Jarenlang was ze een vast gezicht in rechtbanken door het hele land. Op het ene laptopscherm een Word-document open, op het andere Twitter (en later X). Na een kwarteeuw bij de krant gaat ‘journalist van het jaar 2024’ Saskia Belleman met pensioen, al blijft ze actief voor De Telegraaf als freelancer.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Met de opkomst van Twitter groeide ook de landelijke bekendheid van Saskia Belleman. Via haar tweets vonden complexe rechtszaken hun weg naar de leek thuis. Collega-verslaggevers wisten bovendien: wie even afgeleid raakte in de rechtszaal, kan terugvallen op haar Twittertijdlijn.
Belleman, die opgroeide in Egmond aan Zee, kreeg de liefde voor gedrukte media als kind mee. In 1927 rolde het eerste exemplaar van een huis-aan-huisblad voor Egmonders van de drukpers onder leiding van haar opa. Decennia later nam vader Gerard Belleman het stokje over: hij verzorgde eigenhandig de verslaggeving, de foto’s en het drukwerk. Brak er brand uit in het Noord-Hollandse dorp, dan ging hij op pad, met dochter Saskia geregeld in zijn kielzog.
Ze werd uitgeloot voor de opleiding journalistiek, maar ging op 18-jarige leeftijd evengoed aan de slag als correspondent in Egmond voor het Noord-Hollands Dagblad. Later volgden banen bij de Zwolse Courant en het Algemeen Nederlands Persbureau.
Na een telefoontje van een dienstdoend eindredacteur bij het ANP meldde Belleman zich als een van de eerste journalisten in de Bijlmer, nadat een Israëlisch vliegtuig zich in 1992 in een flatgebouw had geboord. ‘Plotseling zie ik geen hand voor ogen meer, een wolk ontneemt me alle zicht. De stank van kerosine dringt de auto binnen. Er ligt rotzooi op het asfalt’, tekende ze 25 jaar na dato op in De Telegraaf. Indruk maakte ook de vliegramp in het Portugese Faro, waarvoor Belleman enkele maanden na de Bijlmerramp naar de Algarve uitrukte.
De rechtbankverslaggeving lonkte echter. Als midden dertiger begon Belleman aan een parttime studie rechten; haar scriptie maakte ze niet af nadat ze haar dochtertje had verloren. Na het pensioen van rechtbankverslaggever Fred Soeteman verruilde ze haar baan als chef bij De Telegraaf voor de functie van verslaggever, naar eigen zeggen om ‘weer buiten te kunnen spelen’.
Ze bleef de krant jaren trouw, ook al leidde dat soms tot opgetrokken wenkbrauwen bij vakgenoten. Die konden de nuance in haar werk niet goed rijmen met de populistische signatuur van de krant. ‘Ik heb ook momenten gehad dat er dingen in de krant werden geschreven waarvan ik dacht: mijn god, hoe kan dit nou weer?’, zei ze vorig jaar in de Volkskrant.
De reden toch te blijven was voor Belleman duidelijk: ‘Bij De Telegraaf werken zo veel uiteenlopende stemmen. En juist daardoor kan ik meer verschil maken dan bij een krant waar iedereen het toch al met elkaar eens is.’
Uiteenlopende stemmen zocht ze ook expliciet op op Twitter. ‘Daar voedt ze lezers een beetje op’, zegt rechtbanktekenaar Petra Urban, die jarenlang met Belleman samenwerkte. Gebruikers die in hun reacties te kort door de bocht zijn, wijst ze ferm maar inhoudelijk terecht. Urban: ‘Ze kan mensen op hun nummer zetten, maar spreekt ze altijd beleefd aan met ‘u’.’
Het twitteren begon in 2010 bij het eerste proces-Wilders, rond zijn film Fitna. Het sociale medium was in Nederland nog relatief nieuw. Voor Belleman voelde het als een logisch verlengstuk van haar verslaggeving: ‘Ik dacht: ik werk voor een ochtendkrant en kom een dag later pas met mijn verhaal. Wat kan ik nou nog toevoegen dat niet iedereen al heeft gezegd?’
Nadat Elon Musk Twitter kocht en omdoopte tot X, veranderde er veel. Het medium werd ongenuanceerder en rechtser. ‘Een verdachte is geen verdachte meer, die heeft het meteen gedaan’, vatte Belleman de omslag samen. ‘Dat zuigt je leeg, maar ik vind dat het moet dus ik doe het.’
Haar aanwezigheid op sociale media leidde tot optredens aan talloze talkshowtafels. Daaraan moest ze wennen. ‘Ze had de uitnodiging om tafelgast te zijn over een zaak waarvan ze verslag had gedaan aanvankelijk afgeslagen. Ze zag zichzelf daar nog niet zitten, als autoriteit’, vertelt Petra Urban. ‘Uiteindelijk zat er een gast aan tafel om over dat onderwerp te praten die er niet bij was geweest. Toen hij vervolgens een rammelend verhaal vertelde, besloot ze het de volgende keer toch maar te doen.’
Die houding kenmerkt volgens de rechtbanktekenaar Bellemans stijl als journalist: nieuwsgierig en goed geïnformeerd. ‘Er zijn verslaggevers die vertrekken zodra het OM het requisitoir heeft uitgesproken. Zij blijft zitten, als het even kan. En anders vraagt ze of ze de pleitnota mag. Saskia wil het hele verhaal begrijpen.’
Dat was onder meer terug te horen in Zij is van mij, een achtdelige podcastserie over femicide die Belleman voor De Telegraaf maakte. Aan het woord komen slachtoffers van geweld, maar ook een man die zelf twee partners zwaar mishandelde. In Bellemans interview met hem klinken menselijke verbazing en professionele nieuwsgierigheid door.
Het waren de wekelijkse rechtbankrollen die haar aanzette om structureel aandacht aan femicide te besteden. Urban: ‘We zaten in de auto onderweg naar een zaak en ze zei: ‘Weer een zaak over een dode vrouw, net als vorige week.’ Vrouwenmoorden zijn zelden incidenten maar volgen een patroon, drong mede dankzij Bellemans verslaggeving maatschappelijk door.
Voor de krant volgde daarnaast talloze ingrijpende strafzaken, zoals de Amsterdamse zedenzaak tegen Robert M. en de zaak tegen Jos B., die draaide om de dood van Nicky Verstappen. Toch kreeg ze er geen somber mensbeeld van, zei ze in de podcast De zaak ontleed. ‘Het is niet zo dat ik denk dat mensen in de kern gewoon slecht zijn. Nee, dat geloof ik niet.’
Won in 2024 de Anker & Ankerprijs van de Nederlandse Vereniging van Strafrechtadvocaten, voor de wijze waarop ze het belang van de rechtsstaat onder de aandacht bracht.
Werd in 2025 benoemd tot ridder in de Orde van Oranje Nassau.
Datzelfde jaar ontving Belleman de Machiavelliprijs omdat ze ‘de rechtbank toegankelijk heeft gemaakt voor een groot en breed publiek’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant