De dag na de verkiezingen vindt politiek Den Haag altijd wel een manier om de verkiezingswinst, of in ieder geval een verkiezingswinst, te claimen. Sommige partijen vieren dat met taart, andere laten zich liever niet zien in het Tweede Kamergebouw.
In de ruimte op de gang van GroenLinks-PvdA wordt het beeld donderdagochtend zorgvuldig geregisseerd. Die ruimte wordt vanwege een paar banken, stoelen, posters, planten en lampen 'de woonkamer' genoemd.
De camera's staan opgesteld, wachtend op partijleider Jesse Klaver. Alleen is de achtergrond leeg, terwijl er genoeg Kamerleden en partijmedewerkers in de ruimte staan.
Dat kan beter, denken de aanwezige persvoorlichters. "Zaalvullers hierheen", roept iemand. Plots gaan de aanwezigen in het beeld van de camera's staan. Een paar minuten later komt een opgewekte Klaver binnenlopen, die nu tegen een drukke achtergrond zijn verhaal kan doen.
"We zijn heel blij dat we de grootste zijn geworden bij deze verkiezingen", begint hij. Vooropgesteld: de lokale partijen zijn met een derde van de uitgebrachte stemmen gezamenlijk verreweg de grootste geworden. Die trend is al veel langer zichtbaar en zet nu dus door.
Klaver heeft het over de landelijke partijen. Het klopt dat GroenLinks-PvdA daar de meeste stemmen heeft gehaald. Alleen is dat in absolute aantallen en in raadszetels wel minder dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen.
Als je puur naar het aantal zetels kijkt, dan moet GroenLinks-PvdA het CDA en VVD voor zich dulden. Dat heeft ermee te maken dat GroenLinks-PvdA het vooral goed doet in grote steden waar veel stemmen te behalen zijn.
Ook lost de uitkomst nog niet de belofte van de partijfusie in dat één plus één drie is. "We zijn er nog niet", zegt Klaver daarover. "Het werk is pas net begonnen."
Ook bij D66 is een opgewekte sfeer. Er staan maar liefst acht taarten klaar. Veel te veel voor de aanwezigen, maar ook hier was er volop aandacht voor het beeld. De Limburgse vlaai was voor het succes in Maastricht, waar D66 samen met het CDA de grootste werd. De Bossche bollen waren er vanwege de winst in Den Bosch (samen met GroenLinks-PvdA de grootste).
Maar je kunt nog niet spreken van het 'Jetten-effect'. D66 zette kersvers premier Rob Jetten volop in tijdens de campagne. Met dezelfde slogan ('het kan wél') en exact dezelfde foto's van de partijleider als tijdens de succesvolle Tweede Kamerverkiezingen.
Dat was geen kiezersbedrog, vond campagneleider Robert van Asten, Tweede Kamerlid voor D66. Want Jetten was dan niet verkiesbaar, de campagnes waren ook lokaal, zei Van Asten donderdagochtend tijdens een bijeenkomst van de Stichting Machiavelli in Nieuwspoort met enkele campagneleiders. Jetten was tijdens de campagne ook veel in het buitenland vanwege premiersverplichtingen.
Maar of nu al sprake was van een 'premiersbonus'? D66 kreeg er 57 zetels bij, maar in het aantal stemmen is dat nog geen procentpunt meer dan vier jaar geleden. Toch zijn er altijd manieren om de cijfers zo neer te zetten dat ook hier een overwinning kan worden geclaimd.
"Van alle grote partijen zijn wij de grootste winnaar", zei D66-fractievoorzitter Jan Paternotte. Getalsmatig klopt dat als je naast GroenLinks-PvdA ook het CDA en de VVD erbij pakt. CDA en VVD zijn stabiel gebleven vergeleken met vier jaar geleden. Paternotte ziet dat als "een steun in de rug" voor de minderheidscoalitie.
Toch zullen de partijen ook oog moeten hebben voor de opkomst van de partijen die tegen asielzoekerscentra (azc's) zijn. Niet alleen FVD en PVV deden het in sommige gemeenten goed, ook nieuwe partijen die zich met name uitspraken tegen de komst van azc's behaalden winst. Dat gebeurde onder andere in Hoorn, Zwijndrecht, Noardeast-Fryslân en Rhenen.
"Dat wordt extra hard werken voor de wethouders en de burgemeesters", zei Paternotte daarover. In de coalitie zijn afspraken gemaakt om het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt te verminderen. Tegelijkertijd moeten die afspraken zorgen voor fatsoenlijke opvang, waarbij asielzoekers met een goede kans op een verblijfsvergunning sneller aan het werk mogen.
Opvallend was verder het verlies van de SP. Minder zetels en stemmen, terwijl de partij in 24 gemeenten meer meedeed. Het is al het elfde verkiezingsverlies op rij. Partijleider Jimmy Dijk was donderdagmiddag niet bereikbaar voor een reactie. Hij was op het partijbureau in overleg met het partijbestuur. Of dat al het karakter had van een crisisoverleg, werd niet duidelijk.
PVV-leider Geert Wilders heeft helemaal niet van zich laten horen, ook niet op de uitslagenavond. Hij deelde alleen wat berichten op X.
Daarin geen woord over 'zijn' Venlo. De PVV bleef daar op twee zetels staan, maar werd voorbijgestreefd door nieuwkomer Venloos Burger Initiatief (vier zetels). Met als speerpunt anti-azc's, Wilders' 'eigen' onderwerp.
Wilders deelde alleen een lijst met gemeenten waarin zijn partij winst had behaald. Op die lijst stond de gemeente Montferland, waar de PVV 1.852 stemmen haalde, twee keer vermeld.
Source: Nu.nl algemeen