De Groningse Eemshaven is de enige locatie in Nederland waar het technisch en zonder enorme extra kosten mogelijk is twee nieuwe kerncentrales te bouwen. Die conclusie van hoogspanningsbeheerder Tennet in een nog vertrouwelijk advies maakt het realiseren van de Nederlandse kernenergie-ambities uiterst onzeker.
Voor de bouw van nieuwe kerncentrales waren aanvankelijk drie locaties in beeld: Borssele, Terneuzen en de Maasvlakte. In 2024 liet toenmalig minister Sophie Hermans op advies van de landsadvocaat de Eemshaven toevoegen aan de lijst. Destijds was de uitleg dat de Eemshaven slechts voor de vorm was toegevoegd, om te voorkomen dat er toekomstige juridische strijd zou ontstaan, als niet alle opties zouden zijn onderzocht. Hermans zei toen: ‘Het kabinet vindt het niet gepast de Eemshaven te onderzoeken, gelet op de afspraken die gemaakt zijn om de Eemshaven te schrappen.’
Voor de noordelijke overheden is de bouw van kerncentrales in Groningen onbespreekbaar. Het kabinet zelf heeft eerder al gezegd niet in de Eemshaven te willen bouwen. Het wil Groningen ontzien vanwege de schade als gevolg van de gaswinning.
Het kabinet wil in september de knoop doorhakken over de locatie van twee nieuwe kerncentrales. Het ziet zich nu geconfronteerd met een dilemma, juist op het moment dat het maatschappelijke en politieke draagvlak voor nucleaire energie op een hoogtepunt is. De Eemshaven lijkt politiek onmogelijk, terwijl bouw in het Zeeuwse Borssele op grote technische bezwaren stuit.
De ambities zijn groot: in het regeerakkoord kondigt de coalitie ‘de bouw van ten minste vier nieuwe kerncentrales’ aan. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) vroeg Tennet te onderzoeken onder welke voorwaarden er op vier locaties twee grote kerncentrales kunnen worden gebouwd. De conclusie in het rapport, in bezit van de Volkskrant, lijdt geen twijfel: ‘Vanuit systeem- en kostenefficiëntie adviseert Tennet om inpassing van de nieuwe kerncentrales niet in Zeeland te realiseren, maar in Eemshaven.’
De gemeente Het Hogeland, waar de Eemshaven in ligt, en de provincie Groningen reageren verrast en verontwaardigd op het advies. De regio zal het kabinet houden aan de eerdere belofte, zegt gedeputeerde Pascal Roemers. ‘Wij zijn heel duidelijk geweest: die kerncentrales komen hier niet.’
Wethouder Eltjo Dijkhuis noemt het ‘wrang’ dat de Eemshaven opeens een reële locatie lijkt geworden, terwijl het onderzoek aanvankelijk werd gepresenteerd als juridische formaliteit. ‘Dit leidt tot moedeloosheid: zie je wel.’ De regio heeft eigen energieplannen voor aanlanding van wind op zee en waterstof. ‘Die laten we niet doorkruisen.’
Het contrast met Zeeland is groot. Die provincie staat onder voorwaarden juist wél open voor de bouw van nieuwe kerncentrales. Het grote probleem is echter dat hier veel meer stroom wordt opgewekt dan er wordt gebruikt. Omdat er straks veel elektriciteit van windparken op zee aan land komt, dreigen stroomoverschotten die alleen tegen zeer hoge kosten en ingrijpende maatregelen naar de rest van het land kunnen worden getransporteerd.
Een andere optie is het geregeld uitschakelen van windparken, maar dit brengt hoge kosten met zich mee, in het ongunstigste geval 1,3 miljard euro per jaar.
Een meer structurele oplossing is de bouw van een nieuwe hoogspanningsverbinding met de Randstad. Die kost naar schatting tientallen miljarden en de aanleg is niet klaar voor 2045. De Eemshaven beschikt al over zo’n zware hoogspanningsverbinding. Daarom verwacht Tennet voor deze locatie geen extra kosten.
Voor de Maasvlaktes gelden andere bezwaren. Op Maasvlakte I is geen ruimte voor twee centrales, constateerde EZK eerder al. Maasvlakte II is nog niet goed onderzocht en hier zou een kerncentrale ten koste gaan van de voorziene aanlanding van wind op zee.
Tennet zegt met een toelichting te wachten tot het kabinet vrijdag meer bekendmaakt. Ook het ministerie van EZK wil nog niet reageren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant