Voor het eerst sinds jaren bloeit Mesopotamië. Ongebruikelijke regenval geeft bewoners van Iraks zuidelijke watergebieden respijt van verwoestende droogte. Misschien blijft deze zomer zelfs de jaarlijkse golf van dood uit.
is verslaggever van de Volkskrant.
Voor het eerst sinds jaren bloeit Mesopotamië. Ongebruikelijke regenval geeft bewoners van Iraks zuidelijke watergebieden respijt van verwoestende droogte. Misschien blijft deze zomer zelfs de jaarlijkse golf van dood uit.
is verslaggever van de Volkskrant.
‘Het terugkerende water wordt onderbroken door stukken groen, buffels grazen van het weelderige gras. Daarboven fladderen vogels van velerlei soorten, hun bewegingen weerspiegeld in het kalme water beneden, deel van de beschermde biodiversiteit in deze millennia oude Mesopotamische watergebieden.’
Zo omschrijft een verslaggever van persbureau AFP de opnieuw tot bloei gekomen zuidelijke watergebieden in Irak, nabij de stad Basra. Zeldzame regenval heeft een jarenlange, verwoestende droogte onderbroken. Het is een lichtpunt voor zowel mens als natuur in de getormenteerde regio, waar het Hof van Eden zou zijn geweest.
De bewoners van dit gebied – mens en dier – zijn slachtoffer van een ongekend wrede serie natuurlijke en door de mens veroorzaakte catastrofes. Het land van de twee rivieren, Mesopotamië, droogt op door klimaatverandering. Turkse dammen stroomopwaarts op de Tigris beperken de watertoevoer verder, Syrische dammen doen dat op de Eufraat.
Wijlen de Iraakse dictator Saddam Hussein, een soenniet, verwaarloosde en onderdrukte de regio, het hartland van Iraks sjiitische meerderheid. Na een opstand in de jaren negentig probeerde het regime de regio droog te leggen met een serie dammen en dijken, om de bevolking te dwingen tot vertrek en de regio etnisch te zuiveren.
Oorlogen verwoestten infrastructuur verder. Amerikanen lieten de regio achter bezaaid met afgeschoten munitie vol verarmd uranium. Een kankergolf was het gevolg. Sinds vorig jaar wordt het kleine beetje water dat er nog is geplaagd door een stijgend zoutgehalte, met stervend vee tot gevolg.
‘Vroeger’, zei een inwoner van het gebied in 2022 tegen de Volkskrant, ‘visten we hier en kon ons vee drinken’. Maar de helft van de rivieren valt nu droog in de zomer, wanneer temperaturen 50 graden Celsius bereiken. Buffels komen vast te zitten in de modder en sterven. Kippen en eenden overlijden door watertekorten. Voor trekvogels en otters wordt uitsterven gevreesd.
De bewoners verkopen eerst hun vee, hun kapitaal en levensonderhoud. Als er niets over is, vertrekken ze naar de stad en voegen zich bij het leger van andere (klimaat-)vluchtelingen dat daar als dagloner of bedelaar probeert te overleven. Vaak zijn het mensen die al vele tientallen generaties in Iraks watergebieden leven, hun Arabisch doorspekt met woorden die afstammen van het Sumerisch, de oudste taal ter wereld.
Het verleden herleeft nu. Beelden uit moerasgebied Huwaizah tonen glimlachende Irakezen op lange dunne boten tussen het hoge riet. Onder het water is de tot voor kort gortdroge aardkorst zichtbaar, nog altijd gebarsten. Volgens het Iraakse ministerie van Water zijn de reservoirs van de Tigris bijna gevuld en kan het waterpeil verder stijgen als Syrië de komende dagen haar dammen op de rivier opent.
Maar dat is zeer de vraag. Weliswaar is er in Damascus nu een regime dat beoogt relaties met buurlanden te verbeteren, tegelijk kampt Syrië zelf al jaren met ernstige watertekorten door Turkse dammen verder stroomopwaarts. Maar kennelijk stemt de nieuwe groene weelde de Iraakse waterbeambten hoopvol.
Nu al is er genoeg water om te voorkomen dat de regio rond Basra weer volkomen opdroogt in de verzengend hete zomer. Vee kan overleven, gewassen kunnen groeien, de golf van dood die recente zomers kenmerkte kan tot stilstand worden gebracht. In elk geval voor even.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant