Ramadan In winkels en horeca is de aandacht voor de ramadan en het Suikerfeest flink gegroeid. Dit jaar valt ook op hoeveel cafés en koffiezaken inspelen op de vastenmaand: zij blijven de hele maand langer open. „Het is mooi om zo’n ontmoetingsplek te hebben.”
In de Kanaalstraat in Utrecht hangt dit jaar voor het eerst ramadanverlichting.
De ramadan, met aansluitend Eid el-Fitr (Suikerfeest), lijkt steeds steviger een vaste plek te krijgen in het Nederlandse straatbeeld én winkelschap. In de Kanaalstraat in Utrecht hangt dit jaar voor het eerst feestverlichting met de tekst ‘fijne ramadan’. De Winkeliersvereniging Lombok zegt op haar website dat ze met de verlichting, die in andere vorm ook tijdens de kerstdagen wordt gebruikt, bruggen wil slaan. Verder proberen supermarkten een slaatje te slaan uit de vastenmaand door speciale ramadanschappen in te richten en verkopen tal van winkels decoraties voor Eid el-Fitr. De kermis die deze week in de Utrechtse wijk Overvecht wordt gehouden, wordt op posters aangekondigd als de ‘Suikerfeestkermis’.
Ook uit jaarlijks onderzoek van Labyrinth Onderzoek & Advies blijkt dat Eid al-Fitr steeds zichtbaarder is in Nederlandse winkels. 41 procent van de door de onderzoekers bezochte winkels brengt het feest zichtbaar onder de aandacht. Vooral in supermarkten valt dat op, bijvoorbeeld door zoetigheid en andere feestelijke producten in de schappen. Wel blijkt uit consumentenonderzoek dat het extra aanbod slechts 37 procent van de consumenten opvalt.
In supermarkten liggen veel producten speciaal voor de ramadan.
Labyrinth voert de Eid al-Fitrmonitor (voorheen Suikerfeestmonitor) al sinds 2008 uit, vertelt onderzoeker Faifoo Spitz. Zogenoemde mystery shoppers bezoeken in verschillende steden winkels en kijken of er enige vorm van aandacht is voor de islamitische feestdagen. De laatste jaren is dat enorm toegenomen. In 2016 besteedde slechts 1,3 procent van de bezochte winkels aandacht aan Eid. In 2018 was dat 8 procent. Vanaf 2021 steeg het hard: van 14,8 procent in dat jaar naar 21,2 procent in 2023. Vorig jaar ging het om 39 procent van de bezochte winkels in de onderzochte winkelgebieden, vergelijkbaar met de 41 procent van 2026 dus.
Van de winkels die zichtbaar aandacht besteden aan Eid, biedt 87 procent speciale producten aan. Het gaat dan onder meer om cadeaupakketten, decoratie en eten. Daarnaast organiseert een groot deel van deze winkels speciale promoties of acties, bijvoorbeeld met een thematafel.
Labyrinth heeft via een panel en sociale media ook 8.308 mensen gevraagd naar hun ervaringen. Daaruit blijkt dat de zichtbaarheid dan wel groeit, maar niet alle consumenten bereikt. Slechts iets meer dan een derde van de bevraagde consumenten merkt de aandacht daadwerkelijk op.
De onderzoekers van Labyrinth gaan daarnaast in gesprek met winkelmanagers en -medewerkers. Vaak worden acties bepaald door het hoofdkantoor, blijkt uit die gesprekken. Tegelijkertijd noemen medewerkers inclusiviteit als belangrijke motivatie: ze willen net als bij andere feestdagen ook aandacht besteden aan Eid. Soms is het heel subtiel: dat feestkleding bij de kinderafdeling naar voren wordt gehaald. „Daar hangt dan geen bord bij, maar er is wel over nagedacht.”
Een gedekte tafel tijdens een gezamenlijke iftar op de Dam in Amsterdam.
Nu de ramadan vroeg in het jaar valt en de avonden na zonsondergang nog lang zijn, valt ook iets anders op: de populariteit van koffiebarretjes. In grote steden blijven zij tijdens de ramadan regelmatig langer open. Nesrine Bouhab begon in Den Haag vorig jaar tijdens de vastenmaand zelfs met een pop-up koffiezaak die alleen van acht uur ’s avonds tot middernacht open was. Sevenhouse liep meteen storm, vertelt ze. „Na een week zaten we al te praten met de woningbouwcorporatie om het concept langer en breder door te trekken.” Na een verbouwing is de zaak vorige zomer weer opengegaan met een vaste koffiebar, dagelijks open tot 23.00 uur.
De zaak is dus niet meer alleen bedoeld voor mensen die meedoen aan de ramadan, maar die maand blijft bijzonder, vertelt Bouhab. Sevenhouse ligt op loopafstand van de Indonesische moskee en dat is te merken. Na het avondgebed is er een extra toeloop van mensen die koffie of matcha komen drinken. „Er is behoefte aan samenkomen. Ik merk het ook bij mezelf: je vertraagt tijdens deze vastenmaand sommige dingen om bewust te zijn en weer meer contact te maken met je vrienden, familie en kennissen. Dan is het mooi om zo’n ontmoetingsplek te hebben.”
Iftar bij de Ulu-moskee in de Utrechtse wijk Lombok.
De ramadan is ook in het werkende leven steeds zichtbaarder, ziet ook Bouhab. Veel organisaties houden bijvoorbeeld een iftar. „Als werknemer is het fijn dat je iets wat van jou is, kunt delen met de rest. Zo voelt het voor mij in ieder geval.”
Vrij vragen voor Eid kan vanwege de onzekere datum wel een uitdaging zijn. Wanneer Eid el-Fitr precies wordt gevierd, wordt namelijk pas laat duidelijk. De ramadan eindigt op de 29ste of 30ste dag van de vastenmaand, wanneer de nieuwe maansikkel (de ‘wassende maan’) wordt gezien. Zodra die is waargenomen, wordt bekend dat de dag erop Eid is. Dit jaar is dat vrijdag 20 maart.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen