Militaire bases VS De terugtrekking van enkele duizenden Amerikaanse militairen uit Duitsland komt voor Berlijn niet onverwacht. Het legt wel de recente spanningen bloot tussen president Trump en de regering van kanselier Merz.
President Trump op bezoek op de Amerikaanse luchtmachtbasis Ramstein in 2018.
Het Pentagon wil in het komende jaar 5.000 Amerikaanse militairen uit Duitsland halen. De officiële reden is een „grondige evaluatie” van de opstelling van Amerikaanse strijdkrachten in Europa, aldus een woordvoerder van het Pentagon.
De werkelijke reden is de oplopende spanning in de Duits-Amerikaanse relatie, na uitspraken van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz (CDU). Daarop wijst ook de aankondiging van president Donald Trump dat importheffingen op Europese auto’s en vrachtwagens vanaf komende week worden verhoogd naar 25 procent, wat vooral Duitse industrie hard raakt.
Maandag zei Merz op bezoek bij een school in het Sauerland dat de VS worden „vernederd” door Iran. Ook zei de kanselier, net als bij eerdere gelegenheden, dat de VS geen strategie hebben. Dat Merz niet onder de indruk is van de Amerikaanse militaire planning was dus geen nieuws, maar het „vernederen” viel niet in goede aarde in Washington. Trump reageerde op zijn platform Truth Social dat Duitsland „kapot” is en dat Merz niets voor elkaar krijgt, niet in eigen land en ook niet in het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Ook kondigde Trump een onderzoek naar de stationering van Amerikaanse soldaten in Duitsland aan.
Nauwelijks twee dagen later is dat onderzoek dus afgerond, met als conclusie dat Duitsland het met vijfduizend Amerikaanse soldaten minder moet doen. Nu zijn er ongeveer 36.000 Amerikanen gestationeerd in Duitsland; in Europa in totaal zo’n 85.000.
In zijn vorige ambtstermijn wilde Trump het aantal soldaten in Duitsland al verminderen; destijds wilde hij 12.000 militairen verplaatsen omdat Duitsland volgens hem te weinig in defensie investeerde. Trumps opvolger Joe Biden stak daar een stokje voor. In 2025 legde het Amerikaanse Congres vast dat het totaal aantal Amerikaanse militairen in Europa niet lager mag zijn dan 76.000. Wettelijk zou er nu dus nog de ruimte zijn voor een kleine aftocht uit Duitsland.
De Amerikaanse militaire aanwezigheid in Duitsland begon met het einde van de Tweede Wereldoorlog en was van groot belang voor de NAVO in de Koude Oorlog. De meeste Amerikaanse bases zijn in het zuiden van het land. Vliegbasis Ramstein, in Rijnland-Palts, is de belangrijkste in Duitsland. Vanuit Ramstein worden drones in het Midden-Oosten bestuurd, en ook het grootste militaire ziekenhuis buiten de VS ligt bij Ramstein. Andere belangrijke standplaatsen zijn Stuttgart, van waaruit missies in Afrika en in Europa worden gecoördineerd, en Grafenwöhr in Beieren.
Op en rondom de bases bestaat in veel gevallen een uitgebreide infrastructuur voor de Amerikaanse militairen en hun gezinnen, zoals kinderopvang en scholen, fastfoodketens en bowlingbanen. De burgemeester van het dorp Ramstein, naast de gelijknamige vliegbasis, raamde de economische bijdrage aan de regio door de Amerikaanse aanwezigheid op ruim 2 miljard dollar, door onder meer werkgelegenheid en opdrachten aan lokale ondernemers.
De Duitse reacties op de aankondiging uit het Pentagon klinken tot nu toe gelaten. Minister van Defensie Boris Pistorius (SPD) zei tegen persbureau DPA dat de beslissing te „voorzien” was geweest. Bovendien benadrukte hij dat de Amerikanen óók groot belang hebben bij hun standplaatsen in Europa. Juist voor hun missies in het Midden-Oosten hebben de Amerikanen de Europese bases nodig. Pistorius: „We werken nauw samen met de Amerikanen, in Ramstein, in Grafenwöhr, in Frankfurt en elders.”
Minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul (CDU) had donderdag al gezegd dat de regering in Berlijn zich voorbereidt op een reductie van het aantal Amerikaanse militairen. Volgens Wadephul is het „geen geheim” dat de VS zich meer richten op China en de Stille Oceaan, en niet alleen sinds de terugkeer van president Trump in het Witte Huis.
Defensiedeskundige Carlo Masala wees er in Welt am Sonntag op dat nog niet duidelijk is waar de 5.000 soldaten uit Duitsland heen gaan. „Als ze naar Oost-Europa of naar de Baltische staten verplaatst worden, is dat pech voor Duitsland, maar niet zo erg voor de NAVO.” Als de soldaten worden teruggehaald naar de VS is dat een duidelijker teken van zwakte van de NAVO tegenover met name Rusland.
Ernstiger vindt Masala het bericht in Amerikaanse media dat het Pentagon géén langeafstandraketten wil stationeren in Duitsland, waarover president Biden en toenmalig kanselier Olaf Scholz (SPD) in 2024 afspraken maakten. Volgens Masala ontstaat daardoor een gat in de afschrikking tegenover Rusland.