Europa en de Verenigde Staten staan op gespannen voet en daarom is digitale soevereiniteit een modewoord geworden. In die context is Nextcloud voor veel organisaties het logische alternatief voor de allesomvattende techomgevingen van Google en Microsoft. Het is opensource, Europees en volledig zelf te managen.We schrijven regelmatig over tests, pilots en experimenten met de werksoftware, maar SURF staat al met beide benen in de praktijk. Tientallen onderwijs- en onderzoeksinstellingen testen Nextcloud op dit moment in samenwerking met deze IT-coöperatie. Om zelf het goede voorbeeld te geven, zijn meerdere SURF-toepassingen intern zelf al helemaal over op Nextcloud.
Europa en de Verenigde Staten staan op gespannen voet en daarom is digitale soevereiniteit een modewoord geworden. In die context is Nextcloud voor veel organisaties het logische alternatief voor de allesomvattende techomgevingen van Google en Microsoft. Het is opensource, Europees en volledig zelf te managen.In een gesprek met Tweakers en de community licht Claudia van Kruistum de voordelen en uitdagingen van Nextcloud in de onderwijssector. Van Kruistum is projectmanager Nextcloud bij SURF, maar collega's noemen haar intern liefkozend 'Nextclaudia'.
Op vrijdagochtend 19 juni om 9.00 uur zit Claudia klaar om onder dit artikel te reageren op vragen van lezers. Het onderstaande interview snijdt wat interessante onderwerpen aan waarover je vervolgvragen kunt stellen. Heb je andere prangende vragen over de implementatie van Nextcloud? Dan kun je die uiteraard ook in de reacties kwijt.
De adoptie van software als Nextcloud lijkt vaak vast te lopen op conservatieve denkbeelden van organisaties. Daar staat tegenover dat de vraag naar softwaresoevereiniteit groter is dan ooit. Hoe zie je de rol van SURF in dat proces?
De adoptie van software als Nextcloud lijkt vaak vast te lopen op conservatieve denkbeelden van organisaties. Daar staat tegenover dat de vraag naar softwaresoevereiniteit groter is dan ooit. Hoe zie je de rol van SURF in dat proces?We moeten af van ons calimerocomplex."Mijn indruk is juist dat de onderwijssector ontzettend innovatief is. Wel is er sprake van wat ik een 'calimerocomplex' noem. Soms hoor je dingen als: 'Een bedrijf als Google of Microsoft is toch veel te groot, daar kunnen wij toch niet tegenop? En die miljarden dollars. Wat kunnen wij daar tegenin brengen?' Dat is een beetje een cultuurprobleem.
Maar ik kijk daar heel anders naar. Ik kom dagelijks op het Science Park in Amsterdam, waar het internet van Nederland is geboren. Als ik uit mijn raam kijk, zie ik een datacenter met serverracks en snoertjes. De cloud is niet iets abstracts of mystieks, maar juist tastbaar en concreet. Daar is niets bovenmenselijks aan.
SURF is een ict-coöperatie die zich richt op de Nederlandse onderwijs- en onderzoekssector. De organisatie werkt met meer dan 120 universiteiten, scholen, hogescholen en onderzoeksinstellingen samen om digitaal te innoveren en te ondersteunen bij inkoop, installatie en onderhoud van ict-diensten.
Omdat SURF sterk inzet op Nextcloud-toepassingen testen en zelfs al gebruiken, heeft de organisatie een grote invloed op het softwaregebruik van Nederlandse onderwijs- en onderzoeksinstellingen. SURF beïnvloedt samen met zijn leden de koers van de digitalisering van de sector en daarmee hoe de sector het soevereiniteitsvraagstuk moet aanpakken.
Dat gevoel van innovatie en zelfvertrouwen lijkt soms een beetje weggeëbd. Dat kunnen we weer aanwakkeren. Kijk bijvoorbeeld eens naar hoeveel studenten er in Nederland zijn. Dus ik denk dat we onszelf vooral moeten blijven herinneren aan alle successen en overwinningen. En dan is het een kwestie van mouwen opstropen en beginnen. We doen het zelf ook."
Inderdaad, kun je meer vertellen over jullie eigen interne migratie naar Nextcloud? Waren er problemen waarvan je hebt kunnen leren?
Inderdaad, kun je meer vertellen over jullie eigen interne migratie naar Nextcloud? Waren er problemen waarvan je hebt kunnen leren?"Daarvoor moeten we even terug in de tijd. We hebben twee eigen diensten, SURFdrive en Research Drive. Dat zijn een soort eigen Dropbox-omgevingen en die draaien sinds 2014 op de opensourcesoftware ownCloud. Een paar jaar geleden ging de focus van ownCloud naar Infinite Scale en daarin hadden we geen vertrouwen. Het product dat wij gebruikten werd minder verder ontwikkeld. Toen gebeurde er nog iets: Kiteworks, een Amerikaans bedrijf, nam ownCloud over.
Toen zijn we zelf de migratie naar Nextcloud begonnen. Wellicht weten de meeste tweakers dit al, maar Nextcloud is een fork van ownCloud. Veel van de originele oprichters startten deze fork. Daarom was de migratie relatief makkelijk, want het is dezelfde softwarebasis. Toch kostte ons dat zo'n twee jaar; dat is niet niets.
Dit was nog vóór de tweede termijn van Trump. Terwijl we bezig waren met migreren, kwam hij in het Witte Huis en begonnen SURF-leden ook interesse te tonen in waar wij mee bezig waren. Sinds vorig jaar zijn wij met SURFdrive en Research Drive helemaal over op Nextcloud. Het mooie daaraan is: wij kunnen onze leden laten zien dat het kan. Want als wij het niet eens zouden kunnen, hoe kunnen we de leden dan adviseren om dat wél te doen?"
