Onlangs bezochten leden van de Jostiband een vernietigingskamp in Oostenrijk waar mensen met een verstandelijke beperking werden vergast. Nu staat de band op 5 mei op de vier grote bevrijdingsfestivals. ‘We zijn er nog.’
schrijft voor de Volkskrant over popmuziek.
Ken je dat, dat je ergens zó blij om bent dat je er even van moet huilen? Niets om je voor te schamen. Het overkomt Percy Sijnhoek nu even. Hij speelt drums en bekken in de Jostiband en staat erom bekend dat hij weleens volschiet van vreugde.
De Jostiband, wereldberoemd in Nederland, repeteert op deze avond half april met dj en producer Reinier Zonneveld (35) en popzangeres Maan (29) voor de vier concerten die ze samen gaan doen op 5 mei, op vier verschillende bevrijdingsfestivals. De muzikanten van de 60-jarige Jostiband zijn dit jaar officiële Ambassadeurs van de Vrijheid. Reinier en Maan zijn dan weer vrienden van de Jostiband.
Maan wandelt zingend tussen de muzikanten door, komt naast Percy staan, legt haar hand op zijn schouder en ineens schokschoudert hij. Tranen, tijdens Bloed, zweet en tranen nog wel. Aan het begin van de avond huilde hij ook al even, toen de muziek begon. Maan geeft hem een knuffel, Percy is weer bij de les.
‘Ik was gewoon blij’, zal hij in de koffiepauze zeggen. ‘Als ik verdrietig ben huil ik ook weleens, maar nu was ik blij.’
Dat is de verslaggever van de Volkskrant ook. Een repetitie van de Jostiband is een effectief middel tegen somberheid en chagrijn. Liefde en vrolijkheid per strekkende meter. Je gaat fluitend naar huis, maar zo ver is het gelukkig nog niet.
Tussen zes en half zeven komen de muzikanten binnen in gebouw De Haven in Zwammerdam, onderdeel van Ipse de Bruggen, zorgorganisatie voor mensen met een verstandelijke beperking. Een deel woont op deze locatie, ongeveer 120 orkestleden komen in touringcars vanaf andere locaties: Nieuwveen, Bodegraven, Waddinxveen, Vlaardingen.
Het is een wekelijks terugkerende operatie voor de Zuid-Hollandse zorgorganisatie voor begeleid wonen waarvan de Jostiband onderdeel is.
In de zaal staat het instrumentarium klaar: links en rechts twee lange rijen Roland-keyboards, met twee clusters accordeonisten vooraan. In het midden: het slagwerk. Drums, bekkens, xylofoons. Achterin: drumstellen.
Voor in de zaal staat de tafel met apparatuur van Reinier Zonneveld. Achter hem en aan de overkant zitten de zogeheten ‘meebelevers’ met een ernstige beperking, die op klein slagwerk ‘zorgen dat de Jostiband swingt’. Medewerker Coby van Zwieten zorgt dat dat allemaal goed gaat.
De Jostiband heeft al drie avonden gerepeteerd met Reinier en Maan. Vanavond is de vierde. Het hele concert zal integraal worden doorgespeeld, zoals het op 5 mei ook moet. Na vanavond is er alleen nog de generale repetitie op 30 april.
Orkestleider Lyan Verburg en producer Peter Blom vragen de aandacht en daar klinkt de evergreen Can’t Help Falling in Love: een opwarmertje, bewust gekozen, want Reinier heeft zijn geliefde Kiki meegenomen. Ze gaan volgend jaar trouwen. Een kans om zo’n heuglijk feit te vieren, blijft bij de Jostiband nooit onbenut.
Evelien Biemond, die keyboard speelt, komt naar voren en biedt Reinier en Kiki elk een paar heuse Jostisokken aan, een samenwerking tussen de Jostiband en de Hema ter gelegenheid van Bevrijdingsdag.
‘Lieve Reinier en Kiki, we vinden het heel leuk dat jullie gaan trouwen. Ik hoop dat jullie heel gelukkig worden. Reinier, misschien word je ooit wel vader.’
