Nu energie-installaties in het Midden-Oosten zijn beschadigd door aanvallen, is de kans verkeken dat de energieprijzen snel weer gaan dalen. Het is een kwestie van lange adem geworden, zeggen economen. ‘We zijn nog niet eens in het somberste scenario aanbeland.’
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Qatar meldde woensdagnacht dat Iraanse raketten brand hadden veroorzaakt op het Ras Laffan-complex, ’s werelds grootste productie-installatie voor vloeibaar aardgas (lng). Het vuur kon worden geblust, maar volgens de Qatarese autoriteiten is de schade aanzienlijk, onder meer bij een fabriek in Qatar waar Shell nafta en kerosine maakt uit aardgas en diesel. Er vielen geen gewonden, meldt Shell, omdat de productie al stillag.
Met de recente aanvallen – een dag eerder bestookte Israël Irans belangrijkste gasinstallatie op het veld South Pars – lijkt nu een gevreesd scenario uit te komen in het Midden-Oosten: schade aan energie-installaties in de regio. Hierdoor zal het veel langer duren voor energiestromen vanuit de Golfstaten weer op gang komen. Prijzen zullen daarom lange tijd hoog blijven, zeggen economen.
Tot woensdag bestond de hoop dat een opheffing van de blokkade in de Straat van Hormuz de tekorten relatief snel zouden oplossen. Nu lijkt dit een kwestie van vele maanden te worden. Dus beleefde de belangrijke Amsterdamse gasbeurs donderdag zijn zoveelste prijsschok: aardgas werd 35 procent duurder. En olie kost inmiddels de helft meer dan eind februari.
De markt vreest dat energieprijzen lang hoog blijven. Dat blijkt ook uit de prijzen waartegen op langere termijn wordt gehandeld, zegt hoofdeconoom Nick Kounis van ABN Amro. Deze zogenoemde futures zijn nu gemiddeld duurder dan een paar dagen geleden, constateert hij. ‘Toen alleen de blokkade van de Straat van Hormuz speelde, zag je dat de prijs over drie maanden weer min of meer normaal was. Nu ligt die structureel hoger.’
‘We zijn nog niet eens in het somberste scenario aanbeland’, zegt energiestrateeg Florence Schmit van RaboResearch, het onderzoeksbureau van de Rabobank. ‘Olieprijzen liggen nu rond de 113 dollar per vat, dat kan nog veel hoger worden.’
Door de Iraanse aanval op Qatar, ’s werelds een-na-grootste producent van vloeibaar aardgas, ligt de productie daar mogelijk maanden stil. Volgens staatsenergiebedrijf QatarEnergy valt 17 procent van de Qatarese lng‑productie drie tot vijf jaar uit. Daardoor is het zeker dat de lng‑stromen niet terugkeren naar het niveau van voor de oorlog, zelfs bij een onmiddellijke heropening van de Straat van Hormuz.
Europa haalt slechts beperkt lng uit Qatar, maar wereldwijd zullen de prijzen hoog blijven. Dit heeft gevolgen voor het vullen van de gasvoorraden die Europa de komende winter door moeten helpen. Die zijn nu zo goed als leeg. De kans lijkt klein dat ze de komende maanden goed gevuld worden, zegt Schmit.
Onder normale omstandigheden worden de bergingen in de zomer gevuld met goedkoop gas, als de vraag laag is. In de winter wordt het gas tegen hogere prijzen verkocht. Maar nu de zomerprijzen hoger lijken te worden dan die in de komende winter, maakt niemand aanstalten de voorraden te vullen.
‘Er zijn twee opties: of overheden accepteren de hoge prijs en vullen de voorraden’, zegt Schmit. ‘Of we nemen het risico op hoge gasprijzen en mogelijke tekorten de komende winter.’
Een lastig dilemma, zegt ze. In de Verenigde Staten komt de komende tijd meer capaciteit beschikbaar voor de productie van lng, maar te weinig om het weggevallen lng uit het Midden-Oosten te compenseren. ‘De extra productie in de VS kan het tekort van de afgelopen anderhalve maand net goedmaken. Maar de tekorten die na vandaag ontstaan, kan Amerikaans lng niet meer aanvullen.’
‘De risico’s zitten nu duidelijk aan de bovenkant’, stelt Hugo Erken. Hij geeft bij RaboResearch leiding aan het team economen dat kijkt naar de gevolgen voor de Nederlandse economie. Vanwege de langdurig hogere energieprijzen voorziet RaboResearch nu een inflatie van 2,7 procent, tegen 2,4 procent eerder. Ook zal de economie dit jaar naar verwachting niet met 1,5, maar met 1,4 procent groeien.
Nu Europa opnieuw te maken heeft met een energiecrisis, klinkt ook de lokroep voor meer duurzame energie. Die is goedkoper en maakt Europa minder afhankelijk van producenten van fossiel. Maar snelle uitbreiding zit er volgens energietransitie-expert Sanne de Boer van RaboResearch niet in. Niet alleen omdat de bouw tijd vergt. Volgens haar is het momenteel zeer lastig investeringen voor extra wind- en zonne-energie terug te verdienen.
Mensen die nu in een benzine- of dieselauto rijden, hebben bovendien niets aan een nieuw windpark, aldus de econoom. ‘Zij moeten eerst de overstap naar een e-auto kunnen maken, of hun cv-ketel vervangen door een warmtepomp.’ Dit kan lang niet iedereen bekostigen. ‘De uitdaging is daarom om deze groep te helpen bij de omslag.’
Hier liggen kansen voor de energietransitie, zegt ze. ‘De noodzaak voor vergroening leek na de energiecrisis van 2022 een beetje weggezakt. Dat gevoel van urgentie kan nu terugkomen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant