Kruisraketten Een jonge, onbekende wapenproducent timmert aan de weg in Europa, ondanks de rommelige achtergrond van de oprichter.
Er zullen waarschijnlijk niet veel mensen bestaan die nog gevoelig zijn voor intimidatie door de dreigtweets van Dmitri Medvedev. De Russische oud-president houdt Europa immers al jaren een kernoorlog voor zonder dat die uitbreekt. Dat stompt toch af, hoe groot de Russische dreiging ook is.
Zo ligt de gemeente Hengelo niet wakker van Medvedevs bericht op X, half april, dat de daar gevestigde wapenproducent Destinus „een potentieel doelwit” van de Russische strijdkrachten is. De reden is dat het bedrijf wapens aan Oekraïne levert en als zodanig op een lijst van het Russische ministerie van Defensie is beland. Een woordvoerder van de gemeente zei in reactie tegen EenVandaag dat Hengelo zijn „verantwoordelijkheid neemt” voor de herbewapening van Europa en de risico’s die daarbij horen accepteert.
Wat maakt het weinig bekende Destinus eigenlijk, dat zo tegen het zere been van Rusland is? Enkele dagen voor de dreigtweet had het bedrijf zelf de publiciteit gezocht. In een persbericht kondigde het aan een joint venture te beginnen met de Duitse defensiegigant Rheinmetall. Destinus maakte al kruisraketten en ballistische raketten voor „Europa en zijn bondgenoten”. Dat gaan ze nu samen doen, in het groot.
De vraag naar wapensystemen groeit momenteel naar duizenden per jaar en kan verder groeien naar tienduizenden per jaar, aldus Destinus. Dat betekent voor de markt een kans van „honderden miljoenen euro per jaar, met een mogelijk toekomstig bereik van enkele miljarden”. Destinus maakt er geen geheim van dat het de toekomst positief inziet.
Een jong, weinig bekend bedrijf dat inzet op een miljardenproductie, dat is in de huidige Europese herbewapeningsrace – waarbij regeringen hun defensieuitgaven ruim gaan verdubbelen naar 5 procent van het bbp – misschien niet eens ondenkbaar. Vooral niet als een producent inspeelt op de belangrijkste behoeftes voor wapensystemen van deze tijd: schaalbaarheid en, in het verlengde daarvan, kostenreductie.
„Moderne oorlogvoering draait om volume en kosten-effect-ratio”, verklaart directeur Michail Kokoritsj in het persbericht. Raketsystemen moeten niet meer in beperkte oplage, maar op industriële schaal worden geproduceerd, als lopendebandwerk. Dat is ook de overtuiging van de Europese regeringen die nu in razend tempo hun arsenalen aanvullen.
Dat heeft alles te maken met de rol van grote aantallen, relatief goedkope drones op het slagveld en Oekraïne, en recenter, de Golfoorlog rond Iran. De wapens waarmee Amerikaanse militairen in de Perzische Golf de Iraanse Shahed-drones bestrijden – Patriot-raketten bijvoorbeeld – kosten vele malen meer dan de Shaheds.
Eenzelfde disbalans was in het spel toen Russische drones vorig jaar het Poolse luchtruim binnenvlogen: die werden uitgeschakeld met (Nederlandse) F-35-gevechtsvliegtuigen. Als zo’n situatie te lang duurt, wint de partij met de laagste productiekosten per eenheid vernietiging.
Destinus zegt hier het antwoord op te zijn. Kokoritsj richtte het bedrijf in 2021 op in Zwitserland. Hij is van oorsprong Rus, maar profileert zich sinds de inval in Oekraïne als anti-Poetin en zegt zijn Russische nationaliteit te hebben opgegeven. Kokoritsj wilde met Destinus waterstofvliegtuigen gaan bouwen, maar stapte al snel over op wapensystemen.
In 2023 kocht hij de Hengelose fabriek Opra, die gasturbines bouwde. Hier maakt Destinus nu turbojet-motoren die de raketten aandrijven. Verder zijn er vestigingen in onder andere Spanje en Oekraïne. Het hoofdkantoor zit op de voormalige militaire vliegbasis in het Zuid-Hollandse Valkenburg.
De makkelijke schaalbaarheid van Destinus’ kruisraketten zit hem in het feit dat de verschillende types worden opgebouwd vanuit hetzelfde basisontwerp, mailt de van oorsprong Wit-Russische onderdirecteur Vitali Sjkljarov. Daardoor hoeft er niet steeds een aparte productielijn te worden opgezet voor de ruim 2.000 kruisraketten die Destinus nu jaarlijks zegt te maken.
De raketten zijn ‘battle-tested‘ in Oekraïne, wat in de defensie-industrie als een groot pluspunt geldt, al wil onderdirecteur Sjkljarov daar geen specifieke informatie over geven. Door de samenwerking met Rheinmetall moet de industriële schaal worden bereikt.
Dit klinkt allemaal productief, maar tegelijkertijd roept Destinus vragen op, die het niet allemaal beantwoordt. Follow the Money schreef vorig jaar kritisch over de achtergrond van serie-ondernemer Kokoritsj. Toch lijken die publicaties geen probleem te zijn voor de opmars van Destinus, zie bijvoorbeeld de samenwerking met Rheinmetall.
Na zijn studie natuurkunde in het Siberische Novosibirsk begon Kokoritsj een bedrijf in mijnbouwexplosieven, later zette hij een winkelketen op in huishoudelijke apparatuur. In 2011 stapte hij over naar de bouw van satellieten, maar deze onderneming kwam onder vuur te liggen van de Russische autoriteiten, die Kokoritsj beschuldigden van fraude.
In de Verenigde Staten begon Kororitsj vervolgens nieuwe ruimtevaart-startups. Hier ontstond na enkele jaren een conflict met een zakenpartner over de herkomst van de investeringen die Kokoritsj binnenhaalde. Die zouden afkomstig zijn van brievenbusfirma’s op Cyprus en de Britse Maagdeneilanden; constructies die op zich legitiem zijn, maar ook worden gebruikt voor het verbergen van eigenaren en witwasoperaties. Een andere partner beschuldigde Kokoritsj van verduistering. Die zaak werd geschikt.
In 2021 opende de Amerikaanse beurswaakhond SEC een onderzoek tegen een bedrijf van Kokoritsj dat voortstuwingssystemen voor satellieten maakte en naar de beurs zou gaan. Volgens de SEC had Kokoritsj investeerders misleid door de technologie veel beter voor te stellen dan die was. In 2024 werd hij veroordeeld tot een boete van twee miljoen dollar en een vijfjarig verbod op functies bij beursgenoteerde bedrijven in de VS.
Sjkljarov wil hier weinig woorden aan vuil maken. „Het gaat niet om verhalen uit het verleden over ongerelateerde ondernemingen”, mailt hij, „maar om de vraag of Destinus nu een geloofwaardige, schaalbare, Europese defensie-productie opbouwt.” Dat wordt getoetst door ministeries van Defensie tijdens hun aankoopprocessen, aldus Sjkljarov.
Zo groot is de vraag naar wapensystemen dat een rommelige achtergrond als deze kennelijk geen bezwaar is voor een investeerder als Rheinmetall. Europa’s herbewapening gaat in de eerste plaats om volume, schaalbaarheid en kostenreductie. Voor een ondernemer als Kokoritsj betekent dat een frisse start en nieuwe kansen.