De Mayo Clinic heeft een AI-model ontwikkeld dat op CT-scans al tot drie jaar vóór de uiteindelijke diagnose tekenen van alvleesklierkanker kan opsporen. Het systeem, REDMOD genaamd, herkent vroege weefselveranderingen die voor radiologen met het blote oog niet zichtbaar zijn en wordt nu getest in een klinische studie.
Voor het onderzoek, dat deze week verscheen in het tijdschrift Gut, trainden wetenschappers de AI met CT-scans van patiënten die om andere medische redenen waren onderzocht en later alvleesklierkanker kregen. Radiologen bekeken dezelfde scans en hun bevindingen werden vergeleken met die van het model. De AI bleek drie keer zo goed in het herkennen van vroege signalen van de ziekte.
Volgens radioloog Ajit Goenka van de Mayo Clinic, een van de auteurs van de studie, wijst dit erop dat alvleesklierkanker zich veel langer in stilte ontwikkelt dan vaak wordt gedacht. "We wisten dat het signaal er was. We moesten alleen een manier vinden om het te detecteren", zegt hij. De AI kan onder meer afwijkende cellen in de alvleesklier opmerken die kankercellen helpen ontsnappen aan het immuunsysteem, iets waar onderzoekers al langer naar zochten.
Alvleesklierkanker heeft momenteel een vijfjaarsoverleving van slechts 13 procent en wordt naar verwachting rond 2030 de tweede doodsoorzaak door kanker. Ongeveer 80 procent van de patiënten krijgt de diagnose pas in een vergevorderd stadium, mede omdat er geen standaard bevolkingsonderzoek is en de alvleesklier diep in de buik ligt. Klachten zoals buikpijn en plots gewichtsverlies ontstaan meestal pas als de ziekte is uitgezaaid.
Deskundigen die niet bij het onderzoek betrokken waren, benadrukken dat vroege detectie meer patiënten in aanmerking kan laten komen voor operaties, chemotherapie of bestraling. Radioloog Daniel Jeong van het Moffitt Cancer Center wijst erop dat artsen nu vooral zoeken naar een duidelijk zichtbare tumor op de scan, die pas na verloop van tijd groot genoeg is. Chirurgisch oncoloog Pam Hodul van hetzelfde centrum noemt de nieuwe aanpak mogelijk "een gamechanger" voor vroege opsporing.
Goenka verwacht dat de AI in de toekomst vooral nuttig kan zijn voor mensen met een verhoogd risico, zoals patiënten met diabetes of een sterke familiegeschiedenis, die nog geen klachten hebben. Zij zouden dan extra bloedonderzoek en beeldvorming kunnen krijgen. Het duurt wel nog jaren voordat duidelijk is hoe goed het systeem in de praktijk werkt: de lopende klinische trial moet deelnemers drie tot vijf jaar volgen om te zien wie wel en wie geen kanker ontwikkelt.
Het AI‑model van de Mayo Clinic bekijkt CT‑scans en speurt daarin naar vroege veranderingen in het weefsel die kunnen wijzen op alvleesklierkanker.
Source: Fok frontpage