Marco Rubio | minister van Buitenlandse Zaken VS In Florida klom Marco Rubio op van lokaal tot landelijk politicus. Cruciale steun van de grote Cubaanse gemeenschap betaalt hij nu terug met druk op het regime in Havana. Wil hij ooit kans maken op het Witte Huis, dan moet die aanpak wel slagen.
Marco Rubio op campagne voor een zetel in de Senaat in 2010.
Het is vlak voor Kerstmis en Marco Rubio heeft veel te weinig diepvrieskalkoenen ingeslagen. Slechts enkele tientallen vogels, herinnert Modesto Perez zich twee decennia later. Dit terwijl er honderden behoeftigen afkomen op de voedselbank in de St-Janskerk in Hialeah, waar Rubio de ingevroren vogels mag uitdelen. Op het laatste moment moeten er honderden extra exemplaren geregeld worden. „Marco besefte hier dat zijn volk hem nodig had”, vertelt Perez in zijn woonkamer in Hialeah, een stad nabij Miami waar veel Cubaans-Amerikanen wonen.
Zo’n inschattingsfout zou Marco Rubio daarna niet meer maken. Als Donald Trumps minister van Buitenlandse Zaken en nationaal veiligheidsadviseur is hij het afgelopen jaar uitgegroeid tot een van de invloedrijkste Amerikaanse bewindslieden op het wereldtoneel. Hij legde de basis voor zijn politieke loopbaan in Zuid-Florida. In de zuidpunt van de zonnige staat klom hij vanaf de eeuwwisseling op van lokaal politicus tot achtereenvolgens deelstaatafgevaardigde, landelijk senator en presidentskandidaat en – sinds begin 2025 – als bewindsman in Trump-II.
Als minister én in zijn nevenfunctie van nationaal veiligheidsadviseur was hij begin dit jaar nauw betrokken bij de gevangenneming van de Venezolaanse president Maduro. Vorige maand zat hij naast president Trump in Mar-a-Lago toen de opperste leider van Iran werd uitgeschakeld. Sindsdien roepen rechtse Cubaans-Amerikaanse lobbygroepen de regering met de hashtag „#CubaNext” op om door te pakken in Cuba.
Ondanks die centrale rol binnen de regering oogt Rubio tamelijk alleen. Hij wordt zowel in het Midden-Oosten als rond de Oekraïne-oorlog regelmatig gepasseerd door presidentiële gezanten als Trumps vastgoedvriend Steve Witkoff of schoonzoon Jared Kushner. Terwijl Rubio als senator altijd een strenge aanpak van Moskou bepleitte, moet hij nu toezien hoe de Russische president Poetin via amateurdiplomaten Witkoff en Kushner zijn politieke baas eindeloos aan het lijntje houdt inzake ‘vrede’ in Oekraïne.
In Latijns-Amerika mag Rubio echter zijn eigen koers uitstippelen. En dat is een assertief, agressief beleid om het hele westelijke halfrond weer als Washingtons exclusieve invloedssfeer op te eisen. Voor anti-Amerikaanse dictaturen en voor machten van buiten het halfrond is geen plek. Venezuela wordt al geknecht en nu moet de door Fidel Castro gestichte communistische dictatuur volgen. Vorige week bevestigde Havana dat het sinds enige maanden in gesprek is met Washington, „op zoek naar oplossingen”.
Rubio wordt in 1971 geboren binnen de omvangrijke Cubaanse gemeenschap in Zuid-Florida, die ontstond nadat Castro met een guerrilla in 1959 dictator Fulgencio Batista verjoeg. Hoewel zijn ouders al tweeënhalf jaar voor die revolutie het eiland verlieten – en zijn moeder en grootvader later meermaals terugkeerden – noemt Rubio zich lang „zoon van ballingen”, die „naar de VS kwamen na Fidels machtsovername”. Een leugen in zijn biografie, die hij pas in 2011, na onthullingen in de pers, rechtzet. Al blijft hij daarna vinden dat hij en zijn familie „geestelijk ballingen” zijn.
