Cultuurdagboek Dirigent Iván Fischer (75) kreeg maandag de Concertgebouw Prijs uitgereikt. Hij hield zijn week bij en schrijft een brief aan Bach. „Wij zijn u zeer dankbaar!”
Iván Fischer dirigeert het Koninklijk Concertgebouworkest op maandag.
Guy Braunstein componeerde een vioolconcert op de songs van het Abbey Road Album van The Beatles. Gisteren, staand op de bok van het Concertgebouw was ik in extase, alsof ik teruggevoerd werd naar flower power, naar de Provo-beweging, en toekeek hoe Robert Jasper Grootveld het Lieverdje van Amsterdam beklom.
Ik hoop dat het publiek er ook door betoverd was. Guy is een genie. Hij componeerde deze muziek met zoveel liefde dat ik me plotseling realiseerde hoe veel milder wij, de jongeren van de jaren zestig, waren vergeleken met latere protestbewegingen. We waren niet agressief, we hadden gewoon geen interesse in de ouderen. We eisten geen rechten of een eerlijkere verdeling, we verlieten gewoon de kapitalistische maatschappij en waren blij met een paar T-shirts om te dragen of te delen. We zweefden boven de wereld in een gelukkige wolk, zingend, dansend, rokend en de liefde bedrijvend. Geen oorlog.
Ik wil dat de Beatles terugkomen. Om iedereen weer te laten lachen. Om me weer In the Sky with Diamonds te voelen. Ik ben blij om The Fool On The Hill te zijn, ‘seeing the world spinning ‘round. Om ’the man of a thousand voices’ te zijn. Zelfs als niemand luistert.
Vanmorgen heb ik mijn eigen Danssuite „ter nagedachtenis aan Johann Sebastian Bach” gerepeteerd met het Koninklijk Concertgebouworkest. Het werk is niet zo serieus als de titel doet vermoeden. Ik hoop dat Bach het in de hemel beluistert, dus heb ik een brief aan de grote componist geschreven. Hier is mijn brief. Ik hoop dat hij het Cultuurdagboek leest, anders wil ik iedereen vragen om hem de brief per e-mail of postduif te sturen, op welke manier dan ook.
Geachte heer Bach,
Wij zijn dol op uw suites en voeren ze nog steeds vaak uit, zelfs nu, in de 21ste eeuw. Niet dat we weten hoe we een Bourrée, een Gavotte of een Sarabande moeten dansen – de passen zijn allang vergeten (op een enkele expert na) – maar uw muziek bezorgt onze generatie nog steeds enorm veel plezier.
Wij zijn u zeer dankbaar!
Ik kan me voorstellen dat de musici in uw tijd uw dansen ook graag speelden en beluisterden. Vooral de oudere leden van uw muzikale gemeenschap zullen met nostalgie hebben gedacht: „Oh, toen ik jong was, danste ik graag de gavotte, de gigue, de rigaudon!”
Als blijk van dankbaarheid stuur ik u een momentopname uit onze tijd, een suite met een vergelijkbare structuur, bestaande uit een prelude en vier dansen. Deze dansen waren een eeuw geleden in de mode, maar ze zijn nog niet helemaal vergeten. Ze kunnen bij onze generatie een soortgelijk gevoel van nostalgie oproepen als de oude Franse dansen in uw tijd. Dus, luistert u alstublieft naar ‘Bossa nova’, ‘Ragtime’, ‘Tango’ en ‘Boogie-woogie’. Het werk in zijn huidige vorm is een vioolconcert, maar het kan ook worden uitgevoerd door andere instrumenten, met pianobegeleiding of door een kamerensemble.
Met eeuwige bewondering en dankbaarheid,
Iván Fischer
Iván Fischer met links van hem Concertgebouwdirecteur Simon Reinink, bij de nieuw onthulde plaquette.
Iván Fischer wordt toegesproken bij de uitreiking van de Concertgebouwprijs.
Een bijzondere gast bezocht één van mijn concerten: Margreet Honig, de legendarische zangpedagoge. Ik was ontzettend blij om met haar een drankje te drinken in Keyzer, tegenover de artiesteningang van het Concertgebouw. Wat een vrouw! Haar faam is wereldwijd, studenten komen van over de hele wereld naar haar toe voor les, coaching of advies. Ze heeft generaties geweldige zangers opgeleid en begrijpt de kunst van het zingen als geen ander. Nederland mag heel trots op haar zijn!
We spraken over componist Antonio Salieri. Helaas staat Salieri door de film Amadeus bekend als de hofcomponist die jaloers was op Mozart – een volkomen onjuist verhaal. We moeten Salieri rehabiliteren, want hij was een uitmuntend componist en de grootste muziekdocent van zijn generatie. Schubert, Beethoven en Liszt behoorden tot zijn leerlingen, maar zijn specialiteit was de stem, de kunst van het zingen. Het is verschrikkelijk hoe een sensationele film de reputatie van een groot man kan ruïneren. Salieri schreef een boek: La scuola del canto, de kunst van het zingen, dat nog steeds niet is gepubliceerd, hoewel het de belangrijkste bron is van de prachtige traditie over hoe zangers hun stem en zangvaardigheden zouden moeten ontwikkelen. Ik heb het manuscript opgedoken uit een archief in Wenen, we zijn het nu aan het vertalen en mijn vriend Matthias Kadar, die een biografie over de grote Salieri schreef, bereidt nu een appendix voor met details over dit belangrijke document.
Zingen is een van de grootste gaven die wij mensen bezitten. Iedereen zou meer moeten zingen: moeders voor hun baby’s, kinderen in kinderkoortjes en volwassenen waar mogelijk. We zouden allemaal moeten leren van de grote meesters, van Antonio Salieri tot Margreet Honig. En hen daar heel, heel dankbaar voor zijn!
Iván Fischer met sopraan Mirella Hagen.
Vanmorgen las ik het droevige nieuws dat Jürgen Habermas, de grote Duitse filosoof, op 96-jarige leeftijd is overleden. Ik hoop dat zijn waarschuwingen nog vele jaren gehoord en overwogen zullen worden. Ik was zeer onder de indruk toen ik hem hoorde spreken over de Europese Unie als een geweldig idee, maar een half afgemaakte taak: dat we haar verder moeten ontwikkelen tot een supranationale constitutioneel-sociale democratie met een postnationaal burgerschap.
Habermas maakte zich ook zorgen over de toekomst van de democratie in het digitale tijdperk.
Hij zag dat onze democratie in gevaar was en bood ideeën aan om haar levend en sterk te houden. Hij zag het gevaar van algoritmes en commerciële belangen, maar hoopte desondanks de publieke ruimte in het digitale tijdperk te behouden. We moeten zijn inspanningen voortzetten en werken aan een oplossing.
Vandaag heb ik de eer de Concertgebouw Prijs in ontvangst te mogen nemen. Het betekent veel voor me, want ik houd van deze prachtige concertzaal. Het lijkt me dat de feestelijke sfeer en de schitterende akoestiek hebben bijgedragen aan de ontwikkeling ervan tot een tempel van schoonheid en inspiratie, die nergens ter wereld zijn weerga kent. Hier ontmoeten traditie en innovatie elkaar. Sommige stoelen worden al generaties lang door dezelfde familie bezet – een duidelijk teken van een cultuurminnende samenleving. Aan de andere kant is er altijd een nieuwsgierigheid naar nieuwe creativiteit geweest: het was hier dat Mengelberg een heel festival wijdde aan de muziek van Gustav Mahler, wat destijds een noviteit was. Het was hier dat Bartóks Tweede vioolconcert voor het eerst werd uitgevoerd, en dat jonge componisten als Louis Andriessen en Peter Schat hun stem lieten horen in de Aktie Notenkraker. Ik wens dat het Concertgebouw nog lang een thuis mag bieden aan zowel traditie als innovatie.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden