Denemarken stuurde in januari militairen naar Groenland die waren voorbereid om landingsbanen bij luchthavens op te blazen uit vrees voor een Amerikaanse invasie onder president Donald Trump. Dat meldt de Deense publieke omroep DR op basis van bronnen binnen regering en leger, aangevuld met informatie van Europese bondgenoten. De inzet werd publiek gepresenteerd als een Deens geleide militaire oefening met de naam Operation Arctic Endurance.
Volgens DR brachten Deense militairen naast materieel ook bloedvoorraden mee om gewonden te kunnen behandelen in geval van gevechten. Bronnen zeggen dat er een besluit lag dat Deense troepen zouden vechten als de VS daadwerkelijk zouden binnenvallen, ook al werd erkend dat zij een Amerikaanse aanval niet konden tegenhouden. Een anonieme hoge militaire bron zegt tegen de BBC dat "maar een beperkt aantal mensen van de operatie op de hoogte was om veiligheidsredenen".
De spanning liep volgens de bronnen op na 3 januari, toen Amerikaanse elite-eenheden de Venezolaanse president Nicolás Maduro in een bliksemactie in Caracas gevangen namen. Een dag later zei Trump tegen verslaggevers dat hij zich "over ongeveer twee maanden zorgen zou maken over Groenland" en herhaalde hij dat de VS het eiland "vanuit nationaal veiligheidsstandpunt" nodig hadden. Hij beweerde daarbij, zonder bewijs te leveren, dat Groenland "op dit moment vol ligt met Russische en Chinese schepen".
Groenland is een semiautonoom deel van Denemarken, en zowel de Groenlandse leiders als de Deense regering hebben Trumps herhaalde wens om het eiland te annexeren stelselmatig afgewezen. Volgens DR zocht Kopenhagen in die periode actief politieke steun bij Frankrijk, Duitsland en de Noordse landen om Trump het hoofd te bieden met zichtbare Europese eensgezindheid. Europese regeringen spraken af vaker gezamenlijke militaire activiteiten op Groenland te organiseren.
Kort daarna werden kleine contingenten militairen uit Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Noorwegen en Zweden ingevlogen naar de hoofdstad Nuuk en naar Kangerlussuaq, waar een belangrijke luchthaven ligt. De vervolginzet bestond uit Deense elitetroepen en een Franse eenheid gespecialiseerd in oorlogvoering in koude, bergachtige gebieden; ook Deense vliegtuigen en een Frans marineschip werden richting Noord-Atlantische wateren gestuurd. Een Europese functionaris typeerde de Amerikaanse stemming na de actie in Venezuela tegenover de Financial Times als: "Na Venezuela dachten ze dat ze over water konden lopen. Laten we dit ding, en dit land, pakken."
Op 21 januari, tijdens het World Economic Forum in Davos, verklaarde Trump dat hij "geen geweld wil gebruiken" en het ook niet zou doen, en dat "de Verenigde Staten alleen vragen om een plek die Groenland heet". Hij had eerder geweigerd het gebruik van geweld uit te sluiten om Groenland in handen te krijgen. Inmiddels zegt Trump te mikken op "onmiddellijke onderhandelingen" om een compromis te vinden en het conflict verder te temperen. Het Deense ministerie van Defensie wil tegenover de BBC niet reageren op de berichtgeving.
Groenland (Foto: Quintin Soloviev, CC BY 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by/4.0>, via Wikimedia Commons)
Source: Fok frontpage