Armenië ontvangt maandag en dinsdag ruim veertig Europese regeringsleiders en EU-kopstukken. Hun komst is een welkom signaal voor de Armeense premier Pasjinjan, die in aanloop naar de verkiezingen van 7 juni pleit voor toenadering tot de Europese Unie.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Nooit eerder verzamelden zich zoveel Europese politici in de Armeense hoofdstad Jerevan als deze week. In Armenië vinden twee Europese topbijeenkomsten plaats, waarbij premier Nikol Pasjinjan naast tientallen regeringsleiders en presidenten ook Navo-chef Mark Rutte zal ontvangen. Als symbolische steunbetuiging is hun komst van groot belang voor Armenië: de Europese politici laten zien dat zij de Armeense toenadering tot Europa omarmen.
Traditiegetrouw is Armenië een trouwe bondgenoot van Rusland. In zijn toenaderingspogingen tot de EU deinst de Armeense premier er niet voor terug die verhouding op het spel te zetten, zo bleek vorige maand tijdens een bezoek van Pasjinjan aan het Kremlin.
In Moskou sprak Pasjinjan de Russische president Vladimir Poetin meermaals tegen, onder meer toen Poetin waarschuwde dat een eventueel Armeens EU-lidmaatschap niet zonder gevolgen zou blijven. Ook benadrukte Pasjinjan dat sociale media in Armenië ‘100 procent vrij’ zijn, ‘zonder enige beperkingen’ – een weinig subtiele steek in de richting van de Russische president, onder wiens bewind sociale media zwaar worden gecensureerd.
Iets meer dan een maand later is de Armeense premier de gastheer van een top van de Europese Politieke Gemeenschap, een informele organisatie die in 2022 werd opgericht op initiatief van de Franse president Emmanuel Macron. Afgezien van Rusland en Belarus zijn alle Europese landen lid, inclusief Turkije, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan.
Macron is zelf ook bij de top in Jerevan, evenals de Britse premier Keir Starmer en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Met de Canadese premier Mark Carney sluit voor het eerst een niet-Europese regeringsleider aan bij een top van de Europese Politieke Gemeenschap. Nog opvallender is de aanwezigheid van de Turkse vicepresident Cevdet Yilmaz. Turkije is de belangrijkste bondgenoot van Azerbeidzjan, dat in 2023 meer dan honderdduizend Armeniërs verdreef uit de enclave Nagorno-Karabach.
Armenië en Azerbeidzjan hebben vorig jaar, onder bemiddeling van de Amerikaanse president Donald Trump, een principeakkoord voor vrede getekend. Pasjinjan geldt als pleitbezorger van normalisatie van de verhoudingen met buurlanden Azerbeidzjan en Turkije. De Azerbeidzjaanse president Ilham Aliyev was dan ook uitgenodigd voor de top in Jerevan, maar heeft de bijeenkomst via een videoverbinding toegesproken.
Vanwege de informele aard van de Europese Politieke Gemeenschap worden in Jerevan geen grote inhoudelijke doorbraken verwacht. De top is bovenal een bekroning van de koerswijziging die Armenië de afgelopen jaren heeft gemaakt. Decennialang konden de Armeniërs rekenen op de militaire en economische steun van Rusland, maar toen Azerbeidzjan in 2022 en 2023 de aanval opende op Nagorno-Karabach, grepen de Russen niet in.
Hoewel Rusland nog altijd een militaire basis heeft op Armeens grondgebied, is de relatie sindsdien verder bekoeld. Vanwege het gebrek aan steun in Nagorno-Karabach zegde Armenië in 2024 het vertrouwen op in het door Rusland geleide militaire bondgenootschap CSTO. Premier Pasjinjan wil zich op termijn definitief terugtrekken uit de organisatie. Wel blijft Armenië voorlopig economisch sterk afhankelijk van de handel met Rusland.
Pasjinjans boodschap wordt verder onderstreept doordat ook de Oekraïense president Zelensky aanwezig is. Zelensky hoopt in de kantlijn van de top nieuwe wapensteun binnen te slepen van zijn Europese bondgenoten. Zeker is dat het Verenigd Koninkrijk in Armenië zal aankondigen dat het zich aansluit bij de Europese miljardenlening aan Oekraïne.
Een dag na de top van de Europese Politieke Gemeenschap ontvangt Armenië dinsdag een hoge Europese delegatie, met kopstukken als Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en EU-president António Costa. Zij zullen in Jerevan spreken over het verder aanhalen van de banden tussen Armenië en de EU. Vorige maand werd al een Europese missie aangekondigd die zich in Armenië zal richten op het tegengaan van Russische inmenging en cyberaanvallen.
De EU-missie gaat van start na de Armeense parlementsverkiezingen van 7 juni. In aanloop naar die verkiezingen waarschuwen internationale waarnemers dat Rusland zal proberen de verkiezingen te beïnvloeden met desinformatie en financiële steun aan pro-Russische politici. Onder de Armeense bevolking is veel steun voor Pasjinjans pro-Europese koers. Uit opiniepeilingen blijkt dat bijna driekwart van de Armeniërs voor een toekomstig EU-lidmaatschap van Armenië is.
Het is de eerste stembusgang sinds de verovering van Nagorno-Karabach door Azerbeidzjan. Die oorlog en de vluchtelingencrisis die daarop volgde spelen een belangrijke rol in de verkiezingscampagne. Een deel van de oppositie hekelt Pasjinjans voornemen om vrede te sluiten met Azerbeidzjan en pleit voor warmere banden met Rusland.
Hoewel een groot deel van de kiezers nog niet zegt te weten wat zij zullen stemmen, gaat de partij van Pasjinjan op kop in de peilingen voor de komende verkiezingen. De premier zal hopen dat de twee Europese toppen hem een extra zetje kunnen geven in de laatste campagnemaand.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant