Verkiezingen Een recordaantal parlementariërs was of is kandidaat bij de Franse gemeenteraadsverkiezingen van 15 en 22 maart. „Ik voel me niet nuttig in de Assemblée Nationale.”
Parlementariër Farida Amrani, burgemeesterskandidaat in Évry-Courcouronnes, beantwoordt vragen in de Assemblée Nationale, in februari van dit jaar.
Het lijkt haast in scène gezet. Als parlementariër Farida Amrani (49) aankomt bij het cafeetje in de stationshal van Évry-Courcouronnes, licht het gezicht van de ober op. Ze wisselen twee kussen uit, informeren naar elkaars gezondheid, hij biedt koffie aan.
Amrani zetelt sinds 2022 in de Assemblée Nationale voor de radicaal-linkse partij La France Insoumise (LFI) en hoopt burgemeester van Évry-Courcouronnes te worden bij de gemeenteraadsverkiezingen van 15 en 22 maart. Ze is niet de enige député die wil overstappen naar de lokale politiek: een recordaantal van 106 parlementariërs voert een lijst aan bij de lokale verkiezingen. NRC sprak drie van hen.
Vakbondsvrouw en klassenmoeder Amrani vertelt in Évry-Courcouronnes, een grauwe voorstad van Parijs met 66.700 inwoners, dat ze parlementariër werd om de afstand tussen politiek Parijs en het volk te verkleinen. „Ik wilde mensen laten zien: ik leef net als u, we hebben dezelfde problemen en ik zal me ervoor inzetten die op te lossen.” Vooral in het onderwijs, waar Amrani de hoge schooluitval in arme wijken wil aanpakken.
In een café in Pessac, een stadje tussen de wijnranken onder Bordeaux – vertelt burgemeesterskandidaat voor de Parti Socialiste (PS) Sébastien Saint-Pasteur (45) dat hij in 2024 noodgedwongen parlementariër werd. „President Macron had het parlement ontbonden [nadat radicaal-rechts bij de Europese verkiezingen had gewonnen], waarna een linkse kandidaat nodig was in mijn kiesdistrict, en mijn collega’s vonden mij geschikt.”
Sébastien Saint-Pasteur tijdens een toespraak in het Franse parlement, in februari vorig jaar.
Ludovic Mendes (38), burgemeesterskandidaat in Metz (122.000 inwoners) voor Macrons partij Renaissance, zegt via een spraakbericht (hij is te druk met campagnevoeren om te bellen) dat hij in 2017 parlementariër werd omdat „ik zin had om me in te zetten voor mijn land, mijn partij”. De destijds zeer populaire Macron bood uitzicht op verandering.
De praktijk bleek echter weerbarstig. Mendes zegt dat het parlementaire werk in 2024 „totaal veranderde”. Nadat Macron het parlement ontbond, ontstonden drie blokken: het radicaal-rechtse RN, het linkse blok met LFI als grootste partij en een derde blok, bestaande uit Macrons kamp en het conservatief-rechtse Les Républicains (LR). Sinds 2024 werkten verschillende premiers onder Macron samen met LR.
„Ik ben voor het sluiten van compromissen en het zoeken van eenheid”, zegt Mendes, geheel volgens de partijlijn. „Maar dat wordt bemoeilijkt door de manier waarop bepaalde politieke leiders in de Assemblée zich gedragen.” Hij doelt op de onwilligheid van oppositiepartijen om Macron en zijn premiers tegemoet te komen.
Ook Amrani zag politieke processen vastlopen, maar legt de schuld bij de machthebbers. „De regering wil alleen wetten doorvoeren op basis van consensus, omdat ze bang is dat ze weer valt. De Fransen willen wetten die hun leven veranderen. Die wetten, ook als er een meerderheid voor is, blijven liggen omdat de regering weigert ze op de agenda te zetten.” Neem de hervorming van het door Macron gecreëerde onderwijsplatform Parcoursup (voor toelating tot de universiteit). „Alle ouders en experts zeggen: het is een catastrofe. Maar de regering weigert het parlementaire gesprek te voeren.”
Ludovic Mendes, burgemeesterskandidaat in Metz, namens president Macrons partij Renaissance.
„Er is geen ruimte meer voor innovatie, creativiteit en nieuwe initiatieven”, zegt ook Saint-Pasteur. Er komen alleen mesurettes (kleine maatregelen) door het parlement.” Hij noemt de euthanasiewet die al sinds eind 2024 sleept door de opeenvolgende regeringswisselingen. „Dat is een fundamenteel onderwerp waarover de Fransen het eens zijn, en zelfs dat lukt niet. Terwijl er zoveel moet gebeuren op het gebied van klimaatverandering, solidariteit, de woningbouw…” Saint-Pasteur noemt dit „frustrerend”, Amrani voelt zich ontmoedigd. „We zijn verkozen met een programma en om dingen te veranderen, maar we krijgen de mogelijkheid niet.”
Saint-Pasteur vindt het onterecht dat de Marcronisten de schuld van de parlementaire verlamming bij oppositiepartijen leggen. „Debatten verlopen verhit en parlementariërs doen extreme uitspraken, vooral LFI en het RN, maar hoe nieuw is dat? De debatten over abortus waren minstens zo verhit… Het meeste parlementaire werk verloopt op correcte wijze, inhoudelijk en zonder clashes.”
De drie parlementariërs hopen lokaal concreter werk te kunnen verrichten. Dat hun baan niet in één klap kan verdwijnen als Macron het parlement weer ontbindt, speelde voor Saint-Pasteur „een marginale rol” om zich te kandideren voor het burgemeesterschap. „De afgelopen maanden was het risico op een nieuwe ontbinding zeer aanwezig, dat geeft onzekerheid.” Voor Amrani speelt dit niet mee. „In de Assemblée Nationale voel ik me simpelweg niet nuttig, en ik wil zijn op de plek waar ik het meeste verschil kan maken.”
Toch moet ze nog even doorbijten als députée, voor Mendes geldt hetzelfde: beiden vielen zondag in de eerste ronde van de gemeenteraadsverkiezingen af. Saint-Pasteur dingt nog wel mee naar de burgemeesterspost in Pessac. Hij schrijft op Facebook „met volle energie” door te gaan met zijn campagne om „alle inwoners van Pessac te overtuigen”.
Zondag vindt de tweede ronde van de gemeenteraadsverkiezingen plaats, waarbij in principe gestemd wordt tussen alle kandidaten die 10 procent behaalden in de eerste ronde. In aanloop naar zondag hebben verschillende kandidaten zich om tactische redenen teruggetrokken. Zo trok de radicaal-linkse Sébastien Delogu (LFI) zich in Marseille terug om de winkansen van de socialistische burgemeester Benoit Payan (PS) tegenover de radicaal-rechtse kandidaat Franck Allisio (RN) te vergroten. In Parijs gebeurde het omgekeerde: de radicaal-rechtse Sarah Knafo (Reconquête) trok zich terug om de rechtse oud-minister Rachida Dati (LR) meer kans te geven ten opzichte van de socialistische koploper Emmanuel Grégoire (PS). In tal van andere gemeenten fuseerden partijen juist hun lijsten, zoals in Lyon waar de groene partij EELV en LFI samen verdergaan.