Het klimaatpanel van de Verenigde Naties schrapt zijn somberste toekomstprognose: 4 tot 6 graden opwarming van de aarde in het jaar 2100. Dat is een beslissing met mogelijk verstrekkende gevolgen: zo verwijzen alle klimaatrechtszaken van de afgelopen jaren naar het rampscenario.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Ook de sombere prognoses dat de zeespiegel in 2100 meer dan een meter hoger kan staan en de toekomstscenario’s van het KNMI leunen zwaar op het rampscenario, en zullen moeten worden herzien. Bovendien blijken talloze onheilspellende mediaberichten over de toekomst van het klimaat achteraf te somber. Toen de Volkskrant enkele jaren geleden 54 klimaatnieuwsberichten analyseerde, bleek meer dan 80 procent gebaseerd op het nu achterhaalde doemscenario.
Dat wil niet zeggen dat er niets aan de hand is, of dat de schade meevalt, benadrukt emissie-onderzoeker Detlef van Vuuren, opsteller van de nieuwe IPCC-scenario’s. In het nieuwe somberste toekomstscenario loopt de temperatuurstijging op aarde op tot rond de 3,5 graden Celsius in 2100, gemeten vanaf de pre-industriële tijd, veel meer dan de 2 graden Celsius die geldt als ‘veilig’. ‘De gevolgen daarvan zijn vervelend genoeg’, zegt Van Vuuren. ‘En als we te weinig doen aan de uitstoot van broeikasgassen, kom je vanzelf alsnog op hogere waarden. Alleen gebeurt dat later, na 2100.’
De klimaatexpert wijst erop dat behalve het hoogste, ook het laagste, meest gunstige scenario verdwijnt uit het volgende IPCC-rapport. In dat scenario zou de temperatuur nauwelijks verder oplopen. ‘Maar helaas zijn ook de scenario’s aan de onderkant verdwenen.’ In praktijk erkent het IPCC daarmee dat het niet meer mogelijk is om de opwarming beperkt te houden tot 1,5 graden Celsius, zoals de internationale gemeenschap zich heeft voorgenomen.
In de klimaatwereld slaat het voornemen van het IPCC in als een bom. ‘Dit is een verandering die een aantal van ons in de gemeenschap al lang bepleiten’, reageert klimaatwetenschapper Zeke Hausfather (Berkeley Earth). In vakblad Nature wees hij er jaren geleden al op dat de werkelijkheid steeds meer afwijkt van het somberste IPCC-toekomstscenario. Overigens benadrukt ook Hausfather: ‘Zolang de CO2-uitstoot boven nul blijft, zal de aarde blijven opwarmen. En de mate van opwarming die nu minder realistisch is voor 2100, blijft plausibel voor 2150 en daarna.’
Het oude rampscenario, vijftien jaar geleden opgesteld, ging uit van een wereld die nauwelijks zou verduurzamen, maar juist in steeds hoger tempo steenkool zou gaan verstoken. Ook zou er weinig innovatie zijn, en zou de wereldbevolking meer groeien dan zij doet. Een doemscenario dus, dit zogeheten ‘8,5’-scenario, bedoeld om aan te geven wat er kan gebeuren als alles misgaat.
In de praktijk bleken veel onderzoekers het scenario echter op te vatten als: dit is wat er gaat gebeuren als we niks doen. Dat resulteerde in griezelige prognoses: zo zou er eind deze eeuw geen landbouw meer mogelijk zijn in Zuid-Europa, zou één op de drie landplanten verdwijnen en zou de zeespiegel eind deze eeuw met wel twee meter kunnen stijgen. Ook het KNMI stelt in zijn nieuwe klimaatscenario’s dat ‘als we de uitstoot niet minderen’, we eind deze eeuw bijna elke zomer temperaturen boven de 40 graden krijgen. Dat is echter gebaseerd op het topscenario.
Maar het 8,5-scenario ‘was altijd al extreem hoog’, zegt Van Vuuren nu. ‘De wereld heeft zich gelukkig ontwikkeld. Hernieuwbare energie is snel goedkoper geworden. En, al is het nog te weinig, er is wel klimaatbeleid.’ Dat er nu allerlei prognoses moeten worden herzien, is lastig, erkent hij. ‘Maar het kan natuurlijk niet zo zijn dat we om die reden onze scenario’s niet aanpassen.’ In het oude rampscenario zou de opwarming van de wereldtemperatuur in 2100 uitkomen tussen de 3,3 en 5,7 graden. Volgens het VN-milieuagentschap UNEP koerst de wereld bij huidig klimaatbeleid echter af op ‘maar’ 2,6 graden.
Enige armslag past wel, vindt Van Vuuren. Zo stelde zijn groep de nieuwe scenario’s op vóórdat Trump opnieuw aan de macht kwam. ‘Er is nu een regering die bereid is fossiele brandstoffen flink te subsidiëren, in een wereld waar hernieuwbare energie toch echt goedkoper is dan fossiel. Dat geeft wel aan met welke onzekerheden je te maken kunt krijgen.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant