De wolf heeft een mythische en symbolische status gekregen, ziet kunstenaar Eric Giraudet de Boudemange, wiens film Werewolf Diplomacy nu te zien is in Zutphen. ‘Is het je weleens opgevallen dat mensen altijd vragen of je ‘de’ wolf hebt gezien?’
schrijft voor de Volkskrant over hedendaagse beeldende kunst.
Nee, hij heeft de wolf zelf nog nooit gezien, zegt boer Gert van der Pol, wiens schapen meerdere keren door het dier zijn gedood. ‘Maar hij heeft mij wel gezien, dat weet ik zeker.’ Van der Pol is een van de mensen die aan het woord komen in Werewolf Diplomacy, een film van de Frans-Argentijnse kunstenaar Eric Giraudet de Boudemange (42) over de wolf in Nederland. In een latere scène gaat een groepje mensen, onder leiding van een spirituele gids, op zoek naar het dier. Ook zij krijgen hem niet te zien, maar proberen met opgeheven handen zijn energie te voelen. ‘Waar is-ie?’
Werewolf Diplomacy (2026) is te zien in Lupus, een groepstentoonstelling in de Zutphense kunstruimte Dat Bolwerck. Voor een expositie over wolven is het ook daar opvallend zoeken naar beelden van het dier zelf. De meeste werken suggereren slechts zijn aanwezigheid.
Zo zijn er grofkorrelige wildcamerabeelden van herten — een geliefde prooi van de wolf — die kunstenaar Katja Novitskova bewerkte met tekeningen. Ze hangen op ooghoogte van een wolf, achter een installatie van takken van Jan Kopp. Is Kopps ‘bos’ zojuist doorkruist door het roofdier? Het vreemd klinkende gehuil dat kunstenaar Femke Herregraven door Dat Bolwerck verspreidt doet zoiets vermoeden.
Sporen en flitsen van de wolf, eerder dan directe verbeeldingen: het is een bewuste keuze, vertelt Giraudet de Boudemange. Hij exposeert niet alleen in Lupus, maar cureerde de tentoonstelling ook samen met Marlise van der Jagt, directeur van Dat Bolwerck. Veel mensen kennen de wolf enkel via beelden van bijvoorbeeld wildcamera’s en drones. Mede door het gebrek aan direct contact heeft het dier een mythische, symbolische status gekregen. ‘Is het je weleens opgevallen’, vraagt hij, ‘dat mensen altijd vragen of je ‘de’ wolf hebt gezien?’ Dat zegt volgens hem iets over die symbolische lading: ‘Niemand vraagt: heb je ‘de’ muis gezien?’
Door de wolf zelf grotendeels afwezig te laten, willen hij en directeur Van der Jagt laten zien dat gesprekken over de wolf vaak minder over het dier zelf gaan dan over wat hij vertegenwoordigt: een projectiescherm voor vermeende tegenstellingen, zoals die tussen boeren en natuur, of tussen stad en platteland.
‘Algoritmen voeden zwart-witdenken’, zegt Giraudet de Boudemange. ‘Maar in gesprekken heb ik nauwelijks mensen ontmoet die vinden dat er helemaal geen ruimte is voor wolven in Nederland. Het ligt een stuk genuanceerder.’
Giraudet de Boudemange komt uit een Franse familie van maisboeren en kan inmiddels ook een kenner van de Nederlandse plattelandscultuur genoemd worden. Hij dompelt zich sinds zijn verblijf aan de Rijksakademie in Amsterdam (2012-2013) graag onder in lokale Nederlandse tradities en verhalen.
Eerder maakte hij voor het Fries Museum in Leeuwarden werk over fierljeppen, kievitseieren en bedreigde weidevogels en recentelijk was in zijn solotentoonstelling Seeds of Plenty in de Haagse kunstruimte 1646 werk te zien over de fruitcorso in Tiel.
Werewolf Diplomacy (2026) gaat natuurlijk over het wolvendebat in bredere zin, maar ook hier ging Giraudet de Boudemange ‘op avontuur’ in een specifiek gebied: landgoed Welna in Epe, een uitgestrekt natuurgebied van heide, bos en grasland op drie kwartier rijden van Zutphen waar twee wolvenroedels leven. Hij sprak boeren, spirituele gidsen, ecologen en boswachters.
In zijn film komen dezelfde stemmen voorbij. We volgen alleen niet de kunstenaar zelf, maar een vreemde figuur gekleed in grijze kleren en met wilde haren. Contemplatief wandelt de vreemdeling over een weiland waar meerdere dode schapen liggen. Het zijn lammetjes die vlak na hun geboorte zijn gestorven en door de kunstenaar zijn neergelegd om een wolvenaanval te simuleren. ‘Waarom die overkill?’, wil de schapenboer weten.
Je zou het aan een ecoloog kunnen vragen, of aan een boswachter. Maar onze geheimzinnige gids probeert in Werewolf Diplomacy bij de wolf zelf te rade te gaan. Op handen en voeten beweegt hij door de heide en het gras, snuffelend aan pluimen en huilend naar de lucht.
Als bemiddelaar tussen wolf en mens beweegt hij zich door het landschap. Giraudet de Boudemange baseerde het personage op de heilige Franciscus van Assisi. Toen begin 13de eeuw een wolf de omgeving van het Italiaanse stadje Gubbio terroriseerde en inwoners zich angstvallig schuilhielden achter de stadspoorten, trad Franciscus het dier diplomatiek tegemoet. ‘Broeder’, zou hij hebben gezegd, ‘ik ken uw honger.’ De heilige stelde een pact voor: de bewoners van Gubbio zouden de wolf voeden en het dier zou geen mensen of vee meer aanvallen.
In Zutphen wordt het gesprek opnieuw geopend: niet alleen binnen Dat Bolwerck, maar ook daarbuiten. Elk halfuur laat kunstenaar Femke Herregraven het wolvengejank over het aan de kunstruimte gelegen marktplein galmen. Wie weet wat voor diplomatie dat in gang zet.
Lupus, Dat Bolwerck, Zutphen, t/m 21/6.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant