is wetenschapsredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over natuur en biodiversiteit.
Hoera, de grutto is terug! Behalve in Bodegraven, waar beschermers de weidevogel verjaagden met honden. Om gruttogebied te scheppen.
Ook Natuurmonumenten ziet ze vliegen. ‘Gruttooo, gruttooo! Gelukkig, ieder voorjaar komen ze weer’, schrijft de organisatie opgetogen op haar eigen website. ‘Een heerlijk getetter, een feest om mee te maken.’ En zo is het.
Behalve in de weilanden van Bodegraven-Noord, een weidevogelgebied van Natuurmonumenten. Boerenland wordt daar omgetoverd tot ‘nieuwe natuur’, zodat grutto’s en andere weidevogels er kunnen broeden. Mooi. Alleen: er wáren daar al grutto’s neergestreken, en dat is nou opmerkelijk: dat was niet de bedoeling. Dat doorkruiste de plannen en werkzaamheden maar om er geschikt gruttogebied van te maken.
En dus stapten er afgelopen weken geregeld mannen met honden uit hun auto’s, om de grutto’s, kieviten en tureluurs te verjagen. Om te voorkomen dat ze er gaan broeden. Zodat de werkzaamheden voor het nieuwe natuurgebied (dat de Reeuwijkse en Nieuwkoopse Plassen met elkaar moet verbinden) kunnen worden afgerond vóór het nieuwe broedseizoen. Zodat grutto’s en andere weidevogels er kunnen broeden. Wat ze dus toch al van plan waren. Het is een nogal aparte visie op natuurbescherming, zullen we maar zeggen.
De werkzaamheden duren tot april/mei, zo schreven de provincies Utrecht en Zuid-Holland aan omwonenden. Die laatsten mogen dan denken dat in mei elk vogeltje een ei legt, de waarheid is dat de meeste vogels dan allang tussen de kuikens zitten – het eerste kievitsei werd op 5 maart al gevonden, in het Brabantse Ravenstein. Dit broedseizoen was bij voorbaat dus al verloren voor de grutto’s die zo dom waren neer te strijken in Bodegraven.
Het absurdisme haalde de wakkere vakpers, en zie: het ‘programmabureau Veenweiden Gouwe Wiericke’ dat de werkzaamheden namens de provincie Zuid-Holland coördineerde (welkom in de bureaucratie van het natuurbeheer), liet weten dat het verjagen met honden door de ophef is stopgezet. Kostelijke zin uit het persbericht: ‘Nadat we de maatregel hebben gestart bleek al snel dat we dit een te krachtige maatregel vonden.’ Dus het programmabureau voert eerst een bizarre maatregel (‘een beproefde methode’) uit en blijkt er tot eigen verbazing daarna pas iets van te vinden.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Zo stonden de werkelijkheid van de tekentafel en de echte werkelijkheid weer eens haaks op elkaar. Natuurmonumenten stond, zo laat een woordvoerster aan Biologica weten, voor ‘een dilemma’: ‘We voorkomen verstoring liever helemaal. Tegelijkertijd was het snel afronden van de werkzaamheden goed om het gebied vóór het volgende broedseizoen klaar te hebben. Als het gebied is ingericht, levert dat structureel beter en noodzakelijk leefgebied op voor weidevogels.’
Intussen gleden er in de hele kwestie kilo’s boter over hoofden. Zo waren het nu veehouders die zich bekommerden om de grutto. Hoe bezorgd ook: eerder keerden zij zich tegen het hele plan om het gebied tot nieuwe natuur te bestempelen. Niet zozeer vanwege die grutto, maar vermoedelijk meer omdat de boeren door de plannen pachtgronden kwijtraakten. Weliswaar werden zij daarvoor gecompenseerd met grond op andere locaties, maar volgens hun advocaat gaan ze er in omvang toch 20 procent op achteruit.
En zo bevond ook dit stukje land (290 hectare) zich in een aantal werkelijkheden. Er is de wenswerkelijkheid van beschermers en beheerders en er is de weerbarstige werkelijkheid van uitvoerders. Ergens daartussen ligt nog een andere werkelijkheid: die ene echte werkelijkheid waarin de natuur zijn eigen weg gaat. En waarin de kwijnende grutto’s en andere weidevogels maar één ding te vrezen hebben: de goede bedoelingen van hun beschermers. Wie legt het ze uit?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns