Lezersbrieven U schreef ons over onjuist taalgebruik bij mbo-onderwijs, een voortsukkelende autorubriek en waarom niemand gebaat is bij strengere Europese grenzen.
Op 1 december 1973 hield Joop den Uyl een premierstoespraak op televisie vanwege de oliecrisis. De aanleiding was een olieboycot door Arabische landen vanwege Nederlandse steun aan Israël tijdens de Jom Kippoer-oorlog. Niet alleen werden er tien autoloze zondagen ingesteld, ook was benzine tijdelijk alleen verkrijgbaar op de bon en ontstond er hoge inflatie.Ruim vijftig jaar later bevinden we ons opnieuw in een oliecrisis. De Straat van Hormuz, verantwoordelijk voor een vijfde van de wereldwijde oliehandel, is nagenoeg gesloten door de Verenigde Staten en Iran. De benzineprijs aan de pomp is de twee euro zeventig gepasseerd.
Intussen neemt de onvoorspelbaarheid van de Amerikaanse president toe en spreekt hij openlijk over het uitwissen van een beschaving. Een afschuwelijke retoriek die Europa in decennia niet heeft gehoord. Uit een EenVandaag-opiniepanel blijkt dat 48 procent van alle kiezers vindt dat Rob Jetten zich moet uitspreken tegen het beleid van Trump.
Toch lijkt Jetten niet te anticiperen op een premierstoespraak. Hij zei niet op de dingen vooruit te willen lopen, hoewel hij oprecht bezorgd is. De parallellen met 1973 dringen zich op, en die spreken niet vóór hem. Den Uyl regeerde met een coalitie die net zo fragiel was als het huidige minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. Ook zijn kabinet was afhankelijk van gedoogsteun, omringd door politieke tegenstanders. Toch gebruikte hij die kwetsbaarheid niet als excuus voor stilzwijgen, maar begreep hij dat crises het gezag van een premier kunnen versterken, mits die premier die ook erkent en benoemt.
Dat is precies wat Jetten nalaat. De maatregelen zijn er, maar een duidelijk verhaal ontbreekt. Een premier die tegen de samenleving zegt: dit is wat er aan de hand is, dit is wat het van ons vraagt, en dit is waar we naartoe gaan.
In plaats van een premierstoespraak kiest premier Jetten voor de taal van crisismanagement. Dat is uiteraard nodig, maar het is niet genoeg. Een premier is meer dan een bestuurder. Met de stijgende prijzen, oorlog op meerdere fronten en een wereld die haar houvast lijkt te verliezen hebben mensen behoefte aan geruststelling, aan begrip, aan iemand die de zorg van het land onder woorden brengt. Niet om valse hoop te bieden, maar om te zeggen: ik ben er, ik zie jullie en we dragen dit samen. Dat is wat een toespraak aan het land kan doen, wat geen persconferentie ooit zal kunnen.
Den Uyl zei in 1973 dat de wereld van voor de oliecrisis niet terugkeert. Hij bedoelde de tijd van goedkope energie en zorgeloze groei. Vijftig jaar later zijn deze woorden nog steeds relevant. De vraag is of zijn opvolger de moed heeft om het ook te zeggen. Dit is zijn moment.
Nienke de Bruijn Amsterdam
Een mbo-leerling heet tegenwoordig een praktisch opgeleide (22/4). Hoger opgeleide mensen heten voortaan theoretisch geschoolden. Ik ben in mijn inmiddels lange leven een paar maal in het ziekenhuis beland, waar ik gelukkig door een praktisch opgeleide chirurg werd geopereerd. Civiel ingenieurs worden hopelijk ook nog praktisch opgeleid, anders moet ik mijn auto maar laten staan. Moet ik voortaan in het Concertgebouw naar een theoretisch opgeleide violist luisteren? Onbekendheid met de structuur van opleidingen, in het specifiek het mbo, is de basis van dit onjuiste taalgebruik.
Frits Springveld Oegstgeest
Zoals terecht in het artikel over de Eritrese bendeleiders wordt aangehaald (24/4), zal het afsluiten van de grenzen om Europa heen niet zorgen voor minder mensensmokkel via levensgevaarlijke migratieroutes, maar juist voor meer. Hoe minder reguliere routes er overblijven, hoe meer levensgevaarlijke irreguliere routes via mensensmokkelaars aangeboden en gebruikt zullen worden. Wil je (als overheid) mensensmokkel tegengaan, creëer dan meer en flexibeler reguliere migratiemogelijkheden.
Geen mens vlucht zomaar en het getuigt van enorme wanhoop, maar ook van enorme moed en wilskracht, om de stap te wagen en de reis aan te gaan. Dus of je nu in IJsselstein, Loosdrecht of ergens anders woont, laten we dat niet vergeten. Laten we samen zorg dragen voor sobere, fatsoenlijke, kleinschalige en duurzame opvang. En laten we ons samen niet gek en bang maken met spookverhalen die ongefundeerd zijn of uit de context zijn getrokken.
Maarten Goezinnen Rotterdam