Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen. Deze week: onze dertienjarige ervaart op school extreme stress.
Moeder: „Onze dochter (13) doet 1 vwo, en heeft de diagnose hooggevoelig/hoogbegaafd. Ze is altijd heel sensitief voor overprikkeling geweest. Op haar basisschool werd ze gepest, maar op een nieuwe school kon ze zich door een geweldige leerkracht en een traumatherapeut aanpassen aan het schoolleven. Nu heeft ze het weer moeilijk, en is ze veel thuis. De school heeft er vertrouwen in dat ze zowel sociaal als intellectueel op haar plek is, maar ze ervaart in de klas extreme stress.
„We onderzoeken of haar problemen verband houden met neurodiversiteit, zoals autisme en/of ADHD, maar het duurt lang voordat er een diagnose gesteld wordt. Ze vindt school leuk, ze heeft een fijne vriendengroep met kinderen uit hogere klassen, door school bijeengezocht. Maar we maken ons zorgen dat ze een achterstand oploopt. Ondertussen zit ze in een emotionele achtbaan, met veel somberheid en zelfverwijten. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat ze snel de juiste ondersteuning krijgt?”
Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend.
De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl
Bart Heeling: „Er is hier goed nieuws: uw dochter heeft aansluiting gevonden, ze wil naar school, en ze heeft in het verleden laten zien hoe ze kan herstellen, namelijk in een veilige relatie met een leerkracht. Nu komt het erop aan de omstandigheden zo aan te passen dat zij herstelt van de langdurige overbelasting van haar stresssysteem, en het schoolleven volhoudt.
„Een extra diagnose is niet altijd helpend, die kan tot een standaardaanpak leiden waarbij er te weinig naar het kind zelf gekeken wordt. Dus liever niet het kind repareren, maar de omstandigheden zo aanpassen dat ze kan ademen.
„Het begint ermee dat u en school zeggen: ‘Dit komt niet door jou, we zien hoe hard je je best doet.’ Het is niet haar schuld, en ook u doet niks verkeerd. We leven nu eenmaal in een complexe wereld waarin kinderen chronisch overvraagd worden.
„Verschuif de angst voor achterstand naar een focus op herstel. Uw dochter loopt al cognitief voorop. Spreek met school een minimaal aantal taken af dat ze af moet hebben, vraag dat niet aan uw dochter zelf. Ga dan kijken wat ze aan kan qua schoolbezoek, en doe dat in kleine stapjes. Het jaar ‘halen’ heeft geen prioriteit, ze is 13.
„Wees thuis op een rustige manier beschikbaar, ga niet teveel controleren. De leeftijd van uw dochter brengt mee dat ze zich gaat afzetten, dat hoort erbij.”
Damiët Truijens: „Neurodiversiteit is een parapluterm voor een verstoorde prikkel- en informatieverwerking. Het jachtige levenstempo, en de grote hoeveelheid informatie en keuzes, wordt voor steeds meer kinderen een probleem. Kinderen hebben tijd nodig om de wereld te leren kennen: niet alleen met hun verstand, maar ook sociaal en praktisch.
„Die rustige ontwikkeling staat onder druk in een maatschappij die veel waarde hecht aan IQ en resultaat. Uw dochter kan goed nadenken, en heeft daar de nadruk op gelegd, maar te weinig gevoel ontwikkeld voor wat er sociaal en praktisch van haar verwacht wordt. Daardoor ontstaat een gevoel van voortdurende overprikkeling en onveiligheid.
„Voor een cognitieve achterstand van uw kind hoeft u niet bang te zijn, ga rustig werken aan andere vaardigheden. Leg uw dochter uit wat er met haar prikkelverwerking aan de hand is, en laat haar heel geleidelijk wennen aan sociale situaties die ze moeilijk vindt. Bespreek met school dat ze begint met een halfuurtje in de klas, en vraag om een rustige ruimte waar ze zich even kan terugtrekken. Vraag het lerarenteam haar voorlopig geen beurt te geven. Zo kan haar overbelaste zenuwstelsel herstellen terwijl ze toch blijft deelnemen aan het leven om haar heen.”
Bart Heeling is gedragsspecialist, en trainer op het gebied van traumasensitief onderwijs. Damiët Truijens is gezinstherapeut en grondlegger van BOAM-zelfdiagnostiek.
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.