is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Het ging maandagavond minstens een kwartier goed, maar aan Pavlov is het doorgaans lastig ontsnappen. Aan de tafel van Pauw & De Wit werd na de dodenherdenking de vraag gesteld hoe herdenken betekenis krijgt in een tijd van wereldwijde spanningen.
Zo’n gesprek gaat talloze interessante kanten op, maar kan aan de moderne talkshowtafel schijnbaar nooit meer om het asielvraagstuk heen. En dus zag VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans zijn kans schoon, toen Gerdi Verbeet stelde dat we het moeten blijven benoemen als mensen hun zin willen krijgen op een ondemocratische manier. Brekelmans trok het gesprek over ondemocratische krachten plots moeiteloos richting het asieldebat, omdat mensen nu eenmaal ‘legitieme zorgen’ hebben.
Oud-AIVD’er Jelle Postma benoemde vervolgens dat Brekelmans hiermee juist weer meer angst creëerde rond een bepaalde bevolkingsgroep, waarmee hij het vuurtje alleen maar verder opstookt. Volgens Postma is het belangrijk om goed op de woorden te passen, zeker omdat angst een emotie is die door politici vaak feilloos wordt uitgebuit. Daar was Brekelmans het weer niet mee eens, en hij kon het weten: hij was toch een keer of vijf, zes in Ter Apel geweest.
Historicus Geerten Waling kwam er vervolgens overheen met een eigengereid betoog over de anti-azc-escalaties in Loosdrecht. De demonstranten zijn volgens Waling vooral mensen die onze vrijheid en tolerantie willen behouden, en dat uiten ze op een ‘onparlementair gearticuleerde manier’. Dat de demonstranten soms over de grens van de rechtsstaat gaan, zag Waling ook ‘een beetje als een noodkreet’.
Zorgen uiten op een ‘onparlementair gearticuleerde manier’, dat was weer eens een heel nieuwe vorm van goedpraattaal. Het maakte het vrijheidsdebat bij Pauw & De Wit een wat merkwaardige kijkervaring, waarbij Postma meermaals benadrukte dat er wel degelijk een connectie is tussen escalatie op straat en angst als verdienmodel in de Tweede Kamer, waarbij politici elkaar voortdurend overtoepen met woorden als ‘crisis’ en ‘tsunami’.
Gelukkig zagen we na Pauw & De Wit juist dat taal in het betere geval een absolute meerwaarde kan hebben. In de prachtige liveuitzending NOS Vuur van de Vrijheid gaven muzikanten, sprekers en acteurs woorden aan de vraag waarom we herdenken, en waarom het belangrijk is om de medemenselijkheid nooit uit het oog te verliezen. Om presentator Winfried Baijens te citeren: ‘Taal als reddingsboei, wanneer de wereld om je heen verandert in de hel.’
Dat uitte zich hier onder meer in getuigenissen van Klaartje de Zwarte-Walvisch uit concentratiekamp Vught (voorgelezen door Hanna van Vliet), een paar schitterende gedichten, en ontroerende liedvertolkingen (bijvoorbeeld het door Simone Kleinsma gezongen De enkeling van Jules de Corte).
De overgang van herdenken naar het vieren van vrijheid verliep op die manier toch nog feilloos en ontroerend. In een tv-land waarin de taal altijd vele gezichten heeft, prefereer ik dan toch de reddingsboei. Onparlementaire articulatie is er al genoeg.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant