Concertfilm Billie Eilish James Cameron, financieel de succesvolste filmregisseur ooit, brengt zijn eerste níét-Avatar-film uit sinds 2005: de concertfilm ‘Billie Eilish – Hit Me Hard and Soft: The Tour (Live in 3D)’. Is het meer dan een registratie van een sterke Billie Eilish-show?
'Billie Eilish - Hit Me Hard and Soft: The Tour (Live in 3D)'.
Billie Eilish – Hit Me Hard and Soft: The Tour (Live in 3D). Regie: James Cameron. Lengte: 114 min.
Te zien in de bioscoop.
Billie Eilish oogt in 3D-beelden dichtbij. Héél dichtbij. Je kunt de baseballcap die achterstevoren op haar hoofd zit, haast aanraken. ,,I’m not your friend, Or anything, damn. You think that you’re the man. I think, therefore, I am”, zingt ze in ‘Therefore I Am’. Haar microfoon zit bij je neus. Camera’s scheren en zoeven over hoofden, langs uitgestoken armen en filmende mobieltjes. Is er eigenlijk iemand in de zaal die níét filmt?
Nee. Als in een modern Droste-effect filmt regisseur James Cameron artiest en publiek. Maar dat publiek legt ook zelf de artiest vast – vaak ook live voor thuisblijvers – en de artiest zélf, de Amerikaanse superster Billie Eilish, houdt ook nog haar eigen cameraatje vast voor beelden op gigantische schermen. Kijken en bekijken vloeien samen in één visuele lus.
De concertfilm Billie Eilish – Hit Me Hard and Soft: The Tour (Live in 3D) voelt als een kruispunt van popcultuur en filmgeschiedenis. Dat heeft alles te maken met de man achter de camera: James Cameron, visionair regisseur van films als Titanic en Avatar, die hier zijn nieuwste 3D-technologie loslaat op de grote tournee van Billie Eilish vorig jaar. Hij filmde alles tijdens haar vier shows in juli in Manchester.
James Cameron en Billie Eilish.
Het is niet de eerste keer dat een beroemde regisseur zich over Eilish ontfermt. Eerder deed Robert Rodriguez dat voor de deels geanimeerde muziekfilm Happier Than Ever: A Love Letter to Los Angeles. De samenwerking met James Cameron – zijn vrouw is bevriend met Billie Eilish’ moeder – levert nu vooral een hyperrealistische concertregistratie op. En vanaf het eerste moment: vooral een ultieme fan-experience.
De opening van de show, ‘Chihiro’, is spectaculair: een enorme led-kubus boven het podium wordt transparant en onthult Eilish binnenin. Even later kolkt ‘Bury a Friend’ door de zaal, zwaar en dreigend. Camerons camera’s zitten ernaast, eronder en erbovenop.Het podium in het midden van de arena heeft de vorm van een liggende digitale acht, het publiek staat er aan alle kanten omheen. Eilish’ band bevindt zich opgedeeld in de ‘gaten’ van die acht. Met overal bewegende camera’s op rails en een vloer die zelf ook een scherm is, beweegt alleen de zangeres zelf zich lijfelijk over het megapodium.
Billie Eilish zingt liggend op haar rug.
Tussen de nummers door gunt de film ons een blik achter de schermen, uren voor de show begint. Wat je ziet is iets heel anders dan in de muziekdocumentaire The World’s a Little Blurry (2021). Dat was een trage, adembenemende film zonder opsmuk van RJ Cutler, die Eilish thuis toonde als fonkelnieuwe, jonge ster en hoe ze omging met het overrompelende succes op haar zeventiende jaar, inclusief alle angsten.
Inmiddels is Eilish 24 jaar en een gevestigde naam, die met tien Grammy Awards een bepalende en geheel eigen plek heeft in de popmuziek. Tot in detail denkt ze mee over haar show: van camerastandpunten tot publieksbeleving. Die autonomie loopt als een rode draad door de film. In de gesprekken die ze voert met regisseur en producer Cameron – hij is nadrukkelijk te zien met een camera op zijn schouder – gaat het vaak over haar groei als zelfbewuste artiest. Maar ook haar wijde kleding getuigt ervan, die draagt ze als verzet tegen het beeld dat vrouwelijke artiesten zich moeten laten seksualiseren.
Zingend is Eilish voortdurend dichtbij. Ze is live een energieke sensatie, de 3D-techniek duwt haar steeds letterlijk de zaal in, tot op een paar centimeter van de kijker. Aanvankelijk maakt dat indruk, maar het effect slijt verrassend snel. De technologie benadrukt nabijheid, maar voegt zelden een nieuwe laag toe aan de beleving. Sterker, bij snelle camerabewegingen kan het beeld licht desoriënterend of zelfs vermoeiend worden. En is meezingen en dansen, wat Eilish erg hoopt voor haar fans in de bioscopen, ook blijvend leuk met 3D-bril op? Cameron, die met Avatar liet zien hoe 3D een wereld kan verrijken, lijkt hier minder geïnteresseerd in verbeelding dan in registratie.
Ontroerende momenten zitten in de kleine dingen. Eilish’ schenen worden ingetapet, net als haar verstuikte enkel. Ze FaceTime’t met haar zangcoach voor oefeningen. Er is geen fancy make-upartiest mee: ze doet haar show-make-up zelf en weet precies hoe ze haar ogen met een extra kohllijntje eruit kan laten springen.
Ontwapenend is ook hoe ze zorgt voor haar crew: via dierenopvangorganisaties regelt ze ‘oxytocinemomenten’ waarop haar team kan knuffelen met honden, als tegengif tegen de eenzaamheid van het tourleven. Cameron is onder de indruk: „Dit ga ik ook doen op mijn filmsets.”
En ook haar fans leunen op Eilish, haar muziek biedt steun en helpt hen door mentale moeilijkheden. In een tijd waarin veel jongeren worstelen met hun mentale gezondheid, fungeert Eilish als een openhartige gids. Bij haar liedjes huilen ze. Lang en hard. Bij de ballad ‘Wildflower’, over liefde, schuld en verwarring na een relatie, vallen ze elkaar in de armen. Je wilt ze de tranen van hun wangen vegen. Dit verdriet in 3D oogt haast té kwetsbaar.
Wanneer Eilish tijdens ‘When the Party’s Over’ in kleermakerszit op het podium zit en om stilte vraagt, wordt de arena muisstil. Ze bouwt de harmonieën live op en eindigt liggend op haar rug, zingend naar het plafond. Het is een van de mooiste muzikale beelden van de film. Ook mooi: hoe ze zweeft op een schommel boven het publiek. Of wordt gelanceerd tijdens het opwindende ‘Guess’, met Charli XCX op de schermen. En wanneer broer Finneas onverwacht (hij ontbreekt voor het eerst bij haar tour vanwege eigen concerten) op het podium verschijnt voor hun mooie ‘Ocean Eyes’, is de ontlading voelbaar.
Billie Eilish in de film.
Toch blijft de 3D-ervaring wisselend overtuigen. Na verloop van tijd raak je eraan gewend en voegt het effect weinig extra dimensie toe. Je ziet vooral wat de zangeres ziet: hoe in haar sterke show duizenden ogen op haar gericht blijven. Intens.Het maakt deze concertfilm vooral tot een luxueuze fanervaring. Een etmaal uit het leven van een artiest op haar hoogtepunt, gevangen met technische perfectie en gedragen door haar eigen – oprechte – emotie. Terwijl Eilish na de show uit de tourbus hangt om afscheid te nemen van haar fans, is de eenvoudige vraag: was al die techniek nodig om zo dichtbij te komen?