Tommy Wieringa is schrijver en columnist voor de Volkskrant.
De oorlog heeft grijstinten nodig, schreef de regisseur van Onze man bij de vijand in deze krant, in antwoord op zijn critici. Want het is zo zwart-wit allemaal als je er alleen met een ‘westerse bril met Oekraïense glazen’ naar kijkt. Daarom togen presentator Thomas Erdbrink en hij met kwast en verfpot naar Rusland. Om het idee van goed en kwaad een likje verf te geven.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Als argeloze kijker word je meegevoerd in het grijze gebied van misinformatie, waarin Oekraïne net zo goed schuld zou hebben aan de oorlog als Rusland, en er net zo weinig aan gelegen zou zijn om hem te beëindigen.
Ik ging met een niet eens zo fijnbetand kammetje door de serie, met als resultaat twee A4’tjes valse insinuaties, halve waarheden en aperte onzin. In Marioepol vraagt hij zich bijvoorbeeld af of Oekraïners ‘dan echt op hun eigen mensen schieten?’ en in zijn slotoverweging maant hij zowel Poetin als Zelensky om tot rede te komen en de oorlog te beëindigen.
Wie is er nu eigenlijk de vijand?, vraagt Erdbrink zich af: ‘Want als Trump onder het mom van veiligheid Groenland opeist, is het wel lastiger om Poetin te veroordelen als hij zegt dat Rusland Oekraïne wil innemen als veiligheidsbuffer tegen de Navo.’
Hier wordt Poetin witgewassen met Trump. In weerwil van wat veel mensen geloven: Poetin viel Oekraïne niet binnen vanwege Navo-dreiging, maar om de geopolitieke tragedie te herstellen die de ondergang van de Sovjet-Unie voor hem betekent.
Dat zijn propagandamachine de vermeende Navo-uitbreiding inzet als legitimatie voor de oorlog, de Not One Inch Eastward-mythe, is voor de goedgelovigen. Erdbrink bevindt zich hier in goed gezelschap: Thierry Baudet heb ik schuimbekkend hetzelfde horen verkondigen.
Bovendien zou Oekraïne van zijn lang zal ze leven niet tot de Navo zijn toegelaten: de grote bondgenoten waren erover verdeeld, het land bevond zich sinds 2014 in een slepend militair conflict en er wachtten nog decennia aan hervormingen en anti-corruptiemaatregelen voordat aan de toetredingseisen zou zijn voldaan.
Waarom zoveel uitleg om één zo’n argeloos Erdbrink-zinnetje te weerleggen? Het is daarom zo kwalijk, omdat Poetins oorlog wordt gelegitimeerd als veiligheidsmaatregel, een argument waar veel mensen gevoelig voor zijn, terwijl het naar alle maatstaven een wrede vernietigingsoorlog is.
In Siberië praat Erdbrink met de zuster van een dode soldaat. Hij stierf aan zijn verwondingen in een ziekenhuis, waarna zijn lichaam spoorloos verdween. ‘Bureaucratische chaos’, veronderstelt Erdbrink. Weet hij dan echt niet dat het Russische leger veel eigen doden verdonkeremaant door ze op te blazen of in kuilen te dumpen, om zo de overlijdenspremie niet te hoeven uitkeren? Het stond zelfs in The New York Times, de krant waarvoor Erdbrink zelf schreef. In Rusland is terreur de dagorder, ook tegen eigen mensen.
Als hij dat niet weet, is dat haast even kwalijk als wanneer hij het wel weet. Misschien komt het omdat hij de journalistieke toetsingskaders van de VPRO heeft verruild voor de amusementstoets van RTL/Videoland. Allez, laten we Kuifje in Rusland het voordeel van de twijfel gunnen en het zalige onwetendheid noemen. In welk geval het van grenzeloze zelfoverschatting getuigt om zonder verstand van zaken in het land van de vijand te gaan filmen.
Source: Volkskrant