Dat Rubio hierover aanvankelijk meent te moeten liegen, toont de macht van de rijke rechtse Cubanen die na 1959 richting Miami vluchtten – en daar moesten toezien hoe hun bezittingen in Cuba genationaliseerd werden. Zijn eigen ouders moeten aanvankelijk juist behoorlijk sappelen als ze in West-Miami belanden. Zijn vader in de horeca en als conciërge, zijn moeder als deeltijd-kamermeisje. In zijn autobiografie An American Son (2012) presenteert Rubio zich als ‘jongen van de straat’ en ook zijn cv op de website van het State Departement benadrukt zijn eenvoudige komaf.
Gesigneerd exemplaar van de Spaanstalige editie van Rubio’s autobiografie, An American Son, opgedragen aan Modesto Perez, een van Rubio’s politieke mentoren.
Na enig succes als football-speler op de middelbare school, kiest Rubio niet voor een professionele sportcarrière, maar voor studie: politicologie en rechten. In de tweede helft van de jaren negentig, hij is dan eind twintig, wil hij de politiek in als gemeentebestuurder. Hij zoekt steun bij invloedrijke rechtse mannetjesmakers in de ballingengemeenschap.
Hij komt uit bij Rebeca Sosa, een kennis van zijn moeder, en dan burgemeester van de stad West-Miami. Zij herinnert zich de jonge Rubio als een wat timide jongeman, maar ook als een politiek natuurtalent, vertelt ze.
„Ik was in de tuin aan het werk, toen ik die knappe jongeman aan zag komen lopen. Hij vroeg heel voorzichtig of hij me iets mocht vragen. ‘Kom toch binnen voor een kop koffie’, zei ik.” De volgende dag loopt ze al met hem over straat om hem voor te stellen aan de kiezers.
Na twee jaar als county commissioner wil Rubio een volgende stap zetten: naar het Huis van Afgevaardigden van Florida. Sosa stuurt hem onder meer door naar Modesto Perez, die dan al jarenlang voorzitter is van de lokale ondernemersvereniging van Hialeah. In dat stadsdeel met veel Cubanen uit de arbeiders- en ondernemersklasse wonen de meeste kiezers in Rubio’s beoogde 111de district.
Rubio loopt de bijeenkomsten van de gemeenschap plat, laat Perez’ vrouw Bacilia zien aan de hand van fotoboeken die ze bewaard heeft uit die tijd. Op menig vergeelde foto glimlacht een jonge Rubio – immer in wit overhemd en met stropdas – ontwapenend in de lens. Modesto Perez: ,,Hij was eerst nogal schuchter en introvert, maakte zich te klein. Maar hij is boven zichzelf uitgestegen.”
Bacilia Perez toont een verkiezingsspandoek voor Rubio’s campagne voor een zetel in het Huis van Afgevaardigden van de staat Florida, uit 2004.
Het echtpaar-Perez instrueert hem blikken bonen en zakken rijst te regelen voor de voedselbank El futuro de Américas, die ze bestieren vanuit hun koelinstallatiebedrijf Mister Cool. Een deel van het geld hiervoor krijgt hij van de Cuban National American Foundation (CANF) een invloedrijke politieke anti-Castro-groep in Miami. Die havikachtige lobbyclub omarmt Rubio snel en doneert aan zijn campagnes voor het Huis van Afgevaardigden van Florida en vanaf 2010 ook aan die voor een Senaatszetel in Washington.
Zijn Cubaanse wortels staan weer volop in de belangstelling, sinds Amerikaanse commando’s op 3 januari de president van Venezuela gevangennamen bij een korte militaire inval. De onthoofding van het autocratische bewind in Caracas zet sindsdien druk op het communistische regime in Havana, nu dit verstoken blijft van cruciale olieleveranties.
Het Castro-bewind overleefde de afgelopen 67 jaar dertien Amerikaanse regeringen. Rubio zou zich in Florida onsterfelijk maken als uitgerekend hij het ten val weet te brengen. Ofwel door de economische situatie zo te laten verslechteren, dat de bevolking in opstand komt. Ofwel door de druk zo op te voeren, dat het regime bereid is tot een transitie – hetgeen volgens Rubio ook het einddoel is van de Amerikaanse bemoeienis met Venezuela.
Het afknijpen van Cuba in de hoop dat de bevolking gaat muiten, is al ruim zes decennia Amerikaans beleid – zonder succes. Cubaans-Amerikanen die op een ochtend binnenlopen bij voedselbank El Futuro de las Américas in Hialeah, vinden het niettemin fantastisch dat Rubio het probeert. Sommigen zijn hoopvol dat het regime kan gaan wankelen: afgelopen weekend was er een zeldzaam protest bij het kantoor van de communistische partij in de stad Morón. Anderen zijn sceptischer: Cubanen zijn té goed geworden in overleven.
Voor haar voedselbank is het schrapen tegenwoordig, vertelt Bacilia Perez, terwijl ze plastic tasjes met trostomaten, ingevroren vissticks en bijna overrijpe pitahaya’s uitdeelt. ,,We krijgen steeds minder donaties binnen.” Zelfs de ooit zo vrijgevige CANF heeft amper nog wat te schenken, klaagt ze.
Florida is sinds Trumps doorbraak, in 2016, electoraal sterk naar rechts opgeschoven. Hierdoor is het niet langer de cruciale swingstate die het in presidentsraces lang was. Het rechtse-latino kiezersblok in de staat oefent daardoor niet meer zo’n grote invloed uit als in voorgaande decennia. De macht van de Cuba-lobby die Rubio ooit groot maakte, is daarmee tanende.
Marco Rubio met zijn gezin op campagne in zijn poging presidentskandidaat voor de Republikeinen te worden in 2016.
Voor Rubio kan het hierdoor een uitdaging worden de aandacht van Trump rond Cuba (en Venezuela) vast te houden. De president lijkt Latijns-Amerika bovenal te zien als een bron van immigranten, drugs en criminelen die moeten worden tegengehouden – of van olie die kan worden geëxploiteerd. De regio is een toneel waar hij met een spectaculaire commando-operatie in Caracas of het opblazen van vermeende drugsbootjes militaire daadkracht kan etaleren. Het bevorderen van goed bestuur of democratie lijkt de president minder te boeien.
In 2016 deed Rubio een mislukte gooi naar het presidentschap en een nieuwe poging lijkt niet uitgesloten. De politieke inzet van zijn assertieve Latijns-Amerika-beleid is daarmee ook voor hemzelf hoog, analyseert een voormalig stafmedewerker van de Senaat die hem eerder deze eeuw goed leerde kennen. (Hij werkt momenteel voor een multinational, mag van zijn werkgever niet met media praten en moet daarom anoniem blijven. Zijn naam is bekend bij de redactie.)
„Verkiezingen win je in de VS niet op buitenlandthema’s, maar je kan ze er wel door verliezen”, zegt hij wijzend naar bijvoorbeeld George Bush juniors mislukte Irak-avontuur en de electorale prijs die zijn partij daarvoor bij verkiezingen in 2006 en 2008 betaalde. Rubio zal er volgens hem landelijk weinig van profiteren als hij in een of beide landen een democratische transitie weet los te woelen, maar „zou er wel op afgerekend worden als Venezuela of Cuba een puinhoop mocht worden”.
In Washington is de speculatie dat Trump vicepresident JD Vance als zijn logische opvolger zou zien, maar de populariteit van de president bladdert snel af. Rubio kan in 2028 proberen de kandidatuur van zijn partij te veroveren – en anders wel in 2032 of ’36. Hij is er jong genoeg voor en mocht de partij daar behoefte aan hebben, zou hij de Republikeinen enigszins kunnen terugsturen naar hun oorspronkelijke, minder populistische koers.
Want Rubio klimt in Florida begin deze eeuw op onder de vleugels van een ouderwetse Republikein: Jeb Bush. Deze broer van dan zittend president George W. en zoon van ex-president George H.W. signaleert als gouverneur van Florida de aantrekkingskracht van de jonge latinopoliticus. Hij zorgt dat zijn protegé het schopt tot de eerste Huis-voorzitter van latino-komaf in de staat.
Bacilia Perez heeft allerlei campagnemateriaal van Rubio’s eerste Huis-campagnes bewaard in haar kantoortje. Ook van zijn gooi naar een Senaatszetel, in 2010. Rubio voert bij die campagne, achteraf gezien, een bijna trumpistische slogan: Reclaim America (Eis Amerika weer op).
In 2010 voerde Rubio campagne voor een Senaatszetel met de slogan ‘Reclaim America’ (Eis Amerika weer op).
Na een termijn als senator doet Rubio in 2016 al een gooi naar het Witte Huis. Een race waaraan hij als underdog begint: zijn mentor Jeb Bush geldt als de grote favoriet. Elk Republikeins kopstuk zal het dat jaar echter afleggen tegen een complete buitenstaander: Donald Trump. Die pest Rubio met de bijnaam „Little Marco”, terwijl de senator de zakenman wegzet als „meesteroplichter”, die „totaal onvoorbereid is op het presidentschap”.
Dat Rubio zich later toch tot het trumpisme bekeert, vindt zijn politieke peetmoeder Rebeca Sosa niet vreemd. „In de politiek vecht je elkaar de ene dag de tent uit, en de volgende omhels je elkaar.” De hele partij zwichtte uiteindelijk voor Trump en de voormalige stafmedewerker in de Senaat denkt dat het voor Rubio „onvermijdelijk was de partijlijn te volgen”.
Rubio maakt nu deel uit van een regering die bij latino-kiezers snel steun verliest vanwege haar harde immigratiebeleid. En daar schuilt voor hem en zijn partij een groot risico. Latino-kiezers hielpen Trump en de Republikeinen in 2024 mede aan winst, omdat ook zij vonden dat de Democraten de zuidgrens jarenlang slecht bewaakten en dat migranten zonder verblijfspapieren, zeker als zij de wet overtreden, uitgezet moeten worden.
Nu latino’s zien dat ook familieleden, vrienden, collega’s of buren zonder criminele antecedenten in het net van vreemdelingenpolitie ICE kunnen belanden, verliezen de Republikeinen echter snel steun. In Miami wist eind 2025 een Democraat voor het eerst in dertig jaar het burgemeesterschap te veroveren.
Volgens Yanet Soto, een Cubaans-Amerikaanse, is de onrust in de gemeenschap groot, vertelt ze in haar appartement in Little Havana, slechts een paar blokken van Rubio’s geboortehuis. Het is een wijk van gepleisterde huizen van anderhalve verdieping en kleine appartementencomplexen met daartussen relatief veel groen.
Een deel van de oude rechtse ballingen, „noemt de ICE-razzia’s acceptabele nevenschade”, zegt Soto. Maar wie zoals zij recenter naar de VS kwam, is kritischer. „Hoe kan je nou geloven dat Trump de Cubanen vrijheid gaat geven, als hij je eigen buren als dieren behandelt?”
Yanet Soto in haar appartement in Little Havana.
Soto ontvluchtte twaalf jaar geleden de repressie en malaise op het eiland en werd snel staatsburger van de VS. Haar vriend Denis, een fotograaf, kwam pas na deelname aan de laatste – hard neergeslagen -protestgolf van juli 2021. Hij kon alleen een tijdelijke status krijgen, werd eind vorig jaar door de politie aangehouden en zit nu in ICE-detentie.
Nadat ze decennialang veel ruimhartiger dan andere vluchtelingen werden opgevangen in de VS, worden Cubanen nu op grote schaal uitgezet. Denis is echter precies het type kritische Cubaan van wie Rubio zou willen dat ze in opstand komen. Hij dreigt uitgezet te worden naar Mexico, zegt Soto bitter. „Venezuela heeft nog olie. Het enige dat Cuba een Amerikaans politicus te bieden heeft, zijn de stemmen in Zuid-Florida.”
Juist die stemmen kunnen Rubio en de Republikeinen verliezen als ze hun immigratiebeleid niet matigen, voorspelt ze. Zij kwam bij eerdere verkiezingen niet opdagen. Na Denis’ arrestatie is ze vastberaden wel te gaan stemmen, opdat de VS geen dictatuur worden. „We moeten nu stemmen om te voorkomen dat de VS veranderen in het soort land waaruit we ooit vluchtten.”
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet