De economische verschillen tussen huishoudens nemen toe en het belastingstelsel helpt daarbij niet. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het CPB. Het belastingstelsel maakt de verschillen soms zelfs groter. Rijke huishoudens krijgen steeds meer.
De verschillen tussen huishoudens worden op meerdere manieren groter. De rijkste 1 procent verdient een steeds groter deel van het totale inkomen. Ook groeien de verschillen tussen groepen, zoals huurders en kopers en werknemers en directeuren. Dat schrijft het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuw rapport.
Het CPB waarschuwt dat de kansengelijkheid onder druk kan komen te staan als de verschillen nog groter worden. Kansen, inkomens en vermogens worden dan steeds meer bepaald door het gezin waarin iemand opgroeit. "Dat belemmert het benutten van talent en schaadt de brede welvaart", schrijft het onafhankelijke instituut.
De hoogste inkomens betalen op papier de meeste belasting, maar in de praktijk betalen zij juist minder dan de groep daaronder. De rijksten hebben namelijk mogelijkheden om de belastingdruk te verlagen. Sommige belastingen kunnen bijvoorbeeld langdurig worden uitgesteld en er kan door belastingregels meer worden verdiend met het vermogen.
De concentratie van vermogens aan de top kan in theorie worden afgeremd met erf- en schenkbelasting. Maar dat gebeurt nu weinig omdat een groot deel van erfenissen en schenkingen binnen belastingvrijstellingen vallen.
Fiscale regelingen, zoals pensioenvoordelen en de hypotheekrenteaftrek, zorgen in de middenklasse voor verschillen in belastingdruk. Zo kunnen bij vergelijkbare bruto-inkomens toch grote verschillen ontstaan in de netto-inkomens.
Hervormingen van het belastingstelsel kunnen voorkomen dat de verschillen nog groter worden. Experts pleiten al jaren voor afschaffing van de hypotheekrenteaftrek en het kabinet sleutelt met moeite aan het stelsel voor vermogensbelasting (box 3). Hoeveel ongelijkheid acceptabel is en hoezeer het belastingstelsel geld moet herverdelen, zijn volgens het CPB politieke vragen.
Source: Nu.nl economisch