Nauwkeurig anatomisch onderzoek aan twee dierentuinpinguïns leverde een verrassing op: een nog niet bekende spier.
Macaronipinguïns verblijven alleen aan land om te broeden en tijdens de rui.
Poten onhandig dicht bij elkaar en zijn stijve vleugels wijd uitgespreid om nog een beetje in balans te blijven. Als hij rechtop over het land loopt waggelt de macaronipinguïn, een beetje alsof hij een dik elastiek om zijn poten heeft. En dat zit niet eens ver naast de waarheid, ontdekten Amerikaanse dierenartsen. De vogel blijkt namelijk in zijn onderlijf aan beide kanten een spier te hebben die de beenderen van zijn poten naar binnen trekt.
Hoe dat anatomisch precies zit, is al meer dan honderd jaar onderwerp van discussie, schrijven de Amerikanen in een wetenschappelijk artikel dat onlangs verscheen in The Anatomical Record. Ze onderzochten heel nauwkeurig de anatomie van twee macaronipinguïns die om veterinaire redenen geëuthanaseerd waren in de dierentuin van SeaWorld in San Diego. Hierdoor, zeggen ze, hebben ze voor het eerst duidelijk kunnen vaststellen dat pinguïns een symmetrisch gepaarde spier hebben die de poten met de romp verbindt. De spier hebben ze musculus adductor tibialis genoemd, naar zijn functie.
Bij vogels, en dus ook bij pinguïns, is het scheenbeen (tibia) vergroeid met een voetbotje (tarsus) en vormt zo de tibiotarsus, een bot dat tussen de bovenbeen en de teenkootjes van de poten in zit. De nieuw gevonden skeletspier loopt vanaf de onderkant van het borstbeen naar de tibiotarsus. De spier is uniek voor de pinguïn, want er is geen andere vogel bekend die zo gebouwd is.
Onder water, waar macaronipinguïns de helft van hun leven doorbrengen en hun voedsel moeten verzamelen, geeft de extra spier een duidelijk voordeel. De poten kunnen stijf tegen het onderlijf getrokken worden waardoor de dieren als een torpedo door het water schieten. En hoewel het op het land ongemakkelijk lijkt, biedt de musculus adductor tibialis ook op het land een voordeel, schrijven de onderzoekers. Die draagt namelijk bij aan de omgekeerde pendulumbeweging die pinguïns op het land helpt om energie te sparen bij het lopen.
De Amerikanen deden tijdens de ontleding van de twee pinguïns nog een ontdekking: de musculus supracoracoideus is bij macaronipinguïns opvallend veel dikker dan bij andere vogels. Deze spier is verantwoordelijk voor de opgaande vleugelslag. In de lucht geeft de vleugelslag naar beneden gevoed door de borstspier vogels lift en voortstuwing; de slag naar boven is alleen nodig om dezelfde beweging te kunnen herhalen. Onder water is dat anders: dan kan zowel de slag naar beneden als die naar boven het dier effectieve stuwkracht geven. En dat zie je dus terug in de bouw van macaronipinguïns.
Voor wie zich afvraagt wat pinguïns met macaroni van doen hebben: die naam kregen ze van Britse ontdekkingsreizigers. Het verwijst naar Engelse jonge mannen die in de achttiende eeuw op reis gingen naar Noord-Italië en daarvan terugkwamen in flamboyante kleding met vaak een opvallende veer op hun hoed. Zij werden spottend macaroni’s genoemd. De pinguïn met de opvallende oranje pluimveren op zijn kop deed daar sterk aan denken.
Op de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorieën, onverwachte inzichten en alles daar tussenin