De zoon van de Amerikaanse cultfilmer Ross McElwee is er niet meer. In Remake, een hernieuwde blik op zijn eigen filmarchieven, legt hij zichzelf op de pijnbank: had hij iets kunnen doen?
schrijft voor de Volkskrant over film.
De woorden van de Amerikaanse cultfilmer Ross McElwee (78) komen aan als een stomp in de maag. Zijn ontroerende en origineel vertelde documentaire Remake is nog maar amper begonnen, als de regisseur vertelt hoe dramatisch anders hij tegenwoordig kijkt naar de getoonde archiefbeelden waarop zijn opgewekte zoontje Adrian is te zien.
Want Adrian is er niet meer. Elke opname, zegt McElwee, brengt het moment van zijn dood dichterbij. Af en toe trad Adrian op in zijn documentaires: steevast persoonlijke verhalen waarin hij zijn familieleden beschouwde als ‘lens om de wereld beter te begrijpen’.
Filmde hij het ogenschijnlijk uitzichtloze, maandenlange wachten op de aanstaande adoptie van zijn dochter Mariah in Paraguay, dan hechtte McElwee’s camera zich aan de vrolijk spelende Adrian, in In Paraguay (2008).
Een paar jaar later schetste hij zijn veranderde relatie tot zijn zoon in Photographic Memory (2011), met Adrian als zoekende, potentiële probleemtiener. Maar het liefst filmde McElwee zijn zoon zonder direct doel. Gewoon, tijdens het vissen bijvoorbeeld, zoals in die openingsscène van Remake.
McElwee’s hernieuwde blik op zijn eigen filmarchieven levert een veelkoppige, zachtmoedige, introspectieve, filosofische en bovenal intens melancholische documentaire op. In Remake blikt hij terug op sleutelmomenten in zijn leven en legt hij zichzelf op de pijnbank: had hij iets kunnen doen om zijn zoon voor diens steeds zwaardere drugsmisbruik te behoeden? Welke rol speelde die nooit van zijn zijde wijkende camera eigenlijk precies?
Ondertussen is een tamelijk geestige rode draad het voortdurend veranderende plannetje van een stel Hollywoodproducenten om van zijn documentaire Sherman’s March (1986), waarin hij zijn eigen liefdesleven afzet tegen een dreigende kernoorlog, een fictiefilm te maken.
Terwijl die plotlijn zich nadrukkelijk laat kijken als listig commentaar op het gebrek aan richting en ideeën van de grote filmindustrie, voert hij gesprekjes met deelnemers van toen over hun herinneringen aan dit filmproject.
Film is een fijnbesnaarde herinneringsmachine, laat McElwee op geheel eigen wijze zien. Dan vertelt iemand over herinneringen die soms zomaar in het hoofd opduiken en hop, dan is daar weer een archiefflard van de jonge Adrian. Alsof Remake zelf ook een brein is dat af en toe pardoes aan het herinneren slaat.
Documentaire
★★★★☆
Regie Ross McElwee
Met Adrian McElwee, Ross McElwee
117 min., in 11 zalen.