‘Ik was vroeger als kind donateur van de Jostiband’, vertelt Reinier Zonneveld voor aanvang. ‘Dan kreeg je een Jostibandpen cadeau. Niet zo lang geleden zag ik een video van de Jostiband. Ik maakte een donatie over en stuurde een mailtje: als jullie samen iets leuks willen doen... Lyan Verburg reageerde. Zo ging de bal rollen voor deze concerten.’
Zonneveld is als dj, producer en liveartiest een mondiale ster: hij vliegt de wereld over, staat 22ste in de toonaangevende top honderd van muziekblad DJ Mag en harkt miljoenen streams binnen. Bij de Jostiband trad hij een ander universum binnen.
‘Begin dit jaar had ik een hit, Loco Loco, die veel op de radio wordt gedraaid. Sommige orkestleden kenden die track. Anderen hadden nooit van me gehoord. Een paar mensen herkenden me uit Alphen aan den Rijn. Daar kom ik vandaan. Mijn vader is bakker, sommige bandleden kenden me van Zonneveld’s Bakkerij in Alphen.’
Orkestleden Peter Hanemaaijer uit Waddinxveen (‘keyboard eerste stem’) en Evelien Biemond uit Alphen (‘keyboard tweede stem’) horen tot de kerngroep van de Jostiband en geven wel vaker interviews; journalisten, ze zijn eraan gewend.
‘Ik kende Reinier niet en zou niet naar een concert van zulke muziek gaan’, zegt Evelien, ‘maar ik vind het wel leuk om een keertje iets anders te doen, met een beat.’
‘Je gaat niet weten wat je meemaakt straks’, zegt Peter.
Evelien: ‘Reinier is een lieve man. Hij heeft een goed hart, op de goede plaats.’
‘Maan is ook een schat om erbij te hebben’, zegt Peter. ‘Wij spelen ons eigen repertoire. Maan zingt en Reinier knalt er een beat tegenaan.’
Daar is Peter wat te bescheiden, vindt Reinier Zonneveld: de Jostiband doet veel meer dan gewoon het eigen repertoire spelen.
‘In het begin was dat het plan, maar het samenwerken ging zo lekker dat ik nieuwe stukken en verrassingen ben gaan toevoegen. Ze hadden het echt snel onder de knie.’
Het ijs was snel gebroken toen de Jostiband en Reinier Zonneveld samen aan de slag gingen: als welkom had de band Loco Loco ingestudeerd. Het nummer is toegevoegd aan het repertoire voor Bevrijdingsdag.
Het past allemaal net in Reiniers schema. Na vanavond moet hij naar Madrid. Daarna naar een voetbalwedstrijd in Duitsland, waar hij Loco Loco moet spelen in de rust. Dan het Free Your Mind-festival op Koningsdag, in de Amsterdamse RAI, waar hij headliner is. Vervolgens de generale met de Jostiband in Zwammerdam. Een snelle retour Peru voor één optreden. En dan is het 5 mei.
‘Lekker schema’, grijnst hij, ‘maar ik zou het niet willen missen. Het wordt supervet. Ik ben ooit puur om te genieten begonnen met muziek maken, maar als het je werk wordt en je een drukke agenda hebt, vergeet je dat weleens. Hier doe ik het weer: puur genieten. De Jostiband heeft me eraan herinnerd dat dat de kern is.’
Orkestleider Lyan en producer Peter nemen hun posities in. Tussen de muzikanten staat Amanda Vermeij, de ‘vrouw met de bordjes’, zoals ze zichzelf noemt: zij houdt de kleuren omhoog die corresponderen met de kleuren op de instrumenten van de bandleden en de beroemde ‘kleurenmuziek’ op hun partituren. Amanda is 25 jaar in dienst.
Bij de Jostiband werkt het het best om te doen alsof het een echt concert is. Daarom roept Peter Blom alvast: ‘Hallo Vlissingen!’, ook al zijn we nog gewoon in Zwammerdam. Reinier draagt een funky glitterjasje: podiumkleding, helemaal echt.
Keyboardspeler Peter Hanemaaijer heeft op 5 mei de taak om Maan aan te kondigen. Ook dat moet geoefend. ‘Hier is Maan!’ roept hij, maar hij vraagt een herkansing. Het moet worden: ‘Hier is onze grote vriendin Maan!’, want dat is ze, maar daarover later meer. Met Terug in de tijd van Yves Berendse en Bloed, zweet en tranen van André Hazes is de kop eraf. Reinier heeft een dampend, opzwepend intro gemaakt bij Twee emmertjes water halen, dat een stuk Walk on Water, van Milk Inc., als intermezzo krijgt.
Accordeonist Fedor komt regelmatig voor ons staan om te laten zien hoe hij speelt. De breedste lach komt van slagwerker Gerben Schouten, die bijna ontploft van plezier.
Muzikanten staan op om even te wandelen, om een spontane knuffel te geven aan Maan, een praatje te maken met Reinier. Tussen de liedjes door kan het gebeuren dat een orkestlid spontaan een paar maten van een kerstliedje speelt. Of van God Save the Queen.
Hoort er allemaal bij. Bij de Jostiband is elk optreden uniek.
Koffiepauze. De Jostiband hecht er waarde aan. Voor sommige muzikanten eindigt de avond hier. Tijdens de eerste helft raken sommige ‘meebelevers’ en bandleden zienderogen vermoeid. Sommigen vinden de beats van Reinier heerlijk; voor anderen zijn ze te heftig en reden om te spelen met oordoppen.
Peter en Evelien horen tot de zogenaamde kerngroep, die op 5 mei alle concerten zal doen en per helikopter van stad naar stad zal reizen, met Maan en Reinier.
Voor andere orkestleden zou dat te zwaar worden. Op Bevrijdingsdag wordt de Jostiband opgesplitst in twee groepen, die met bussen worden vervoerd. De ene groep doet het eerste en het derde concert; de andere groep het tweede en het vierde. Vrachtwagens vervoeren het instrumentarium. Alleen al de batterij keyboards is imposant.
‘We zijn pas om twee uur ’s nachts thuis’, zegt Peter. ‘Dat kan niet iedereen aan. Wij van de kerngroep wel. We helpen elkaar. We doen het samen.’
‘Ik vind het goed dat er journalisten zoals jij op bezoek komen’, zegt Evelien. ‘Dan kunnen we vertellen dat wij mensen met een beperking zijn, maar dat we meer kunnen dan je denkt.’
Peter: ‘Als er een nieuweling bij de Jostiband komt, zeggen we nooit: jij hoort er niet bij. Bij ons is iedereen gelijk. Ik denk dat mensen best iets van ons kunnen leren.’
In januari maakten vijf leden van de Jostiband een reis naar Schloss Hartheim in Oostenrijk, dat voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog een ‘euthanasiecentrum’ van de nazi’s was: een vernietigingskamp waar mensen met een verstandelijke beperking werden vergast.
De vijf werden zorgvuldig geselecteerd. Er gingen vertrouwde begeleiders mee, van thuis, maar ook een gedragskundige, Linda Jongerius. Emeritus hoogleraar Frank van Vree, voormalig directeur van het Niod (Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies), bereidde het gezelschap voor op wat ze gingen zien.
‘Dat deed hij zo goed’, zegt Angélique Koevoets, voorzitter van de raad van bestuur van Ipse de Bruggen. ‘Het was heftig, maar ook heel mooi. Toen ze de fotowand met slachtoffers zagen, kwamen de tranen. Dat waren mensen zoals zij, dat zagen ze direct.’
Evelien en Peter waren erbij. Ze stonden in de gaskamers waar naar schatting 18 duizend mensen zoals zij werden vermoord, onder wie veel Nederlanders.
Orkestlid José de Vos komt erbij staan. Zij was ook in Hartheim.
‘We hebben kaarsjes aangestoken. Ik werd heel erg emotioneel.’
Bijkomen deden ze in het aanpalende café, dat wordt gerund door mensen met een verstandelijke beperking. José vertelt dat ze een koffer met muziekinstrumenten cadeau deden aan het cafépersoneel en de directeur van Schloss Hartheim een exemplaar van het jubileumboek De Jostiband. Nog zo iets! gaven, gesigneerd door alle 120 orkestleden. ‘Daarmee zeiden we: kijk maar, wij zijn er nog!’
De koffiepauze zit erop. Tijd om weer te knallen. Heb je even voor mij van Frans Bauer krijgt een Zonneveld-hartslag, net als, richting de finale, You Raise Me Up (bekend van onder meer Westlife en Josh Groban) en Viva la Vida van Coldplay.
We moeten niet alles verklappen, maar nog wel even vertellen over Maan, die een natuurtalent is als ‘grote vriendin’ van de Jostiband.
Ze bestrijkt al zingend de hele zaal. Aan het einde van de repetitie heeft zo goed als elk orkestlid het gevoel even door haar te zijn aangeraakt. Ze maakt praatjes, krijgt knuffels, kent veel bandleden bij naam.
Als je haar even uit het oog verliest en de zaal scant, kun je haar in een hoekje zien dansen met, bijvoorbeeld, een stralende, schaterlachende Gerben.
Maan is al een paar jaar ambassadeur van de Jostiband. Ze kennen haar. Ze doet veel meer dan ze zou hoeven doen. Vandaag heeft ze zich om elf uur gemeld omdat ze mee wilde naar de dagbesteding. Houtbewerking. Ze heeft een bankje getimmerd.
Reinier Zonneveld kende ze nog niet, maar ze zegt dat ze onder de indruk is geraakt: ‘Hij speelt live, kan heel flexibel werken met zijn beats. Dat maakt hem heel geschikt om dit te doen. Als het net even anders loopt dan gepland, kan hij heel soepel bijsturen.’
Na de repetitie is ze afgepeigerd, dat kun je zien. Ze wil wel even praten, maar bandleden die haar aanspreken, krijgen haar volle aandacht. Goed zo. De Volkskrant heeft geen haast.
‘Ik wil me verdiepen in wat hier gebeurt, ook los van de Jostiband: hoe ze hier leven. Ik wil ze leren kennen. Dat trekt mij ook een beetje uit mijn bubbel. Dat is gezond.’
In 2016, toen de Jostiband vijftig jaar bestond, trad Maan met ze op in de Ziggo Dome in Amsterdam. Daar begon het, en ze is gebleven.
‘Mee naar de kinderboerderij, lammetjes aaien. Hoofd uit, plezier hebben. Je snapt het pas als je erbij bent, toch? Het is zo puur, lief en niet-veroordelend. Je hoeft alleen maar jezelf te zijn. Ik vind dat een fijne tegenhanger van de showbizz.’
Saamhorigheid is een kernwaarde. Het gevoel van: wij zijn een familie, we zijn er voor elkaar.
‘Dat vinden ze heel belangrijk. Ze zitten al vaak genoeg alleen, hebben heus wel door dat er grappen worden gemaakt. Ze willen gewoon voelen dat ze niet onderschat worden. Ik ben supertrots dat ik mee mag doen. Het wordt een dolle bende op 5 mei.’
Op weg naar de uitgang komen we Peter Hanemaaijer tegen. Hij wil nog één ding kwijt dat hij was vergeten te zeggen. De bus naar locatie Waddinxveen staat al te wachten.
‘Weet je’, zegt hij, ‘zonder muziek ben je helemaal nergens.’
Jostiband met Reinier Zonneveld en Maan: 5/5 op de bevrijdingsfestivals in Vlissingen (12.45 uur), Wageningen (16 uur), Zwolle (18.55 uur) en Groningen (21.30 uur).
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant