DEN HAAG - Hij was een doodgewone docent op een Haags gymnasium, maar had een geheim verleden. Lambertus Elferink was tijdens de Tweede Wereldoorlog actief als nazispion in Zuid-Afrika. Jarenlang bleef dat verleden verborgen, zelfs voor zijn leerlingen. Dit is het waargebeurde levensverhaal van Lambertus Elferink (1910–1992).
Hoe is het mogelijk dat een man met foute denkbeelden les kon geven aan beïnvloedbare leerlingen? Op die vraag geven Hagenaars Arnold Carmiggelt en Marieke Keur antwoord in hun boek Hoe een classicus nazi-spion werd. In het boek reconstrueren ze het leven van Lambertus Elferink.
In 1928 begint Elferink in Amsterdam aan zijn studie klassieke talen. Al vroeg heeft hij pro-Duitse sympathieën en antisemitische denkbeelden. Hij is ambitieus, wil carrière maken en hoort graag bij de elite.
Na zijn studie gaat hij aan de slag als journalist bij De Telegraaf. Hij reist onder andere naar Berlijn en komt daar in contact met de hooggeplaatste nazi Rudolf Karlowa. Die weet hem te rekruteren als spion.
Als dekmantel trouwt Elferink met de Zuid-Afrikaanse Rita van der Merwe. Vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog vertrekt hij naar Zuid-Afrika, waar hij onder de codenaam Hamlet opdrachten voor de Duitsers uitvoert. Het ultieme doel is het omverwerpen van de Zuid-Afrikaanse regering en deze laten vervangen door een pro-Duits bestuur.
Voor zijn werk ontvangt de jonge classicus flinke bedragen. Zo krijgt hij 30.000 Reichsmark, tegenwoordig goed voor ongeveer 240.000 euro, en een maandelijks salaris.
Wat Elferink niet weet: in Engeland is de Duitse Enigma-code gekraakt. Britse inlichtingendiensten kunnen meelezen met diplomatieke berichten van de Duitsers en stuiten op de naam Hamlet. Ze ontdekken dat deze geheim agent Lambertus Elferink is. Zo wordt Elferink ontmaskerd als spion.
De Nederlandse regering in ballingschap verzint een list om Elferink naar Engeland te lokken. Hij moet zich laten keuren voor de dienstplicht. Wanneer zijn boot aanmeert, wordt Elferink gearresteerd en gevangengezet in Dartmoor Prison.
De reden voor zijn arrestatie houden de Britten geheim, zowel voor Elferink als voor de Nederlandse regering in ballingschap. Niemand mag weten dat de Enigma-code is gekraakt. Daarom wordt nooit openbaar gemaakt waarvan Elferink wordt verdacht.
Elferink wordt verhoord door de Britten, maar bekent niets. Na de oorlog wordt hij uitgeleverd aan de Nederlandse regering en overgebracht naar de Scheveningse gevangenis. Daar wordt hij zonder proces vastgehouden. Nog steeds weet de Nederlandse overheid niet precies wat zijn misdaden zijn en wordt hij niet veroordeeld voor zijn spionagepraktijken.
Toch zit Elferink nog jaren vast. Pas in januari 1949 mag hij de Scheveningse gevangenis verlaten. Vermoedelijk heeft hij zijn riante bloedgeld van de Nazi's ergens veilig weten onder te brengen. Hij koopt een herenhuis aan de Pansierstraat. Het is niet bekend waarvan hij dit financiert.
Elferink vindt een baan als leraar klassieke talen aan het ’s-Gravenhaags Christelijk Gymnasium aan de Sweelinckstraat in Den Haag. Nederland is bezig met de wederopbouw; de blik is naar voren gericht. Onderwijsminister Cals laat desgevraagd aan Elferink weten dat er geen bezwaren zijn tegen zijn aanstelling als leraar.
In 1958 wordt Elferink aangenomen op het Sorghvliet Gymnasium. Daar staat hij tot 1964 voor de klas. Een van zijn leerlingen is oud-burgemeester Jozias van Aartsen, die zich hem herinnert al een bijzondere leraar. Het oorlogsverleden van zijn docent is hem onbekend.
Dan treft Elferink een lot dat geen ouder ooit hoopt mee te maken. In 1967 overlijdt zijn zoon.
Elferink wordt openlijk reactionair en begint in de klas te vertellen over Zuid-Afrika en hoe goed hij het apartheidsregime vindt. Niet lang daarna wordt hij op non-actief gesteld. Zijn onderwijscarrière is dan feitelijk voorbij. Hij begeeft zich bovendien in rechtsreactionaire kringen in Den Haag.
Arnold Carmiggelt en Marieke Keur reconstrueren het leven van Lambertus Elferink minutieus. Ze raadplegen bronnen, lezen zijn correspondentie en spreken zijn weduwe Loes Molier, die nauwelijks weet heeft van zijn oorlogsverleden. In het boek Hoe een classicus nazispion werd lees je afwisselend een feitenrelaas en fictieve scènes.
In 1972, wanneer Elferink 61 is, hertrouwt hij met Loes Molier, een oud-leerlinge van hem van het Christelijk Gymnasium. Loes is 27 wanneer ze met Elferink in het huwelijksbootje stapt. Uiteindelijk overlijdt Elferink in 1992 op 82-jarige leeftijd.
[lees ook:https://www.omroepwest.nl/politiek/5096790/liveblog-dodenherdenking-dorp-heeft-na-81-jaar-eigen-monument-eerste-herdenkingen-begonnen]
Source: Omroep West Den Haag