LEIDSCHENDAM-VOORBURG - De opvang voor Oekraïners in Leidschendam-Voorburg zit na vier oorlogsjaren nog steeds vol. Het oude kantoorpand aan de Vlietweg vertoont allerlei gebreken en de 250 bewoners worden geplaagd door ongedierte. 'We zijn dankbaar en we zijn veilig, maar er zijn dingen die beter kunnen.'
De drie vrouwen die hun verhaal delen, willen anoniem blijven. Niet uit angst voor maatregelen, maar uit zorg voor hun toekomst. 'Ik wil in Nederland blijven. Misschien kijken ze straks welke conflicten ik heb gehad en krijg ik geen woning toegewezen', legt de 60-jarige Oksana* uit.
Ze woont sinds de opening in 2022 in de opvang in Leidschendam-Zuid. 'Eerst had ik een kamer alleen, maar sinds eind vorig jaar woon ik samen met een vreemde vrouw.' Sofia* is een 45-jarige alleenstaande moeder die intern moest verhuizen. 'Het werd niet gevraagd, het werd medegedeeld.'
De vrouwen pleiten voor meer betrokkenheid bij beslissingen. 'We snappen het wel, want er is een tekort aan woonruimte. Maar waarom zijn we niet bij elkaar geroepen en is er gevraagd: met wie wil je op een kamer?'
Het gebrek aan privacy leidt tot spanningen. 'Ik sta om vijf uur op voor werk, mijn kamergenoot slaapt tot negen uur. 's Avonds wil ik rust, maar zij niet', vertelt Oksana. 'Het is heel erg zwaar. Ik heb geen persoonlijke ruimte.'
Svitlana* heeft psychische en lichamelijke klachten. Ook zij krijgt een kamergenoot, ondanks een doktersverklaring waarin staat dat dat niet verstandig is. 'Ik werd onder druk gezet en kreeg een paniekaanval.' De 55-jarige bewoonster dient een klacht in en krijgt uiteindelijk een eenpersoonskamer toegewezen.
Volgens een woordvoerder van de gemeente Leidschendam-Voorburg zat Svitlana alleen op een driepersoonskamer. 'Ze moest verhuizen, omdat andere bewoners begonnen te mopperen.' Door de interne verhuizing is meer opvangplek gecreëerd. 'We vragen iedereen een kamer te delen, solidair te zijn met hun landgenoten die dakloos zijn. De nood is hoog.'
Er komen nog dagelijks nieuwe vluchtelingen uit Oekraïne en gemeenten mogen geen mensen weigeren. 'Ook is er instroom vanuit gastgezinnen die na vier jaar geen opvang meer kunnen bieden.'
Het voormalige kantoorgebouw aan de Vlietweg is vervallen en de installaties zijn op. Er zijn af en toe verstoppingen en lekkages. Afgelopen winter viel de verwarming geregeld uit. 'Herstellen lukt niet meer. Onderdelen worden meteen vervangen, maar niet meteen geleverd', liet wethouder Bianca Bremer in februari aan de gemeenteraad weten.
In die raadsvergadering pleitte SP-fractievoorzitter Ed van der Schaft voor een humanitaire opvang: 'Mensen lijden onder de omstandigheden. Bewoners dwingen om kamers te delen, dat gaat te ver en leidt tot gezondheidsproblemen.'
Hij kreeg bijval van PvdA-raadslid Sangita Paltansing: 'In 2022 werd de opvang warm onthaald. Vier jaar later moeten we ons schamen voor hoe we de opvang hebben ingericht.'
'Zoveel mensen op een paar vierkante meter', zucht Oksana. 'Er is continu iemand aan het koken of wassen. We hebben last gehad van muizen. We zien kakkerlakken lopen en sinds kort zijn er ook bedwantsen ontdekt.'
Er zijn muizenvallen uitgedeeld, gesloten prullenbakken neergezet in de keukens en Engelstalige waarschuwingsbrieven opgehangen om de muizenplaag te bestrijden. De brief die waarschuwt voor bedwantsen is in het Nederlands geschreven. 'Dat kunnen we toch niet lezen', roepen de vrouwen verbaasd uit.
De gemeente laat weten dat er ook een Oekraïense brief is, maar daar weten de vrouwen niets van. 'Veel Oekraïners zijn handig met google translate', legt een woordvoerder uit. 'En we geven al drie jaar gratis Nederlandse les op de opvanglocatie om bewoners meer zelfredzaam te maken.'
Om de communicatie en integratie vlotter te laten verlopen, stellen de vrouwen voor een Oekraïense medewerker aan te stellen. 'Op andere opvanglocaties is er iemand die onze taal spreekt en helpt met werk, afspraken en uitleg over Nederland', zegt Sofia. 'Als wij zo iemand zouden hebben, zouden er misschien minder misverstanden zijn.'
Af en toe komt er iemand die Oekraïens spreekt naar de Vlietweg. 'Maar dat is twee keer per week en je weet nooit wanneer. Ik ben overdag aan het werk.'
In maart volgend jaar start de bouw van bijna duizend nieuwe woningen in Leidschendam-Zuid en moet het kantoorgebouw tegen de vlakte. De gemeente laat weten dat het pand in elk geval tot en met 2027 beschikbaar blijft.
Daarnaast loopt de Europese opvangregeling voor Oekraïners in maart volgend jaar af. 'Wat dat betekent, weet niemand nog precies', zegt wethouder Bremer. 'Ze worden verantwoordelijk voor hun eigen opvang, maar we gaan ze niet op straat schoppen. Anderzijds hebben we geen kantoren meer leeg staan.'
De Oekraïense vrouwen willen in Nederland blijven. Ondanks de kritiek blijft hun dankbaarheid groot. 'Het is hier veilig, het is een vrij land. Mensen hier willen helpen. Dat voelen we echt.'
Ze hopen dat hun verhaal bijdraagt aan verbetering. Niet alleen voor henzelf, maar ook voor anderen die nog komen. 'We willen niet klagen', benadrukken ze. 'We willen dat het beter wordt.'
Dit artikel is tot stand gekomen op basis van een gesprek met drie bewoners van de opvang in Leidschendam, aangevuld met informatie uit raadsmemo’s, raadsvergaderingen en mailwisselingen met politieke partijen.
Daarnaast is gesproken met oud-bewoners, de BurgerKrachtCentrale en wethouder Bianca Bremer om het beeld dat de bewoners schetsen te verifiëren.
*Dit zijn gefingeerde namen. De echte namen van de vrouwen zijn bekend bij de redactie
Source: Omroep West L'dam