Het nieuwe, kleinere stembiljet.
De 87-jarige Nanny Rupp stemt al haar hele leven en is er blij mee. „Dit is natuurlijk veel makkelijker”, vertelt ze terwijl ze net met haar rollator het stembureau in het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden verlaat. „Veel beter natuurlijk dan die idiote lange flappen waar we normaal gesproken mee stemmen. Dat komt vooral omdat er veel te veel partijen zijn en per partij veel te veel kandidaten – allemaal flauwekul.”
Leiden is een van de elf gemeenten waar opnieuw wordt geëxperimenteerd met het nieuwe, veel kleinere stembiljet. Het onhandig openvouwen van het enorme vel papier in het kleine stemhokje om vervolgens minutieus te zoeken naar de ideale kandidaat tussen alle honderden namen in klein lettertype is daarmee verleden tijd.
Nu is de procedure anders en is er één handeling extra nodig. De kiezer dient eerst het vakje van de voorkeurspartij rood te kleuren, en vervolgens in het blok eronder het nummer van de kandidaat aan te kruisen. Dan moet je dus wel weten wélk nummer jouw favoriete kandidaat-raadslid heeft. In het stemhokje ligt om die reden een klapper waarin alle – in het geval van Leiden elf – deelnemende partijen staan met de namen en nummer van alle kandidaten.
Het stembureau op het Leidse Rapenburg heeft, net als alle andere 61 stembureaus in de stad, meerdere extra vrijwilligers ingezet om aan kiezers die daar behoefte aan hebben nadere tekst en uitleg over het nieuwe formulier te geven.
Zoals in het Renate van Zalen die bij de ingang van de imposante Taffehzaal in het RMO staat. Heel enthousiast heet ze iedereen welkom die er komt stemmen. Eén van haar instructies: „Het is belangrijk dat u goed oplet bij partijen die maar vier kandidaten hebben, u niet nummer 5 of 6 of hoger aankruist. Want dan is uw stem ongeldig.”
Als het onverhoopt toch misgaat krijgen de kiezers in Leiden tweemaal een herkansing: de oude stempas inleveren en het opnieuw proberen. Dat was volgens voorzitter Karst Doevendans deze ochtend bij het RMO nog niet nodig geweest. Ook hij ziet een groot voordeel in het nieuwe stemformulier – Doevendans is al jarenlang actief als vrijwilliger bij verkiezingen. „We zullen vanavond eerder klaar zijn met het tellen van de stemmen.”
Bij Nanny Rupp ging het allemaal goed – ze had geen instructie van de Renate nodig. „Ik ben maar meteen met m’n rollator het stemhokje ingedoken en heb gewoon de eerste aangekruist van mijn partij. Had het eigenlijk thuis even moeten voorbereiden natuurlijk – we kregen de lijst met alle namen een paar dagen geleden al opgestuurd – maar vond het bij deze verkiezingen niet zo belangrijk.”
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag