Kinderarts Abu Hassam Safiya groeide tijdens de Gaza-oorlog uit tot een van de belangrijkste gezichten van zorgmedewerkers in het gebied. Hij zit al zestien maanden zonder enige aanklacht vast in een Israëlische cel. Een mensenrechtenorganisatie eist nu zijn vrijlating en die van dertien Palestijnse collega’s.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
De non-gouvernementele organisatie Artsen voor de Mensenrechten-Israël (PHRI) heeft bij het Israëlische Hooggerechtshof de onmiddellijke vrijlating geëist van veertien Palestijnse artsen die in de Gazastrook werkten. De artsen zitten al meer dan een jaar zonder enige aanklacht vast in een Israëlische cel. PHRI stelt in een petitie aan het Hooggerechtshof dat Israël met de almaar voortdurende detentie de pogingen tot herstel van de gezondheidszorg in Gaza verhindert.
Van de veertien artsen is neonatoloog en kinderarts Abu Hassam Safiya de bekendste. Als directeur van het Kamal Adwan-ziekenhuis in Noord-Gaza vroeg hij internationaal aandacht voor de gevolgen van de Israëlische aanvallen op zorginstellingen in Gaza. Bijna dagelijks hield hij de wereld met videoboodschappen op de hoogte, tot zijn arrestatie in december 2024.
Safiya (52) groeide op in het vluchtelingenkamp Jabalia, ten noorden van Gaza-Stad. Na afronding van zijn geneeskunde-opleiding in Kazachstan keerde hij samen met zijn Kazachse vrouw terug naar Gaza. Sinds 2016 werkte hij als hoofd van de kinderafdeling in het Kamal Adwan-ziekenhuis in Beit Lahia, het belangrijkste ziekenhuis in het noorden van Gaza. In februari 2024 werd hij ziekenhuisdirecteur, nadat zijn voorganger door Israël was gearresteerd vanwege vermeende banden met terreurorganisatie Hamas.
De situatie in het ziekenhuis werd vanaf oktober 2024 onhoudbaar, toen het Israëlische leger een nieuw, verwoestend offensief in Noord-Gaza inzette om de ‘hergroepering van Hamas’ in het gebied tegen te gaan. Het offensief ging gepaard met grootschalige luchtaanvallen en een volledige blokkade, ook van voedsel, water en medicijnen.
Het personeel van het Kamal Adwan en hun familieleden woonden intussen in het ziekenhuis, tussen de patiënten en de vluchtelingen. Vrijwel dagelijks maakten zij Israëlische aanvallen mee, waarbij meerdere slachtoffers vielen. Een van hen was de 15-jarige zoon van Safiya, die veel hielp in het ziekenhuis.
Het Israëlische leger droeg Safiya op 9 oktober op om binnen 24 uur het ziekenhuis volledig te ontruimen, wat hij weigerde. ‘We hebben baby’s en pasgeborenen op de intensive care’, zei hij. ‘Zelfs als we patiënten kunnen evacueren, kunnen we het ziekenhuis niet verlaten: er is geen ander ziekenhuis dat zorg en behandeling aan kinderen biedt.’
Twee weken later viel het Israëlische leger het ziekenhuis binnen en richtte er grote schade aan. Safiya werd met tientallen andere mannen gearresteerd. Maar hij kwam enkele dagen later weer vrij. Met een handvol overgebleven artsen en verpleegkundigen bleef hij zorg verlenen aan honderden patiënten, onderwijl riep hij in video’s de internationale gemeenschap op om een einde te maken aan het Israëlische geweld in (Noord-)Gaza.
Op 6 december volgde een nieuwe inval van het leger, waarbij zeker vier artsen werden gedood en tientallen personen werden afgevoerd. Op 27 december besloot het Israëlische leger het ziekenhuis met geweld te ontruimen. Een foto van die dag toont hoe dokter Safiya in witte jas door het puin op de naderende tanks afloopt om met het leger te praten. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) was het Kamal Adwan op dat moment het laatste nog (deels) functionerende ziekenhuis in de regio.
Bij de Israëlische operatie werden ziekenhuisafdelingen vernield en in brand gestoken. Er kwamen zeker vijftig mensen – patiënten, vluchtelingen en medewerkers – om het leven. Israël maakte later bekend dat het 240 ‘terroristen’ had gearresteerd, onder wie ook Safiya. Israël stelde dat het ziekenhuis onderdak had geboden aan Hamasstrijders, maar voor die beschuldiging is volgens de Verenigde Naties nooit voldoende bewijs aangedragen.
In maart van dit jaar sloegen mensenrechtendeskundigen van de VN alarm over de omstandigheden waarin Safiya wordt vastgehouden. Zij riepen Israël op hem onmiddellijk vrij te laten. Volgens de experts is hij gemarteld en wordt hem medische zorg ontzegd ‘in zodanige mate dat zijn gezondheid en leven in gevaar zijn’. Bij het laatste toegestane bezoek van een advocaat was hij 25 kilo afgevallen.
Safiya heeft altijd ontkend zich met andere activiteiten dan zijn professionele medische rol te hebben beziggehouden. Toch wordt hij door Israël behandeld als ‘onwettige strijder’, wat betekent dat hij weinig rechten heeft. Vorige week nog verlengde een Israëlische rechtbank zijn detentie, dit keer voor onbepaalde tijd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant