De reddingsmissie van bultrug Timmy mondt uit in een groot drama. Afspraken tussen de bemanning van het schip dat hem naar zee bracht en het reddingsteam zijn geschonden, de zender om het beest te volgen werkt niet en de geldschieters trekken hun handen ervan af. Hoe kon het zover komen?
Zaterdag leek hij nog lang en gelukkig te zullen leven: Timmy, de bultrug die meermaals strandde in Duitsland, zwom weer in open zee. Eindelijk, nadat Duitsland een dikke maand in de ban van het beest van 12 duizend kilo was geweest. Na een intensieve operatie van vier dagen hadden zijn redders het dier zo’n 400 kilometer door de Noordzee geloodst. Daar lieten ze hem los uit hun schip, zodat hij zijn thuistocht naar Atlantische wateren kon beginnen.
Wetenschappers waren al die tijd kritisch op de reddingspoging, en pleitten ervoor het dier met rust te laten. Een walvis die strandt, loopt spierschade op. Bovendien had Timmy voor zijn stranding waarschijnlijk stukken visnet binnen gekregen. Daardoor kon hij niet goed meer eten. Dus hij was ten dode opgeschreven, aldus de experts.
Even leken ze zaterdag ongelijk te krijgen. Op een filmpje spuit de walvis zijn redders op het schip vaarwel met een waterfontein uit zijn blaasgat, en vertrekt. Online reageren Timmy-fans lyrisch: was het toch nog goed gekomen met de bultrug.
Drie dagen later duiken er steeds meer verhalen op over de reddingsmissie. Er zou met touwen aan Timmy’s staart zijn getrokken, de bemanning van het schip zou de aanwezige dierenartsen hebben bedreigd. En de zender die de locatie van de walvis doorgeeft, werkt niet. Volgens critici bestond het reddingsteam uit mensen met onvoldoende kennis over walvissen. Zijn reddingsmissie zou zelfs de vorm hebben aangenomen van een politiek spel.
Eind maart strandde het dier voor het eerst, op het Noord-Duitse Timmendorfer strand, waaraan hij zijn bijnaam dankt. Bij meerdere pogingen van Timmy om terug te zwemmmen naar open zee, spoelde hij steeds opnieuw aan. Media volgden dit alles uitgebreid, met livestreams en blogs.
En hoeveel wetenschappers de toekomst van Timmy ook somber inschatten, daar wilde niet iedereen van horen. Walvisexperts ontvingen ernstige bedreigingen, omdat ze Timmy niet wilden helpen.
De redding werd mede politiek doordat de regionale minister van landbouw, Till Backhaus, van mening veranderde. Aanvankelijk stelde de SDP-politicus dat er geen hoop was voor de bultrug, daarna moest Timmy ineens wél gered worden. Nadat hij het dier in de ogen had gekeken, voelde hij een band, verklaarde Backhaus aan Bild.
Critici vermoeden dat Backhaus’ omslag te maken heeft met de aankomende verkiezingen in deelstaat Mecklenburg-Vorpommern. Net als op andere plekken in Duitsland hijgt de extreem-rechtse Alternative für Deutschland (AfD) de gevestigde partijen er in de nek. Backhaus ontkende in een interview met Die Zeit dat dit een rol speelt bij zijn volte-face.
Twee multimiljonairs stapten in om de reddingsactie te financieren: paardensport-ondernemer Karin Walter-Mommert, en MediaMarkt-oprichter Walter Gunz. Backhaus gaf groen licht voor een particuliere operatie en droeg verdere juridische verantwoordelijkheid over aan het duo en hun reddingsteam.
Dat bleek volgens een analyse van Die Zeit nauwelijks ervaring te hebben met walvissen, laat staan met reddingsoperaties ervan. Wat een deel van de leden wel gemeen hebben: een verbondenheid met extreemrechts. Het betrof onder anderen een vastgoedhandelaar met xenofobische haatposts op social media, en een TikTok-influencer die eerder steun betuigde aan de AfD.
Volgens Fabian Ritter, Duits mariene bioloog, verhitten deze betrokkenen het publieke debat voor de verkiezingen. ‘Hun boodschap is als volgt: als we niet eens een walvis kunnen redden, hoe moet het dan verder met dit land?’
Nadat Timmy eindelijk was vrijgelaten op de Noordzee, sprak dierenarts Kirsten Tönnies zich tegenover Bild uit over een drukkende sfeer aan boord. Ze verklaart dat de kapitein heeft gedreigd haar te laten arresteren. Ook mocht ze niet aanwezig zijn bij de vrijlating zelf.
Tönnies stelt te hebben vernomen dat de bemanning de verzwakte walvis met touwen aan de staartvin uit de waterbak heeft getrokken. ‘Dat is een absolute no go’, vertelt Ritter. ‘Je mag nooit aan de staart van een walvis trekken tijdens een redding.’ Ook zou Timmy zonder overleg met het reddingsteam zijn vrijgelaten, een paar kilometer eerder dan afgesproken.
De bedoeling was om de walvis na zijn vrijlating te volgen met een gps-zender. Die hapert echter en zou niet van tevoren zijn getest. Bild meldt dat tot nu toe nog geen locatie van Timmy is geregistreerd. Betrokkenen van de reddingsmissie benoemden dat er wel ‘vitale gegevens’ van Timmy zijn verstrekt via de zender, en dat de walvis dus nog leeft.
Experts reageren kritisch. ‘We weten niet precies welke zender is gebruikt, maar er bestaat geen commercieel beschikbare gps-zender die ook medische data van een walvis kan meten’, zo zegt marien bioloog Peter Madsen van Aarhus University tegen Bild.
Inmiddels hebben geldschieters Walter-Mommert en Gunz openlijk afstand genomen van de reddingsactie. Dierenarts Tönnies sluit zich daarbij aan. Wie dan nog verantwoordelijkheid draagt, is de vraag. ‘Het is een chaotische situatie geworden’, zegt marine bioloog Ritter. ‘Het Duitse publiek voelde zich emotioneel betrokken bij de bultrug, maar het hele debat raakte enorm gepolariseerd.’
Hij schat de overlevingskansen van Timmy nog steeds laag in. ‘Deze walvis is duidelijk een vechter, want het was niet te verwachten dat hij het transport naar zee zou overleven. Maar het dier was al ernstig verzwakt en deze reis moet erg stressvol voor hem zijn geweest. We moeten hopen op het beste, maar het gebrek aan signaal van de zender kan ook betekenen dat hij al op de bodem van de Noordzee ligt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant