Controle op Deense spermabanken moet dringend beter. Maar verbied ze niet, betogen vijf moeders van kinderen met een Deense donor.
De afgelopen tijd is er veel ophef geweest rond Deense spermabanken, nadat er een aantal misstanden aan het licht zijn gekomen. De BBC ontdekte onlangs dat met het zaad van een Deense donor in totaal 197 kinderen waren verwekt. Een recente uitzending van Zembla liet zien dat de twee Deense spermabanken die in Nederland actief zijn – Cryos en de European Sperm Bank (ESB) – vooral commerciële belangen nastreven. Ze exporteren sperma naar meer dan honderd landen, waarmee soms honderden kinderen kunnen worden verwekt van dezelfde donor.
Ook de Volkskrant onderzocht deze problematiek. Naar aanleiding van recente onthullingen pleiten de Nederlandse beroepsvereniging van gynaecologen en Stichting Donorkind ervoor om het gebruik van Deense spermabanken in Nederland te verbieden.
Als alleenstaande moeders die gebruik hebben gemaakt van een Deense spermabank zijn ook wij bezorgd over de berichtgeving. Toch denken we dat een verbod op het gebruik van Deense banken geen goede oplossing is.
Over de auteur
Saskia Baas, Elisabeth Beckers, Judith Hoefnagel, Sanne Offringa en Wendy Reijnders zijn moeders van kinderen met een Deense donor.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Wie als alleenstaande vrouw of als lesbisch koppel een kinderwens heeft, kan ervoor kiezen om deze in vervulling te laten gaan met behulp van een spermadonor. Wanneer een bekende als donor niet tot de mogelijkheden behoort, dan kan via een spermabank een donor worden gevonden. Nederlandse spermabanken hebben echter lange wachtlijsten die oplopen tot wel drie jaar. Veel wensouders wijken daarom uit naar Deense spermabanken, waar geen wachtlijsten zijn.
Bovendien kunnen wensmoeders bij de Deense banken altijd zelf een donor kiezen en hebben ze meer informatie over de donor, zoals de medische geschiedenis en psychologische kenmerken. Ook zijn er foto’s van de donor beschikbaar. Deze informatie helpt vrouwen een keuze te maken, maar is ook belangrijk om aan hun kinderen later uit te leggen wie hun donor is. Nederlandse spermabanken geven doorgaans minder informatie over de donor, en de keuze wordt vaak door de bank gemaakt.
De Deense banken voorzien dus in een belangrijke behoefte, en wij zouden simpelweg geen kinderen hebben als deze mogelijkheid er niet was geweest. Maar dat via deze banken soms honderden kinderen worden verwekt van dezelfde donor, is een groot probleem waar wij ons ook zorgen over maken. Het is namelijk bekend dat het voor donorkinderen zeer belastend is om zo veel halfbroertjes en halfzusjes te hebben.
De Deense banken beweren zich aan de maxima per land te houden – in Nederland geldt een maximum van twaalf gezinnen die kinderen van dezelfde donor kunnen krijgen – maar deze maxima blijken te zijn overschreden. Daarnaast exporteren de banken ook naar andere landen, waarmee het totale aantal kinderen van een donor in principe oneindig kan oplopen.
De oproepen om het gebruik van Deense donorbanken in Nederland te verbieden zijn dan ook begrijpelijk. Wij denken echter dat een dergelijk verbod geen effect zal hebben. Feit is dat de Deense banken in een groeiende behoefte voorzien. Zolang er in Nederland wachtlijsten zijn voor spermabanken en het in andere Europese landen mogelijk blijft om van Deense spermabanken gebruik te maken, zullen wensmoeders simpelweg naar het buitenland reizen om hun kinderwens in vervulling te laten gaan. Of zij zijn aangewezen op het informele circuit, waar donoren niet gecontroleerd of gescreend worden.
We roepen daarom op om het probleem rond de internationale spermabanken op twee manieren aan te pakken. In de eerste plaats moet er worden ingezet op betere beschikbaarheid van donorzaad bij Nederlandse spermabanken. Dit kan bijvoorbeeld door het organiseren van wervingscampagnes voor donoren. Ook kunnen spermabanken meer informatie over de donoren beschikbaar stellen en wensmoeders zelf een donor laten kiezen.
Ten tweede moet Nederland zich in Europees verband actief gaan inzetten om donorkinderen beter te beschermen door de Deense banken te dwingen zich aan de geldende wettelijke maxima per land te houden. Het toezicht op deze banken moet worden verbeterd. Ook moet er zo snel mogelijk duidelijkheid komen over wereldwijde maximumaantallen. De Europese beroepsorganisatie op het gebied van fertiliteitszorg adviseert om onmiddellijk een wereldwijde limiet van vijftig families per spermadonor in te stellen en dit op termijn af te bouwen naar vijftien families wereldwijd. Met dit aantal achten zij het voor donorkinderen mogelijk om betekenisvolle relaties op te bouwen met hun genetische verwanten.
De problemen met massadonatie zijn goed gedocumenteerd en raken de rechten van onze kinderen. We roepen het kabinet daarom op om onmiddellijk actie te ondernemen om deze problemen aan te pakken.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant