Tepels De laatste maanden is de tepel weer veelvuldig te zien op catwalks en rode lopers. Blijkbaar is de tepel niet alleen meer iets schokkends en seksueels, maar als iets wat gewoon gezien mag worden.
De tepel is weer vaker te zien op rode lopers en catwalks
Bijna altijd leidt dat tot ophef
Waar komt onze fascinatie voor de tepel vandaan?
We moeten het over tepels hebben. Ja, wéér. Want we krijgen er geen genoeg van. Niet na de Free the Nipple-golf rond 2010, niet na online haat naar aanleiding van Florence Pughs doorzichtige roze Valentino-jurk in 2022 en niet na de viral ‘nipple bra’ van Kim Kardashian uit 2023. In de jurk die Bella Hadid droeg op de rode loper op het filmfestival van Cannes in 2024 waren haar tepels duidelijk zichtbaar. Ook dit jaar kunnen we er niet omheen. De Paris Fashion Week in maart van dit jaar werd omschreven als ‘the nippliest’ tot nu toe en tijdens het filmfestival van Cannes raakten de media niet uitgepraat over de zichtbare tepels van actrice Natasha Lyonne. En ook op het jaarlijkse gala van het Metropolitan Museum of Art in New York – met dit keer het thema ‘Costume Art’ – lag de tepel er dik bovenop. Zowel Kendall als Kylie Jenner droeg een korset met voorgevormde neptepels, Kim Kardashian een feloranje glasvezel borstplaat met twee priemende tepels erop gemodelleerd en Jeremy Pope een jas van parels in de vorm van een mannenborst. Inclusief tepels.
De tepel mag gezien worden. Maar dat is niet altijd zo geweest. Toen de tepel van Janet Jackson tijdens haar optreden bij de Super Bowl in 2004 in het zicht floepte – het beruchte Nipplegate – was de wereld te klein. Haar uitnodiging voor de Grammy Awards werd ingetrokken, samenwerkingen werden opgezegd en haar muziek werd niet meer door MTV gedraaid. En op Instagram is de vrouwentepel zelfs nu nog taboe.Maar waar de tepel eerst lang verborgen moest worden, nodigen mode-ontwerpers en celebrity’s ons nu uit ernaar te kijken. En kijken, dat doen we. Maar waarom eigenlijk? Wat gebeurt er als wij naar tepels kijken, waardoor we er niet over uitgepraat en vooral niet op uitgekeken raken?
Wat er nu op de catwalk gebeurt, doen kunstenaars al eeuwenlang. Nergens is zo geëxperimenteerd met de tepel en onze blik als in de kunsten. Misschien begint onze tepelfascinatie dan ook wel helemaal niet bij seks, maar bij iets veel banalers: de vorm. Weinig lichaamsdelen zijn zo eenvoudig én zo opvallend als de tepel. De een is natuurlijk platter dan de ander, maar uiteindelijk blijft het een rondje, een knop, een uitstekende punt, een donkere stip in een lichter vlak. Juist zo’n klein, bijna grafisch detail, trekt de aandacht, schrijft de Duitse perceptiepsycholoog Rudolf Arnheim in Art and Visual Perception: A Psychology of the Creative Eye (1954). Volgens hem zoekt ons oog voortdurend naar contrasten, accenten en andere visuele ankerpunten. Een tepel kan daardoor, alleen al door zijn vorm en uiterlijk, meer aandacht opeisen dan de rest.
‘Gabrielle d’Estrées en een van haar zussen’, (ca. 1594, kunstenaar onbekend)
François Clouet, ‘Vrouw in haar bad’, 1571.
En daar werd gretig gebruik van gemaakt. Neem De zelfmoord van Lucretia (ca. 1530) van de Duitse schilder Lucas Cranach de Oude. De tepel wijst als een soort uitstekend pijltje en stuurt daarmee de blik naar het zwaard erboven . Ook in Vrouw in haar bad (1571) van de Franse schilder François Clouet functioneren de tepels als wegwijzers. Ze trekken de aandacht om die vervolgens door te geven aan het kind in het midden en de vrouw in de achtergrond. De tepel is hier niet zomaar onderdeel van een lichaam, maar een visueel uitroepteken dat zegt: ‘Kijk hier!’Dit lijkt al helemaal het geval bij de middeleeuwse Maria lactans-voorstellingen, waarop Maria haar kindje Jezus voedt. Kunstenaars hadden er een handje van om op deze afbeeldingen de borst plus tepel op een vrij idiote manier op het lichaam te plaatsen: heel hoog, naar voren gedraaid of zelfs bijna helemaal los van de romp. De tepel als blikvanger was duidelijk belangrijker dan de anatomische correctheid.
Paradoxaal genoeg werd de tepel juist ook vaak gebruikt om van een vorm een geloofwaardig lichaam te maken. Een koud blok marmer kan er dankzij een paar tepels plots verrassend levend uitzien. Beeldhouwers in de oudheid gaven daarom vaak extra liefde aan de tepels door ze een andere kleur of materiaal te geven.
Waarom kunnen juist tepels een lichaam tot leven wekken, en bijvoorbeeld niet een met aandacht geboetseerde knie? Een tepel reageert op aanraking, warmte, kou én kan melk geven en is daarmee heel expliciet lichamelijk.
Juist omdat een tepel zo sterk verbonden is met een lichamelijke functie, kan hij (ja, het woord is mannelijk) zelf nooit ‘gewoon’ een lichaamsdeel zijn. Hij wordt, in onze ogen, een teken dat naar een lichaam verwijst. Zo heeft de Franse schilder Henri Matisse in zijn abstracte werken slechts twee rondjes of stippen nodig om de suggestie van een lichaam te wekken. De Franse Filosoof Roland Barthes zou de tepel een signifiant noemen: een vorm die onmiddellijk betekenis krijgt.
Die betekenis, dat kan een lichaam zijn, maar ook vruchtbaarheid of kwetsbaarheid. Of seks, als we Instagram moeten geloven, waar de vrouwentepel nog altijd taboe is. Op het schilderij Gabrielle d’Estrées et une de ses soeurs (Gabrielle d’Estrées en een van haar zussen, ca. 1594, kunstenaar onbekend) lijkt de betekenis bijna letterlijk te worden geactiveerd. Een vrouw knijpt in de tepel van Gabrielle, de maîtresse van koning Hendrik IV, en volgens veel kunsthistorici is de boodschap meteen duidelijk: ze is zwanger. Met één druk op de tepel verandert een lichaam in een verhaal.
Kendall (links) en Kylie Jenner op het Met Gala in New York, 2026.
De tepel kan gewoon nooit eens ‘gewoon’ een tepel zijn. Die ongrijpbaarheid kwam op het Met Gala in New York tot een climax. De neptepels van de Jenners en Kim Kardashian waren geometrische vormen, onderdeel van het lichaam (de neptepels van Kendall Jenner waren zelfs een 3D-print van haar echte tepels) én verwijzingen naar kunst, lichamelijkheid en seksualiteit ineen. En onthulden zo wat de ‘echte’ tepel altijd al is.
Tenminste, als we ernaar kijken. En dat zegt misschien nog wel het meest over ons. De tepel is een soort spiegel: wat we erin zien, zegt meer over onze blik dan over de tepel zelf. Misschien schilderde de Belgische surrealist René Magritte daarom in De verkrachting (1934) een gezicht met tepels op de plaats van ogen. Dus mocht je weer naar tepels op een schilderij, catwalk of gewoon op straat in een T-shirt zitten te loeren, weet dan: de tepel kijkt altijd een beetje terug.
René Magritte, ‘De verkrachting’ (1934).