Nu bieden jullie het gebruik van Nextcloud Files en Office aan leden aan en testen jullie de introductie van Hub in een grootschalige pilot. Hoe bepaal je welke diensten jullie aanbieden?
Nu bieden jullie het gebruik van Nextcloud Files en Office aan leden aan en testen jullie de introductie van Hub in een grootschalige pilot. Hoe bepaal je welke diensten jullie aanbieden?'Onze collega's zijn de proefkonijnen'."We hebben twee versies van de Nextcloud-omgeving die we daadwerkelijk hebben uitgerold. De ene versie is voor SURF zelf: onze collega's zijn onze proefkonijnen. Dus we stellen onszelf meer bloot aan nieuwe tools en toepassingen dan leden. De tweede versie is voor leden en die is wat conservatiever, omdat het gewoon moet werken.
Welke diensten we precies integreren in het aanbod, hangt van een hoop dingen af. Ik ben enigszins technisch, maar kan me beter verplaatsen in de eindgebruiker dan een echte IT'er die misschien heel makkelijk dingen naar zijn hand zet. Dat helpt ons om te weten wat wel en niet realistisch is. Ook lezen we graag comments en fora – ook op Tweakers – omdat dit heel goede graadmeters zijn voor hoe mensen kijken naar de wereld en specifieke diensten. En uiteraard overleggen wij met leden en eindgebruikers over de wensen die zij als organisatie hebben."
En hoe zit het met veiligheid? Opensourcesoftware is soms moeilijk op waarde te schatten, zeker als die niet op grote schaal gebruikt wordt.
En hoe zit het met veiligheid? Opensourcesoftware is soms moeilijk op waarde te schatten, zeker als die niet op grote schaal gebruikt wordt."De lat ligt natuurlijk heel hoog wat veiligheid betreft. Maar dat is niet uniek voor onze sector. Dus we organiseren jaarlijkse penetration tests, we hebben beveiligingsaudits en zijn ISO-gecertificeerd voor informatieveiligheid.
Wat nog grappig is om daaraan toe te voegen: we zijn zelf ook contributor voor het Nextcloud-project. Sinds dit jaar hebben we mensen bij ons werken die ook aan Nextcloud bijdragen. Zij hebben een dubbelrol en we zien hun rol anders, afhankelijk van welke pet ze op hebben.
Want als collega vinden we het ontzettend tof dat ze aan het project bijdragen, maar als afnemer van Nextcloud zijn we kritisch op het product. Uiteindelijk is het een voordeel, hoor. Want soms hebben wij een probleem en dan volgt in het weekend de uitrol van een oplossing daarvoor, gewoon omdat die lijntjes zo kort zijn."
Nu ben je als 'chef Nextcloud' bij SURF een prominente voorstander van de software van het bedrijf, maar zijn er ook nadelen of tekortkomingen?
Nu ben je als 'chef Nextcloud' bij SURF een prominente voorstander van de software van het bedrijf, maar zijn er ook nadelen of tekortkomingen?"Laat me vooropstellen dat ik tegen veel van dezelfde problemen aanloop als de gemiddelde gebruiker. Ik heb bijvoorbeeld voor presentaties een prachtig sjabloon voor Microsofts PowerPoint. Maar dat sjabloon werkt niet goed in Nextclouds equivalent Collabora. Dus moet ik helemaal opnieuw beginnen. Zo zijn er veel van die praktische problemen bij migratie.
Verder is Nextclouds deelsysteem, dat noemen ze federatie, nog niet consequent in de hele Hub geïmplementeerd. Eigenlijk wil je een project en wil je alle tools daarop toepassen. Maar nu werkt delen in Files bijvoorbeeld anders dan in Talk. Je hebt in Nextcloud niet echt een centrale plek voor je project. Daar werken ze aan, maar voor nu is dat soms een beetje onhandig ingericht.
Of nog zoiets: we hebben zelf een beheerdersportaal gebouwd voor beheerders van een Nextcloud-omgeving. Dat heeft een professionele organisatie gewoon nodig voor functioneel beheer. Het is een gemis dat de software dat nog niet heeft. Aan de andere kant: dat is het mooie van opensource. Je hoeft niet te wachten; je kunt het gewoon zelf maken."
Daarover gesproken: jullie kozen voor een opensourcetoepassing. Wat is de beweegreden daarvoor? Hoe kijk je naar soevereiniteit in breder perspectief?
Daarover gesproken: jullie kozen voor een opensourcetoepassing. Wat is de beweegreden daarvoor? Hoe kijk je naar soevereiniteit in breder perspectief?"Zoals ik eerder zei, hebben we in 2014 een ownCloud-omgeving gemaakt als alternatief voor Dropbox. Dat kwam door de Snowden-onthullingen destijds. Dus geopolitiek heeft absoluut invloed op welke software we zouden moeten kiezen.'Keuzevrijheid is belangrijker dan niet-Amerikaans.'
De discussie wordt alleen vaak platgeslagen tot 'Amerika versus Europa'. Wat ons betreft is keuzevrijheid veel belangrijker: kun je iets zelf hosten of verbinden aan meerdere partijen? We willen dan ook niet afhankelijk zijn van één partij. En zo kijken we naar ieder onderdeel, tot aan het niveau van internetzeekabels: we willen alle mogelijke risico's spreiden."
Redactie: Yannick Spinner • Eindredactie: Marger Verschuur
Source: Tweakers.net