar handtas rommelt, betrekt haar gezicht. ‘O nee, ik ben mijn stempas vergeten.’ Ze probeert haar man te bellen voor assistentie, maar die blijkt te druk om de pas te komen brengen. ‘Ik kom later op de dag terug’, belooft ze de jongeren. ‘Dat is alleen maar leuk, dan is ook het festival gaande’, zegt Ahles.
Charlotte Huisman
Nederland heeft steeds meer stembureaus. Vandaag kunnen Nederlanders op 9.961 plekken hun stem uitbrengen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Toch is het in sommige gemeenten meer dringen voor het stemhokje dan in andere.
Het aantal stembureaus groeide sinds de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 met zo’n 14,7 procent. Die stijging loopt gelijk met de stijging van het aantal kiesgerechtigden in Nederland, zo’n 14,1 procent. Dit jaar mogen zo’n 14,3 miljoen mensen in 340 gemeenten stemmen voor de gemeenteraad. De gemeenten Hilversum en Wijdemeren gaan later dit jaar fuseren en stellen de verkiezingen uit tot november.
De stembureaus zijn niet evenredig verdeeld over het land. Zo zijn er in Barendrecht slechts zestien stembureaus, wat neerkomt op 3.044 inwoners per stemlocatie. Relatief het rustigst is het in Súdwest-Fryslân, waar 1.161 inwoners per stembureau zijn.
Ook in de toegankelijkheid van stemlocaties zijn grote verschillen. Zo heeft een derde van de gemeenten een stembureau met kandidatenlijsten in braille, blijkt uit gegevens van de website Waarismijnstemlokaal.nl. Wel hebben alle gemeenten stemlocaties voor mensen met een lichamelijke beperking.
Lees hier verder.
De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 was historisch laag in Rotterdam: nog geen 39 procent van de stemgerechtigden bracht een stem uit. Burgemeester Carola Schouten voerde daarom de afgelopen weken een campagne waarbij ze kiezers opriep vooral naar de stembus te gaan. Daarvoor bezocht ze een taalcafé, praatte ze met studenten van het Scheepvaart en Transportcollege en sprak ze mensen op straat aan.
Dinsdag sloot ze haar campagne af met een ludieke stunt: in een videoboodschap beloofde ze bij een hogere opkomst dan vier jaar geleden te zullen gaan abseilen vanaf de Euromast, ondanks haar hoogtevrees. ‘Als u mij wil zien bungelen de komende periode, zorg dan dat u op 18 maart naar de verkiezingen gaat’, zei ze. ‘Dat u gaat stemmen. Laat uw stem horen.’ Tegenover RTL Nieuws beloofde premier Rob Jetten woensdagochtend met Schouten mee te gaan abseilen, als ook de landelijke opkomst hoger is dan 4 jaar geleden.
Rik Kuiper
D66 zet alles op alles om ook in de gemeenteraadsverkiezingen als winnaar uit de bus te komen. De partij steekt naar eigen zeggen ruim 1,3 miljoen euro in de campagne dit voorjaar. Het budget gaat vooral naar onlinereclame.
Na D66 hebben andere landelijke partijen de diepste zakken, gevolgd door de Amsterdamse afdelingen van de VVD, PvdA, GroenLinks en CDA. Enkele lokale partijen, zoals Hart voor Den Haag van Richard de Mos en Leefbaar Rotterdam leggen ruwweg een ton opzij.
In meerdere gemeenten klagen partijen over met kunstmatige intelligentie gemaakte kieswijzers. Die stellen vragen over onderwerpen die niet spelen of adviseren te stemmen op niet-bestaande partijen.
Raadsleden in gemeenten als Leiden, Gouda, Lopik en de Ronde Venen hebben in aanloop naar de verkiezingen van vandaag hun zorgen geuit. Zij vrezen dat kiezers richting de verkiezingen van worden beïnvloed door onjuiste of misleidende informatie, wat het democratische proces kan schaden.
Lees hier het hele nieuwsbericht.
Om 07.30 uur zijn in heel Nederland de stembureaus geopend voor de gemeenteraadsverkiezingen. Er kan tot 21.00 uur vanavond gestemd worden. Op enkele locaties konden mensen afgelopen nacht al hun stem uitbrengen, zo hebben ruim tweehonderd mensen tussen middernacht en 02.00 uur gestemd op de Grote Markt in Den Haag. In Kampen werden nachtelijke stemmers in snackbar Bij Timmer beloond met een snack, uitgedeeld door burgemeester Sander de Rouwe.
In totaal zijn er bij deze verkiezingen 9.964 stemlocaties. De meeste stemlokalen sluiten om 21.00 uur, maar bij bijzondere locaties kunnen afwijkende openingstijden gelden. Zo ging het stemlokaal op station Aalten al om 05.15 uur open, en kan op station Nijverdal alleen tussen 16.00 en 18.00 uur worden gestemd.
Anders dan bij de Tweede Kamerverkiezingen kunnen ook niet-Nederlandse inwoners van Nederlandse gemeenten stemmen. Burgers van andere EU-lidstaten mogen stemmen in hun woonplaats, mensen van buiten de EU mogen dat als zij minimaal vijf jaar onafgebroken in Nederland hebben gewoond.
Daan de Vries
Lokale partijen, de opkomst en de herschikking op rechts: er is genoeg om op te letten bij de gemeenteraadsverkiezingen vandaag. Ook zijn er tal van lokale kwesties waar stemmers mogelijk hun onvrede, of juist tevredenheid willen tonen. Denk aan
Denk aan de plek die de auto inneemt in verschillende gemeenten, tweedeling in Maastricht, de daklozenopvang in de Pauluskerk in Rotterdam, het Almelose theater, of het zwembad in Smilde.
Binnenlandverslaggever Jurre van den Berg zet de belangrijkste kwesties voor u op een rijtje, lees het hier.
In dit liveblog leest u alles over de gemeenteraadsverkiezingen. Om 21.00 uur sluiten de stembussen, daarna volgen direct de eerste exitpolls. Vervolgens wordt per gemeente de voorlopige uitslag bekend.
Maar voor die tijd valt er in dit liveblog al genoeg te beleven. Onze verslaggevers trekken het land in en zullen hier verslag doen vanuit verschillende stemlokalen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant