Extreemrechts Volgens onderzoek van het platform Justice for Prosperity was het extreemrechtse netwerk Identitair Verzet recent betrokken bij protesten, onder meer in Loosdrecht. De onderzoekers stellen dat deze groep lokale spanningen gebruikt om te groeien en te rekruteren.
Vernielingen bij het gemeentehuis en het naastgelegen Fulcotheater (3 mei 2026).
De Utrechtse gemeente IJsselstein maakte, in de woorden van burgemeester Ester Weststeijn, een „brute” nacht door. „Gajes” gooide in de nacht van zaterdag op zondag met bakstenen de ruiten in van het gemeentehuis, beplakte de draaideur met stickers en hing een omgekeerde vlag op. Er is nog niemand voor aangehouden, maar de politie is een onderzoek gestart.
Weststeijn (niet verbonden aan een partij) duidde het geweld als „een totaal onacceptabele manier om emoties te uiten”. Ze maakte hierbij expliciet onderscheid tussen de inwoners die de afgelopen weken geweldloos demonstreerden tegen de komst van de tijdelijke asielopvang, en de mensen die de vernielingen op hun geweten hebben, het „gajes”.
In IJsselstein ontstond de eerste onvrede toen de gemeente (ruim 33.000 inwoners) medio april aankondigde 100 tot 150 asielzoekers een half jaar lang op te willen vangen op een veld van de lokale voetbalvereniging. Gespannen demonstraties volgden, waarbij de brandweer meermaals moest uitrukken na brandstichting. Vrijdagavond gaf Weststeijn een toespraak tegenover een vijandige, scheldende menigte. Voor haar was een spandoek te zien met de tekst ‘Geen Berbergeiten op onze velden’, schrijft persbureau ANP.
Ook in Loosdrecht (gemeente Wijdemeren) leidde de komst van een opvanglocatie de afgelopen weken tot onrust, demonstraties en vernielingen aan het gemeentehuis. Waarnemend burgemeester Mark Verheijen (VVD) legde zondag in het programma Buitenhof een verband met het landelijke beleid. Volgens hem neemt het draagvlak voor opvang af en is dat niet los te zien van wat er in Den Haag gebeurt, of juist uitblijft. „We zien nu eigenlijk drie jaar op rij, drie kabinetten die niet leveren op dit thema,” aldus Verheijen.
Burgemeester Sharon Dijksma (PvdA) van Utrecht, tevens voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), sprak zondagochtend van een „nieuwe daad van agressie”. Ze waarschuwde dat het asieldebat „steeds verder aan het ontsporen” is. Volgens Dijksma wordt geweld ingezet om politieke standpunten af te dwingen en bestuurders te intimideren. „Daarom moet er een enorme streep in het zand worden getrokken en wel nu.”
Tegelijkertijd benadrukte Dijksma dat er ruimte moet blijven voor inwoners zich te verzetten tegen opvang in hun omgeving. Dat vraagt volgens haar om begrip van bestuurders, maar ook om duidelijke uitleg. Dijksma wijst daarbij op de spreidingswet, waarvoor de VNG zich hard heeft gemaakt, en die moet zorgen voor een evenwichtige verdeling van asielzoekers over gemeenten. „Daarbij past het gemeenten niet om zich aan deze taak te onttrekken. Juist op deze manier houden we de opvang behapbaar voor iedereen,” aldus Dijksma. Ze omschreef de Haagse asielpolitiek als een „politieke veenbrand”.
Volgens de ngo Justice for Prosperity van oud-AIVD’er Jelle Postma heeft het netwerk Identitair Verzet (IDV) zich in april 2026 opnieuw nadrukkelijk gemanifesteerd rond lokale protesten tegen asielopvang, onder meer in Loosdrecht, IJsselstein en andere plaatsen. IDV is de Nederlandse tak van de pan-Europese identitaire beweging, waarvan de Franse moederorganisatie in 2021 door de Franse staat werd verboden als privémilitie.
Volgens de onderzoekers positioneert IDV zich bewust naast groepen als Defend Netherlands om lokale onrust te koppelen aan een breder internationaal netwerk. Daarbij gebruikt de organisatie ogenschijnlijk gematigde leuzen — zoals „stop politiegeweld tegen ons eigen volk” — die inspelen op breed gedeelde gevoelens van onvrede zonder herkenbaar extreemrechts te klinken. Demonstranten hebben daardoor vaak niet door met wie zij optrekken. Justice for Prosperity signaleert een gecoördineerde herstart van IDV: meerdere websites werden binnen drie dagen geregistreerd op identieke hostinginfrastructuur. De onderzoekers waarschuwen voor escalatie bij aangekondigde demonstraties, waaronder een bijeenkomst op 9 mei in Ter Apel waar IDV en Defend Netherlands voor het eerst publiekelijk gezamenlijk optreden. Een tegendemonstratie is al aangekondigd.