Olie en gas dreigen nog veel duurder te worden door een Europese verordening over methaanuitstoot die volgend jaar in werking treedt. De maatregel is goed voor het klimaat, maar dreigt de energietoevoer te verlammen, zeggen energie-experts.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
De verordening treedt volgend jaar in werking en stelt dat de uitstoot van methaan, een zeer krachtig broeikasgas, zeer fors omlaag moet bij de winning van olie of lng. Bedrijven die ruwe olie of lng importeren, moeten vanaf 1 januari volgend jaar met certificaten aantonen dat die brandstoffen aan de nieuwe Brusselse richtlijn voldoen. Wie zijn zaken niet op orde heeft, kan rekenen op forse boetes tot mogelijk 20 procent van de omzet.
Maar een aantal grote spelers zegt niet aan voldoende gecertificeerde brandstoffen te kunnen komen, omdat veel buitenlandse leveranciers niet op papier bijhouden hoeveel methaan ze uitstoten. Ongedocumenteerde aardolie en lng kunnen naar verwachting vanaf januari niet meer in Europa worden verwerkt.
De maatregel werd in 2024 afgekondigd en was aanvankelijk bedoeld voor fossiele energie uit de EU. Op het laatste moment is hij uitgebreid, waardoor alle wereldwijde import eronder valt.
Juist hierdoor dreigen nu grote problemen, zegt directeur Jan-Willem van den Beukel van de brancheorganisatie Vemobin. In Europa is de traceerbaarheid goed op orde, daarbuiten vaak niet, stelt hij.
De gevolgen zijn mogelijk dramatisch, constateert energieconsultancybureau Wood Mackenzie: in het slechtste geval dreigt 87 procent van de geïmporteerde olie (bijna tien miljoen vaten per dag) weg te vallen, en de helft van alle lng – getallen waarbij de huidige energiecrisis een verjaarsfeestje lijkt.
Als dit scenario werkelijkheid wordt, dreigt de Europese raffinage in te storten, waarschuwt de sector. Mogelijk moeten veertig fabrieken direct dicht. Ook in Nederland, met vijf grote raffinaderijen, zullen volgens Van den Beukel dan rake klappen vallen.
Niet alleen oliemaatschappijen dreigen geraakt te worden, ook reguliere consumenten zullen de gevolgen wellicht gaan merken: omdat de eisen niet gelden voor eindproducten als benzine, kerosine en diesel, zal Europa veel meer van deze brandstoffen moeten importeren.
Dat drijft de prijs op, stelt het rapport. Benzine wordt mogelijk een kwart duurder en diesel 16 procent. Extra kosten: in het slechtste geval 17 miljard euro per jaar voor de EU.
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat zegt de zorgen te herkennen en serieus te nemen. ‘Daarbij geldt dat de methaanverordening een Europees besluit is’, aldus een woordvoerder. ‘Nederland wijst in de gesprekken met de Europese Commissie voortdurend op de knelpunten bij implementatie en zoekt naar praktische oplossingen.’
Energieconcern BP, dat in Rotterdam een van Europa’s grootste raffinaderijen heeft, zegt de reductie van methaanuitstoot te ondersteunen en investeert daar ook in. ‘Sinds 2019 hebben we een reductie van 68 procent gerealiseerd’, zegt Corné Boot, directeur van BP Nederland. Shell Nederland laat weten dat het nog te vroeg is voor een reactie zolang er gesprekken worden gevoerd.
Gezien de huidige crisis verwachtte de branche dat de regels versoepeld zouden worden. Maar Van den Beukel zegt dat gesprekken met het ministerie stroef verlopen. ‘Het lijkt erop dat in Den Haag en Brussel nog niet hetzelfde gevoel van urgentie heerst’, stelt Van den Beukel.
‘Wat de zaak nog complexer maakt, is dat olie vaak op zee wordt overgeheveld in andere olietankers, met andere oliesoorten’, zegt energie-expert Lucia van Geuns van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. ‘Die olie arriveert als een blend in de Rotterdamse haven. De precieze herkomst is dan niet meer te achterhalen en kan niet de markt op.’
Iets vergelijkbaars speelt bij lng. ‘De import wordt mogelijk een gigantisch probleem’, zegt gasexpert René Peters van onderzoeksinstituut TNO. ‘De Verenigde Staten en Qatar hebben al gedreigd dat ze mogelijk geen gas meer leveren als deze regelgeving wordt ingevoerd.’
Het methaanprobleem is overigens reëel, zegt Peters. ‘Zeker bij de Amerikaanse schaliegaswinning zijn de emissies dramatisch.’
Hij zegt zich ‘iets te kunnen voorstellen’ bij de cijfers uit het Wood Mackenzie-rapport dat vorige week verscheen. Ongeveer 60 procent van alle lng die Europa importeert, komt uit de VS. Als alleen dat wegvalt, ontstaat volgens hem al een reusachtig probleem in de energievoorziening, omdat er nauwelijks alternatieven zijn.
Hij wijst ook op de bijna lege gasvoorraden. Het vullen daarvan wordt toch al een uitdaging. ‘Als dan ook nog de levering van lng vanaf januari stopt, hebben we komende winter een gigantisch probleem.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant