Bij een anti‑azc‑protest in Utrecht beweren de demonstranten zaterdagmiddag dat de politie hen harder aanpakt dan Extinction Rebellion. Onzin, zeggen politie en experts. Maar het frame is hardnekkig: ‘Moeten wij eens proberen, worden we er meteen vanaf gemept.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Hoofdschuddend kijkt demonstrant Martine naar de rij politiebusjes die zaterdagmiddag langs de Utrechtse Winthontlaan staan opgesteld. Zeker tien zijn het er, gericht op de kleine anti‑azc‑demonstratie die zich hier heeft verzameld. Volgens de 41‑jarige Haarlemmermeerse staat die politiemacht in schril contrast met hoe klimaatactivisten van Extinction Rebellion worden behandeld. ‘Vorige week zaten ze er weer, hè? Op de A12. De politie liet het allemaal maar gebeuren. Moeten wij eens proberen, worden we er meteen vanaf gemept.’
Deze demonstratie is het gevolg van een oproep die de afgelopen week op sociale media rondging. Daarin werd mensen gevraagd om op de A12 ‘tegen alle azc’s’ te gaan protesteren. ‘Want dan blijven de romeo’s weg en gebruikt de politie geen geweld!’, stond op een van de posters.
Van een massale opkomst is geen sprake. Aan de rand van de weg, op een steenworp afstand van de snelweg, staan ongeveer dertig demonstranten, hoofdzakelijk mannen in het zwart gekleed. Enkelen zwaaien met Nederlandse vlaggen of houden brandende fakkels vast. Tussen de aanwezigen bevinden zich leden van extreemrechtse Defend‑groepen en van de actiegroep Nationale Trots.
De snelweg bereiken zal hen uiteindelijk niet lukken, door de inzet van politie. Maar het beeld dat de anti-azc-demonstranten harder worden aangepakt dan linkse demonstranten is hier – en overigens ook onder veel andere Nederlanders – zeer hardnekkig.
Dat geluid was de afgelopen dagen vooral in rechtse kringen veel te horen vanwege de gebeurtenissen van vorig weekend. Bij een blokkade van Extinction Rebellion werden vierhonderd activisten opgepakt, protesten tegen een azc in Loosdrecht mondde uit in rellen, waarna de ME moest ingrijpen omdat demonstranten eieren en zwaar vuurwerk hadden gegooid. Beelden van dat stevige ingrijpen werden veelvuldig gedeeld; de politie zegt ze te evalueren.
Op sociale media leidde het tot verontwaardigde reacties. En ook bij het dagblad AD stroomden berichten binnen van lezers die vonden dat de politie met twee maten meet. ‘In Loosdrecht werd de wapenstok gebruikt en op de A12 deelt een agent z’n mandarijnen met dat tuig’, schreef iemand. ‘De aanpak was weer boterzacht, terwijl de anti-asieldemonstratie in Loosdrecht uiteen werd geslagen door de ME’, vond een ander.
Bij de politie kwamen ‘duizenden berichten’ binnen via de mail, sociale media en callcenters, zegt woordvoerder Wim Hoonhout. Volgens hem is de beschuldiging van het meten met twee maten ‘complete nonsens’. ‘Ons optreden staat altijd in verhouding tot wat er gebeurt.’
De demonstraties zijn niet met elkaar te vergelijken, zegt Hoonhout. ‘Bij de acties van XR gaan demonstranten op de weg zitten zonder enige vorm van geweld te gebruiken. Dat staat in schril contrast met de ongeregeldheden in Loosdrecht, waar twee agenten gewond raakten. De politie moest ingrijpen om dat te beteugelen.’
Ook volgens Marjolein Kuijers, expert demonstratierecht bij Amnesty International, is de vreedzaamheid van een protest bepalend voor hoe de politie moet optreden, en niet of demonstranten een wet overtreden. ‘Zolang het blokkeren van een snelweg vreedzaam gebeurt, valt het onder het demonstratierecht en mag de politie het niet zomaar beëindigen, zeker niet met geweld.’
Maar dat gaat er zaterdagmiddag niet in bij de 37-jarige Vincent, een Nationale Trots-activist met zilveren kettingen om zijn nek. Af en toe danst hij al hakkend mee op de met AI gegenereerde hardcore muziek die uit de speakers knalt, met teksten als: ‘we zeggen nee tegen een azc’, ‘stem FVD’ en ‘gooi ze d’eruit’.
Extinction Rebellion vreedzaam en zij niet? ‘Die hoor ik ook veel, maar dat vind ik een slap argument’, zegt Vincent. Hij wijst naar de politie. ‘Kijk hoeveel er weer staan. Dat is provocerend. Ze hebben schijt aan ons.’
Aan de andere kant van de straat staat zaterdagmiddag een groep tegendemonstranten. Zij zijn vandaag met meer mensen gekomen, een groep van zestig tot zeventig man. Zij dragen borden met teksten als ‘Vluchtelingen welkom’ en ‘Feministen tegen fascisme’. Vanuit het anti‑azc‑kamp klinken kwetsende spreekkoren: ‘Antifa, bloedkanker!’
Ben van Impelen (41), met een roze band in zijn haar, hoort het schouderophalend aan. Van Impelen is actief bij de Dolle Mina’s en zat vorige week ook bij de XR‑actie op de A12. De discussie over ongelijk politieoptreden herkent hij wel. ‘Wij hebben ook weleens gedacht: godverdomme, die fascisten krijgen een fluwelen behandeling.’
Hij verwijst naar radicale groepen binnen de boerenprotesten die volgens hem lange tijd grote verstoringen in Nederland konden veroorzaken. Cijfers lieten inderdaad zien dat XR‑demonstranten vaker werden aangehouden dan boeren. ‘Maar ja’, ziet Van Impelen in, ‘boeren op trekkers kun je ook minder makkelijk arresteren.’
De demonstratie aan de Winthontlaan verloopt zaterdag lange tijd rustig, maar tegen het einde wordt de sfeer toch grimmiger. De politie verplaatst de hekken en creëert een soort fuik, waardoor de bewegingsruimte van de demonstranten kleiner wordt. Een paar demonstranten proberen door de barricade te breken, maar worden door de politie teruggeduwd, zonder dat zij de wapenstok gebruiken.
Een demonstrant met een New York Yankees‑pet raakt zichtbaar opgefokt wanneer hij hoort dat mensen het terrein alleen één voor één mogen verlaten. Met gezwollen aderen in zijn nek schreeuwt hij naar een agent: ‘Jij bent een kankerflikker. Ik kom jou nog wel tegen!’
De politieagent hoort het aan, maar reageert niet. Als de politie de demonstranten uiteindelijk toch door de hekken laat, en de rust aan de Winthontlaan is teruggekeerd, kijkt hij naar de verzamelde journalisten. ‘Zo’, zegt hij droogjes, ‘hebben jullie het allemaal op camera staan?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant