Klimaatverandering
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Wat doe je als je op een jaarlijkse bijeenkomst keer op keer moet vaststellen dat het belangrijkste onderwerp nooit tot concrete afspraken leidt? Juist, je organiseert je eigen bijeenkomst. Toegespitst op precies dat onderwerp en zonder de dwarsliggende partijen.
Dat is wat Colombia en Nederland deden, na weer een klimaattop (afgelopen november in het Braziliaanse Belém) waar het sneller stoppen met fossiele brandstoffen nauwelijks ter sprake kwam. Vorige week kwamen 57 landen bijeen in het Colombiaanse Santa Marta. Samen vertegenwoordigt deze groep een derde van de mondiale uitstoot van broeikasgassen, maar de echte grootverbruikers China, de Verenigde Staten, Rusland en India waren er niet bij, net zoals Saoedi-Arabië en andere golfstaten, wier economie vrijwel volledig afhankelijk is van fossiele brandstoffen.
Een slimme en noodzakelijke zet. Het is inmiddels algemeen bekend dat de wereldwijde uitstoot naar nul moet om gevaarlijke klimaatverandering een halt toe te roepen – het gebruik van fossiele brandstoffen zorgt voor driekwart van de broeikasgassen in de atmosfeer. Toch gaan er in plaats van minder broeikasgassen nog altijd alleen maar meer de lucht in. Er moet dus een plan komen, en snel.
Eerst het goede nieuws: de groep ‘welwillende landen’ groeit en alleen al het feit dát deze top werd georganiseerd, wordt als een succes gezien. „Doordat hier alleen landen aanwezig zijn die vooruit willen, kan de discussie over fossiele brandstoffen eindelijk inhoudelijk worden gevoerd”, zei de Colombiaanse klimaatminister Irene Vélez Torres.
De deelnemers wisselden wetenschappelijke inzichten uit, spraken over de rol van fossiele subsidies en de sturende rol die centrale banken kunnen spelen. Ook deelden landen hun best practices, zoals Frankrijk, dat een routekaart presenteerde om voor 2050 van fossiele brandstoffen af te zijn. De stemming onder aanwezige delegaties was opgetogen, terwijl die na de eerdere klimaattoppen vaak juist somber was.
Toch moet helaas worden vastgesteld dat echt grote stappen niet zijn gezet. Ook deze top leidde niet tot concrete afspraken en de weg vooruit blijft vol met grote obstakels. Ondanks de groei van duurzame energieproductie wereldwijd, blijft de totale energieconsumptie ook toenemen. De verslaving aan fossiele brandstoffen blijkt hardnekkig.
De gevolgen daarvan zijn al onontkoombaar. De verschillende natuurbranden die vorige week uitbraken in Nederland en die zich zo snel uitbreidden door de uitzonderlijke droogte voor de tijd van het jaar, zijn daarvan slechts een bescheiden voorbeeld. Veel landen houden hun adem in met het natuurbrandseizoen dat pas net is begonnen. Europa warmt twee keer zo snel op als de rest van de wereld, wijst recent onderzoek uit.
Het IPCC, het klimaatpanel van de VN, schrapte deze week weliswaar het meest extreme toekomstscenario, waarin wordt gerekend met een temperatuurstijging van 3,5 graden Celsius in 2100. Maar dat is niet per se goed nieuws: ook het meest gunstige scenario, waarin de opwarming van de aarde nauwelijks toeneemt, verdwijnt. Daarmee erkent het IPCC dat de internationale afspraak die landen maakten om de wereldwijde opwarming onder de 1,5 graden Celsius te houden, niet langer haalbaar is.
De gevolgen van de uitstoot van broeikasgassen op land, oceanen en ijsmassa’s vinden plaats met vertraging, soms van decennia. Wat daarvan tot nu toe te zien is, is nog maar het begin.