Na Boomers, met Huub Stapel in de hoofdrol, is er nu alweer een seniorenkomedie met Huub Stapel in de hoofdrol: Champagne. Waarom lachen we zo graag om die generatie?
schrijft voor de Volkskrant over cabaret, stand-upcomedy en musical.
De gepensioneerde rechercheur Eric Visser (Huub Stapel) staat in een Limburgse supermarkt en staart naar het schap met vleesvervangers. In deze scène uit Amsterdamned 2 (2025, regie Dick Maas) besluit hij voor de verandering eens een vegetarische steak in zijn karretje te gooien. Even later, in zijn keuken, wordt de vegasteak gebakken en op tafel gezet. Eric neemt een hap, maar zijn gezicht spreekt boekdelen: gadver!
In een scène uit de komedie Boomers (regie Theu Boermans) zoeft hoofdpersoon Bob (Huub Stapel) in zijn moderne auto soepel door de Nederlandse natuur, tot hij een onverwachte stop moet maken om in de berm te plassen met een haperende straal. Later blijkt dat Bob prostaatproblemen heeft. En in de nieuwe film Champagne (regie Tim Kamps), deelt vader Hans (Huub Stapel) zijn zoon Maarten (Leo Alkemade) tijdens een familiebezoek achteloos mee dat hij kanker heeft, ontdekt bij een afspraak voor zijn slaapapneu.
Het lijkt wel Huub Stapel-jaar in de Nederlandse bioscopen. In een paar maanden tijd speelt de 71-jarige acteur drie hoofdrollen in films. Drie keer zijn het mannen die worstelen met het ouder worden en de veranderende tijdgeest, en daarbij soms knorrig uit de hoek komen. Huub Stapel lijkt daarmee te zijn uitgegroeid tot de Boomer des Vaderlands.
Neem het de castingbureaus en regisseurs maar eens kwalijk, want Stapel is toch wel echt een ideale acteur voor het vertolken van oudere witte boomers als Bob, Eric en Hans. Het mooie van Stapel is dat hij dit soort mannen altijd iets sympathieks weet mee te geven, waardoor je als kijker mee kunt leven met (en lachen om) zijn personages.
Is Huub Stapel de ideale mannelijke hoofdrolspeler in boomerfilms, zijn vrouwelijke tegenhanger is duidelijk actrice Beppie Melissen (74). Zij is in Champagne te zien als Sophie, de vrouw van Eric, die er nauwkeurig op toeziet dat hij op tijd zijn juiste pillen neemt. Melissen kan dit soort vrouwen, die attent en verzorgend zijn, maar ook snedig uit de hoek komen, neerzetten als geen ander. Dat blijkt ook uit mooie rollen in films als Rocco & Sjuul (2023) en Oude liefde (2017).
De zichtbaarheid van deze acteurs bewijst de populariteit van de Nederlandse ‘boomerfilm’. Ook voor dit najaar zijn er al nieuwe bioscoopfilms in het genre aangekondigd. Misschien ook niet zo gek in een vergrijzend land waarin de oudere doelgroep volop tijd en geld heeft om naar de bioscoop te gaan. Toch leek het binnen de Nederlandse filmwereld lange tijd niet gebruikelijk om grote publieksfilms met oudere hoofdpersonen uit te brengen.
In de nasleep van filmsucces Alles is liefde (2007) was de romantische komedie hier jarenlang de maat der dingen. Romcoms draaien doorgaans om het liefdesleven van knappe twintigers of dertigers, misschien een vroege veertiger – niet zelden gespeeld door Benja Bruijning, Bracha van Doesburgh, Jim Bakkum of Georgina Verbaan.
Het was uitgerekend regisseur en romcom-hofleverancier Johan Nijenhuis (Verliefd op Ibiza, Onze jongens) die in 2020 liet zien dat het ook anders kon. Met de geslaagde tragikomedie De beentjes van Sint-Hildegard haalde Nijenhuis de Nederlandse publiekskomedie weg uit de hippe-jonge-mensen-in-de-Randstad-omgeving, en koos hij zijn geboortestreek Twente als decor. In de film besluit Jan (Herman Finkers) te doen alsof hij dement wordt, om zo aan de houdgreep van zijn bemoeizuchtige echtgenoot Gedda (Johanna ter Steege) te ontsnappen.
De beentjes van Sint-Hildegard werd met ruim 700 duizend bezoekers de best bezochte film van coronajaar 2020. Dat maakte de weg vrij voor veel meer seniorencinema. In 2024 volgde nog zo’n publiekshit: De terugreis, over het stel Jaap (Martin van Waardenberg) en Maartje Vermeiden (Leny Breederveld), die in hun oude rode auto naar Spanje rijden omdat een oude vriend op sterven ligt. De terugreis trok 260 duizend bezoekers en won twee Gouden Kalveren, waaronder die voor beste film.
Nu zien we dat Boomers van regisseur Theu Boermans en scenarist Marieke van der Pol ook alweer zo aanslaat: dinsdag werd bekend dat de Gouden Film-status werd bereikt (meer dan honderdduizend bezoekers). En voor iedereen die meteen nog eens Huub Stapel op het witte doek wil zien is er vanaf deze week Champagne.
Ook op televisie gloriëren de oudere hoofdpersonen; zie het huidige succes van de komische dramaserie Rust en vreugd, die 1,4 miljoen kijkers trekt op de zondagavond van NPO 1.
Scenaristen kiezen genoeg verschillende invalshoeken binnen het filmgenre, dat we voor het gemak even omdopen tot de ‘boomercom’. Dit genre heeft als grootste voordeel dat ze goede, interessante rollen bieden voor al die geweldige oudere acteurs en actrices die we in Nederland hebben rondlopen.
Toch loopt de boomercom net als de romcom het risico om een invuloefening te worden. Wat is de formule van de boomercom? De volgende thema’s zien we vaak terugkeren.
Medische problemen en fysieke aftakeling vormen essentiële bouwstenen in boomerfilms. Ze zetten de levens van de ouder wordende personages op scherp en dwingen ze tot moeilijke keuzen. In de film Boomers volgen we Bob (Stapel dus), een late zestiger die zijn eigen reclamebureau runt en een 37-jarige vriendin heeft, Fee (Jennifer Hoffman). In zijn vriendengroep wordt Bob bespot om zijn jonge vriendin, qua fysieke gesteldheid kan hij niet meer goed meekomen. Gaandeweg belandt Bob op de behandeltafel bij de uroloog. Zijn leven krijgt een andere wending na een ontmoeting met Odile (een fraaie rol van Renée Fokker), een jeugdliefde met wie hij op 17-jarige leeftijd een romantische nacht heeft beleefd.
Soms zijn de fysieke gebreken nog relatief onschuldig, maar ook ernstige ziektes en de dood spelen een rol in de scenario’s. In de geslaagde ensemblefilm Neem me mee (2023, regie Will Koopman) volgen we een diverse groep ouderen op een groepsreis naar Zuid-Frankrijk. Onder de reizigers is Joep (een indrukwekkende rol van Jeroen Krabbé), die tijdens het ontbijt in het hotel mededeelt dat hij terminaal ziek is. Dit gegeven leidt tot aangrijpende scènes, waarin Maarten steeds afhankelijker wordt van zijn omgeving.
In De terugreis weet Leny Breederveld knap te spelen hoe beginnende dementie optreedt bij haar personage Maartje. Dat uit zich in dagelijkse bezigheden: in een restaurant in een Frans dorpje doet Maartje ineens mayonaise op haar tosti. Haar man Jaap reageert stomverbaasd: ‘Maart, jij houdt niet van mayonaise, al 46 jaar niet!’
De babyboomergeneratie (geboren tussen pakweg 1945 en 1955) woont in de films vaak in de prachtigste huizen. Door hun welvarendheid kunnen zij fysieke gebreken verzachten door de nieuwste spullen aan te schaffen. In Boomers woont reclameman Bob uiteraard in een loft aan het Westerdok in Amsterdam, met uitzicht over het IJ.
Maar de scenarioschrijvers weten te variëren, en komen ook met verhalen over oudere personages die in een rijtjeshuis wonen en een bescheiden pensioen hebben. In Champagne is het juist zoon Maarten, een vlotte jongen uit het bedrijfsleven, die meer geld te besteden heeft dan zijn vader Hans. Als vader en zoon beginnen aan hun gezamenlijke roadtrip naar de Champagnestreek in Noord-Frankrijk, een grote wens van de zieke Hans, gooit zoon Maarten een zakje met vooraf gesmeerde boterhammen resoluut het autoraam uit. ‘Ik wil wat hoger inzetten op deze reis, pa.’
Veel humor in boomerfilms komt voort uit de onhandigheid met technologie. Terugkerend verhaalelement: ontevredenheid over de navigatiesystemen in de auto tijdens de lange ritten naar Frankrijk of Spanje. In De terugreis rijden Maartje en Jaap op een oude landkaart door Frankrijk. In Champagne beginnen Maarten en Hans hun reis nog met navigatie, maar ze besluiten deze halverwege de trip uit te zetten, omdat ze met een landkaart ‘op leukere weggetjes terechtkomen’.
In Neem me mee verblijven de ouderen in een Franse bergdorpje, waar zij instructies krijgen over hun e-bikes. ‘De turbo-stand moet u alléén gebruiken als u een steile helling oprijdt’, zegt de verhuurder. Ja, we voelen hem aankomen: in een latere scène scheert het personage Mabel (een komische Olga Zuiderhoek) met veel te hoge snelheid voorbij over een Franse landweg.
De boomerpersonages reizen graag en de auto is het favoriete vervoersmiddel. Dat biedt de mogelijkheid tot veelbewogen roadtrips met tussenstops in sjofele hotelletjes en dito wegrestaurants. De favoriete bestemming is – hoe kan het ook anders? – la douce France.
In Boomers heeft scenarist Marieke van der Pol een frisse variatie op het thema bedacht. In haar verhaal is het juist Fee, de jongere vriendin van Bob, die niets liever wil dan op vakantie met een cruiseschip. Boomer Bob moet daar niets van hebben en vindt cruises ‘iets voor hoogbejaarden’. Dit leidt tot een finale in de Amsterdamse cruiseterminal aan het IJ. Een originele variatie op de klassieke scène uit romcoms waarin personages elkaar proberen tegen te houden op een vliegveld.
Er wordt opvallend veel gedronken in de boomercomedy. De hele plot van Champagne is er zelfs op gestoeld: het is een grote wens van vader Hans om de kelders van zijn favoriete champagnehuis te bezoeken.
In Neem me mee rijdt het busje met senioren nog maar net op de snelweg als Mabel de eerste fles wijn opentrekt. ‘Nu al?’, zegt reiziger Susanne (Geert de Jong). Mabel: ‘Ergens ter wereld zit de vijf in de klok.’
In Boomers houdt Bob ook wel van een drankje. Tijdens een huisfeestje van zijn beste vrienden, twee voormalige linkse krakers, drinkt hij zo veel dat er een pijnlijke situatie ontstaat waarbij Bob zijn vrienden uitscheldt voor ‘stelletje verwende boomers’ en ‘salonsocialisten’. Maar deze scheldpartij is een uitzondering; meestal zorgt de alcohol voor vrolijkheid en joie de vivre.
Los van het drankgebruik, gestoei met iPhones en laptops en gedonder met leesbrillen en pillendoosjes heeft het genre een groot voordeel: de late leeftijd biedt volop aanleiding tot diepgang en drama. Er komen grote levensvragen aan bod: wat heeft mijn leven de moeite waard gemaakt? Welke mensen zijn echt belangrijk? Wat is waardevol genoeg om er mijn tijd aan te besteden?
In Champagne beseft zoon Maarten dat de resterende tijd met zijn vader beperkt is. In tv-serie Rust en vreugd moet hoofdpersoon Emma (Annet Malherbe) in haar nieuw verworven tuinhuisje omgaan met het recente verlies van haar man en wordt zij geconfronteerd met haar kinderloosheid.
In Boomers is er een ontroerende verhaallijn over de hoogbejaarde moeder van Bob (een sterke Godelieve de Groot), die ver weg in Zuid-Limburg woont en dagelijkse verzorging nodig heeft. Dat leidt tot bijzondere scènes waarin zestiger Bob zijn oude moeder moet verzorgen.
De films Boomers en Champagne zijn nu te zien in de bioscoop. Rust en vreugd is te zien op NPO Start en op zondag om 20.25 uur op NPO 1.
Source: Volkskrant