Al jarenlang ontvangt Albert Heijn duizenden meldingen van medewerkers die zijn belaagd door agressieve klanten. De supermarktketen probeert iets nieuws in een pilot bij vier vestigingen: beveiligers krijgen bodycams. Mag het bedrijf klanten filmen, en gaat dit de-escalerend werken?
Hoe gaat de proef van Albert Heijn in z’n werk?
Enkel beveiligers die nu al in de winkels werken, krijgen de bodycams. Die filmen niet altijd; ze gaan pas aan tijdens een incident. Dat kondigt de beveiliger dan ook aan, zodat de agressieve klant weet dat die voor een lopende camera staat. Bovendien zit er een schermpje op de buitenkant van de bodycam, zodat de klant kan zien wat er wordt gefilmd.
Geregistreerde beelden worden niet langer dan veertien dagen bewaard, en zijn enkel in te zien door supermarktmanagers en veiligheidsexperts. Als het van belang is voor de politie, deelt de supermarkt de beelden ook met haar.
Gebeurt dit op meer plekken in Nederland?
De Nederlandse politie en boa’s gebruiken al langere tijd bodycams. Dat is komen overwaaien uit de VS, waar de bodycams oorspronkelijk zijn ingezet om etnische profilering door agenten te bestrijden. Terwijl daar de bodycams de politie onder controle moeten houden, gaat het in Nederland andersom: de bodycams moeten de politie beschermen tegen ongewenst gedrag.
Ook in het commerciële circuit is de bodycam doorgedrongen. AH-concurrent Dirk debuteerde twee jaar geleden met bodycams in Nederlandse supermarkten. Anders dan bij Albert Heijn dragen niet beveiligers, maar teamleiders en managers met een speciale training de camera’s.
Ook in het openbaar vervoer zijn bodycams ingevoerd. Vorige maand kondigde de NS aan dat alle hoofdconducteurs bodycams krijgen. Het doel is hetzelfde: daders afschrikken met een camera, zodat een nare situatie de-escaleert.
Heeft het zin om dit te doen?
Dirk is ‘tevreden over de bodycams’, zo meldt een woordvoerder. ‘In de winkels waar ze worden gebruikt, zien we dat het aantal incidenten afneemt en dat zowel medewerkers als klanten zich aantoonbaar veiliger voelen.’ Cijfers van het aantal incidenten, of over hoeveel vestigingen het gaat, geeft de supermarkt niet vrij. Ook Albert Heijn kiest voor bodycams omdat ‘onderzoek bij andere instanties de positieve werking ervan laat zien’, zo verklaart het bedrijf aan het AD.
Toch schuilt de meerwaarde van bodycams niet in de-escalatie, aldus Marc Schuilenburg, hoogleraar digitale surveillance aan de Erasmus Universiteit. ‘Mensen zien de camera’s als haarlemmerolie: het is de oplossing voor alles. Maar we weten heel weinig over de meerwaarde, en of het preventief werkt.’
Volgens de expert schuilt de kracht van bodycams in twee andere aspecten: daders opsporen en leren van eerdere situaties. ‘Van de beelden kan een supermarkt goed leren hoe je moet omgaan met agressief gedrag en hoe ze de dienstverlening kan aanpassen om dat te voorkomen.’
Mag dat zomaar, filmen in de supermarkt?
Dat mag, maar onder strenge voorwaarden. ‘De inzet van bodycams heeft een grote impact op de privacy en vrijheden van klanten, zeker boven op al het andere cameratoezicht in supermarkten’, zo laat een woordvoerder van toezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens (AP) weten aan de Volkskrant. ‘Daarom mogen bodycams maar in heel uitzonderlijke gevallen worden ingezet.’
Er is een hele set regels waaraan de winkel zich moet houden. Zo moeten supermarkten bewijzen dat het toezichtsmiddel nodig is en dat de bodycams écht de-escalerend werken, en moeten de beelden goed worden beveiligd. Het is aan het bedrijf zelf om te zorgen dat het zich aan deze regels houdt en niet de Nederlandse privacywetgeving overschrijdt.
Schuilenburg schrikt niet zo van de ontwikkeling. ‘Tien jaar geleden was een camera nog bijzonder, maar nu zien we camerabewaking standaard om ons heen. Daardoor betwijfel ik of het nog disciplinerend werkt.’ Zijn grootste bezwaar ligt ergens anders: ‘Ik ben bang dat grote supermarkten uiteindelijk gaan bezuinigen op beveiliging door kassamedewerkers bodycams te geven. Dat is een hellend vlak: langzaam maar zeker zak je van opgeleide beveiliging af naar goedkoper winkelpersoneel met bodycams.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant