Door de gestegen brandstofprijzen moeten veel zorgmedewerkers bijleggen op hun brandstofkosten. Ook werkgevers vinden dit onwenselijk. Maar wie gaat de schade betalen?
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over jeugdzorg en de toeslagenaffaire.
Als zorgwerknemer Ada (60) ’s ochtends in haar Renault Clio-dieselauto stapt, weet ze al dat ze gaat toeleggen op haar brandstofkosten. Als uitzendkracht rijdt ze vanuit haar woonplaats Smilde naar de instellingen of de patiënten in Drenthe, Groningen of Friesland die haar die dag nodig hebben – de ene keer bewoners van een verpleeghuis in Ommen, een andere keer een gehandicapte op Terschelling.
Op de gemiddeld 2.000 kilometer die ze per maand rijdt, legt ze nu ongeveer 100 euro toe, schat ze. Vooral diesel is enorm duurder geworden sinds de spanning in het Midden-Oosten opliep. Ze is nu soms 2,50 euro per liter kwijt, een kwart meer. Haar werkgever komt haar nog onvoldoende tegemoet. ‘En dat terwijl ik die kilometers maak om mensen te helpen.’
Ada – die haar volledige naam en ook die van haar werkgever liever niet in de krant wil zien – is zeker niet de enige voor wie dit speelt. ‘Veel zorgwerknemers krijgen er stress van’, zegt kaderlid Arjan van den Broek van NU’91. De belangenorganisatie hield hierover een enquête onder haar achterban.
Deze week piekt de benzineprijs wederom. Het kabinet heeft aangekondigd de onbelaste reiskostenvergoeding met 2 cent te verhogen tot 25 cent per kilometer, maar werkgevers zijn niet verplicht hun vergoeding aan te passen.
Volgens NU’91 wordt zorgpersoneel extra getroffen. Veel van hen zijn vanwege onregelmatige werktijden afhankelijk van de auto, of moeten veel kilometers maken, bijvoorbeeld in de thuiszorg. Een elektrische auto ligt niet binnen ieders bereik. De gevolgen zijn het grootst in Noord-Nederland, Limburg en het oosten, waar de afstanden groter zijn.
Het is een bewuste keuze dat Ada, die al veertig jaar in de zorg werkt, in dienst is bij een in de zorg gespecialiseerd uitzendbureau. Ze houdt van de afwisseling: de ene dag werkt ze met dementerenden met gedragsproblemen, de andere dag verzorgt ze wonden in de wijkverpleging. Haar kilometervergoeding is vorige maand met 2 cent verhoogd tot 23 cent. ‘Maar daar kom ik niet mee uit.’
Veel zorgmedewerkers vinden de compensatie onvoldoende, blijkt uit de enquête van NU’91. Sommigen zeggen al minder diensten te draaien, omdat ze geld toeleggen op hun reiskosten.
Ada’s werkgever laat per mail weten dat hij haar zorgen begrijpt. Maar, schrijft hij ook, niet alle medewerkers hebben in dezelfde mate last van de gestegen prijzen. Zo heeft ongeveer de helft van zijn 250 medewerkers gebruikgemaakt van het aanbod om een zakelijke leaseauto te rijden.
De andere helft, onder wie Ada, blijft liever de eigen auto gebruiken. De werknemers met zuinige modellen kunnen volgens de uitzenddirecteur wél uitkomen. Hij vindt het daarom niet redelijk dat de overheid nu van de werkgever verwacht dat die uit eigen zak zijn werknemers gaat compenseren.
Bij reiskostenvergoedingen is er een duidelijk onderscheid tussen de afstand tussen de woning van de werknemer en zijn werk, en zakelijke kilometers. Voor de woon-werkvergoeding ligt het risico volgens arbeidsmarktdeskundige Evert Verhulp deels bij de werknemer. De voor het werk afgelegde reizen zou de werkgever moeten vergoeden.
De vergoeding voor het reizen van cliënt naar cliënt is aanmerkelijk hoger (zo’n 32 cent) dan die voor de woon-werkrit (19 cent), aldus de cao voor 500 duizend medewerkers bij verpleeghuizen en thuiszorg. Dat is ‘zeker geen onfatsoenlijke regeling’, aldus Verhulp. ‘Het hangt van iemands situatie af of daarmee ook de hogere brandstofkosten worden gedekt.’
In de enquête onder zorgmedewerkers valt op dat meer dan de helft zegt afhankelijk te zijn van een benzine- of dieselauto. Toch weet ook NU’91 niet precies hoeveel mensen bijleggen op hun reiskosten. Het aandeel thuiszorgmedewerkers met leaseauto is bijvoorbeeld onbekend.
Steeds meer zorgorganisaties in dichter bevolkte regio’s bieden een elektrische fiets aan, maar ook hierover ontbreken cijfers. Daarbij zijn er ook werkgevers die wel hun werknemers tegemoet komen. Dat het complete plaatje ontbreekt, komt volgens Van den Broek van NU’91 ook ‘doordat veel zorgmedewerkers niet openlijk kritiek durven te leveren, uit angst voor represailles’.
Werkgevers vinden eveneens dat medewerkers hun werk moeten kunnen doen ‘zonder dat zij zelf financieel bijleggen voor noodzakelijke reiskosten’, zegt voorzitter Anneke Westerlaken van Actiz, de branchevereniging in de ouderenzorg. Volgens haar zien de werkgevers hoe de hoge brandstofprijzen steeds zwaarder drukken op hun personeel. Daarom adviseert Actiz haar leden om de reiskostenvergoedingen met 2 cent per kilometer te verhogen. ‘Een kostendekkende vergoeding is essentieel om het werk in de sector aantrekkelijk te houden.’
Maar de branchevereniging benoemt ook het dilemma. Omdat de werkgevers op hun beurt de extra kosten niet direct vergoed krijgen, kan het een sigaar uit eigen doos worden: er blijft dan minder geld over voor loonstijgingen. Daarom vragen de werkgevers het kabinet om compensatie.
Op deze oproep heeft het kabinet nog niet gereageerd. Ada gaat ervan uit dat ze voorlopig nog moet bijleggen. Ze gaat er zeker niet minder om werken. ‘Laatst was ik bij een patiënt bij wie ik lang niet was geweest. Ik werd begroet met een dikke knuffel. Dat is voor mij de kers op de taart.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant