Drugsgebruik In Eindhoven en Utrecht zijn recordhoeveelheden cocaïne gemeten in het rioolwater. Vergeleken met andere Europese steden worden er in Nederland behoorlijk wat drugs gebruikt.
Luchtopname van de rioolwaterzuiveringsinstallatie van Utrecht.
Niet eerder sinds het begin van metingen in 2011 werd er zoveel cocaïne aangetroffen in het rioolwater van Eindhoven en Utrecht. In deze steden en in Amsterdam is het gebruik van de drug de afgelopen jaren vrijwel continu toegenomen. Dat geldt in Eindhoven ook voor amfetamine (speed).
Dat blijkt uit onderzoek naar drugsresten in rioolwater in Europese steden, woensdag gepubliceerd door het Europees drugsagentschap EUDA. Elk jaar meet het agentschap in Europese steden hoeveel resten amfetamine, cocaïne, methamfetamine (crystal meth), MDMA, ketamine en cannabis er in het rioolwater zitten. Dit jaar werden er in 130 steden in 28 landen in Europa metingen gedaan. In Nederland werd er gemeten in Rotterdam, Nieuwegein, Utrecht, Eindhoven en Amsterdam.
Uit de metingen blijkt dat er vorig jaar vijf keer meer cocaïne in het Utrechts rioolwater zat dan tien jaar geleden. In Amsterdam gaat het bijna om een verdubbeling, in Eindhoven bijna een verdrievoudiging.
Zelfs vergeleken met andere Europese landen, „scoort Nederland hoog met stimulantiagebruik”, licht Margriet van Laar, hoofd van de nationale drugsmonitor bij het Trimbos Instituut toe. „Bovendien is cocaïne relatief betaalbaar: de zuiverheid is toegenomen, net als de productie en handel, en de prijs bleef stabiel.” Ondanks de inflatie kost een gram cocaïne nog altijd ongeveer 50 euro.
Ook ketamine valt op: in de steden waar zowel in 2024 als in 2025 is gemeten, nam het gebruik gemiddeld met meer dan 40 procent toe.
Ondanks de toegenomen populariteit van ketamine, blijft cannabis, hasj of wiet, de meest gebruikte drug van Nederland na alcohol en tabak. Gevolgd door partydrug MDMA, waar alle Nederlandse meetlocaties hoog scoren: kijkend naar de metingen op werkdagen, bestaat de gehele top-4 uit Nederlandse locaties: Amsterdam (1), Rotterdam (2), Eindhoven (3) en Nieuwegein (4) – Utrecht staat op de zevende plek. Weeg de weekendmetingen mee en Utrecht stijgt naar de derde plek, na Amsterdam en Rotterdam.
Amsterdam staat ook op de eerste plaats wat betreft het gebruik van MDMA. Qua cokegebruik staat de hoofdstad op plaats zes, het ketaminegebruik zorgt voor een tweede plek in de Europese metingen. Alleen in het Engelse Bristol wordt meer cocaïne en ketamine gebruikt.
Dat voor sommige drugs de meeste resten zijn gevonden in Nederlands rioolwater, wil niet zeggen dat die meetlocaties ook de meeste gezondheidskosten of -schade zien. „Dat is van meer factoren afhankelijk”, aldus Van Laar.
„De motivaties voor gebruik variëren ontzettend. De ene gebruiker wil plezier hebben, andere gebruiken drugs om om te gaan met problemen, tegen stress of om langer door te kunnen werken”, legt Margriet van Laar uit. „Al die groepen vragen om een net andere aanpak. Nu waarschuwt de overheid vaak, maar het is juist belangrijk om ook handvatten voor verandering te bieden: om drugsgebruik tegen te gaan moet die aanpak goed aansluiten bij de sociale omgeving.”