Een van de oudste zoekmachines op het internet, Ask.com, is opgehouden te bestaan. Onder de oorspronkelijke naam Ask Jeeves was de zoekmachine een voorloper van de chatbots van nu, aan wie je als gebruiker gewone vragen kon stellen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het verschil met de AI-chatbots ChatGPT, Claude, Copilot of Grok is dat Jeeves, waarvan de naam kwam van de butler uit de verhalen van de Britse schrijver P.G. Wodehouse (1881-1975), meestal weinig bakte van zijn antwoorden. De zoekmachine werd na zijn introductie dertig jaar geleden al snel ingehaald door Google, dat vanaf 1998 het internet halsoverkop veroverde. In 2006 werd Jeeves als mascotte afgevoerd en ging de zoekmachine Ask.com heten.
Ook uit die relikwie uit het verleden is afgelopen vrijdag in alle stilte de stekker getrokken. Op de website van Ask.com dankt de eigenaar ‘de miljoenen gebruikers die zich tot ons wendden voor antwoorden op vragen in een wereld die zich snel ontwikkelt’. Onderaan de dankbetuiging staat te lezen dat ‘de geest van Jeeves voortleeft’.
In sommige opzichten was Ask Jeeves een zeer beperkte voorloper van de hedendaagse chatbots. Het was een chatbutler die antwoorden probeerde te vinden op vragen die gebruikers in gewone taal konden stellen. Anders dan de hedendaagse chatbots ontbeerde Ask Jeeves evenwel de taalmodellen die chatbots zo slim maken.
Een taalmodel komt op basis van statistiek, door woorden te tellen, tot een pasklaar antwoord. Zoekmachines produceren slechts een lijst van de populairste webpagina’s over een onderwerp.
Wat Ask Jeeves en chatbots ook gemeen hebben is de illusie dat de gebruiker tegen een mens praat. Bij de zoekmachine gebeurde dat dankzij het portret van een stijve Britse butler, bij chatbots komt dat door dialogen die menselijk lijken. ChatGPT vraagt de bezoekers ‘Wat staat er vandaag op de agenda?’, Claude wenst de gebruiker ‘goedemorgen’. Ook in hun antwoorden klinkt schijnbaar menselijke empathie door. Als ze zich vergissen zeggen ze ‘sorry’.
Jeeves de chatbutler debuteerde in 1997 op internet, nadat in 1993 de eerste webbrowser, NCSA Mosaic, het internet toegankelijk had gemaakt voor gewone stervelingen. Daarvoor was het louter een speeltuin voor militairen en academici geweest.
Even dreigde Jeeves al aan de startlijn te sneven, omdat de Amerikanen hadden verzuimd aan de nabestaanden van P.G. Wodehouse te vragen of zij de beeltenis van de superintelligente butler uit diens boeken voor hun zoekmachine mochten gebruiken. Een rechtszaak werd in 2000 afgewend met een schikking. Voor hoeveel is nooit bekendgemaakt.
Jeeves zou het tot 2006 uitzingen. Toen werd de zoekmachine omgedoopt tot Ask.com. Drie jaar daarna werd de webbutler weer van stal gehaald, maar alleen voor de Engelse markt, omdat bij de meeste Britten nog wel een belletje ging rinkelen als zij de naam ‘Jeeves’ zagen of hoorden en het merk daar in marketing nog even kon worden benut. In 2016 viel uiteindelijk ook daar het doek voor Ask Jeeves.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant