Het protest in Albanië houdt aan. Demonstranten eisen het aftreden van premier Edi Rama. ‘Dit gaat over meer dan het resort van Trumps schoonzoon.’
is correspondent Italië, Griekenland en de westelijke Balkan voor de Volkskrant. Ze woont in Rome.
De flamingo-revolutie, zoals de demonstratie is gaan heten, beleeft inmiddels haar derde week. Avond aan avond trekken Albanezen door de straten van Tirana. Afgelopen weekend kwam het tot een hoogtepunt, toen tienduizenden mensen het aftreden van premier Edi Rama eisten.
Directe aanleiding voor de volkswoede vormt het resort dat Jared Kushner, schoonzoon van Trump, wil bouwen in een beschermd natuurgebied en op het eiland Sazan. Maar het vreedzame protest staat inmiddels voor iets groters, zegt Lutfi Dervishi, oud-directeur van Transparency International Albania en docent journalistiek aan de Universiteit van Tirana. ‘Een al langer sluimerende onvrede over het politieke systeem.’
Albanië wordt sinds de val van het communistische regime begin jaren negentig gedomineerd door corruptie en vriendjespolitiek. Het land boekte economische vooruitgang, maar daarvan profiteerde lang niet iedereen. Het behoort nog altijd tot een van de armste landen van Europa. ‘Het politieke systeem heeft als een Ferrari gefunctioneerd voor een handvol mensen, maar als een oude rammelbak voor de rest van de bevolking’, zegt Dervishi. ‘Dat zijn mensen zat.’
Er waren eerder protesten tegen de regering, maar niet op deze schaal. Dat er honderdduizenden mensen demonstreren noemt Dervishi ‘ongekend’ in de post-communistische geschiedenis van zijn land. Ook in het buitenland gaan Albanezen de straat op. De diaspora is groot, zo’n 1,2 miljoen inwoners zijn door de jaren heen vertrokken. Verwacht wordt dat honderden van hen zaterdag naar Tirana zullen komen.
Premier Rama wijkt ondertussen geen centimeter. Hij blijft volhouden dat er niets mis is met de deal, die momenteel wordt onderzocht door de Albanese ‘speciaal aanklager’ voor corruptiezaken. In zijn wekelijkse podcast noemde hij het ‘onacceptabel’ dat demonstranten artiesten willen boycotten die zich niet openlijk uitspreken. Hij gebruikte het woord hajvan, dat in het Albanees zoiets betekent als ‘beest’. Ook beschuldigde hij ‘vijandige externe krachten’ ervan de spanningen in Albanië aan te wakkeren.
Dat hij opstapt, lijkt dus niet aannemelijk. Een aantal van Rama’s partijgenoten deden dat wel, maar zijn Socialistische Partij heeft nog altijd een ruime meerderheid binnen het parlement. Dervishi verwacht dat de regering de plannen voor het resort wel iets zal bijstellen, om mensen tevreden te stellen.
Albanië staat op het punt toe te treden tot de Europese Unie. Demonstranten hadden hun hoop daarom gevestigd op steun uit die hoek. ‘Ze protesteren immers voor zaken die voor EU-burgers vanzelfsprekend zijn: democratie, de rechtsstaat, de bescherming van milieurechten’, zegt Gresa Hasa, Albanees onderzoeker aan de Universiteit van Graz en gespecialiseerd in rechtsstaat en democratie in de westelijke Balkan. ‘En een regering die hun welzijn en levensonderhoud beschermt in plaats van bedreigt.’
Eurocommissaris voor Uitbreiding Marta Kos liet maandag echter weten dat de regering haar gegarandeerd heeft zich aan de Europese regelgeving te houden. Een grote teleurstelling voor de protestbeweging, die de avond erna een groot spandoek meedroeg met de vraag: ‘Europa kun je ons horen?!’
‘Ze blijft Rama steunen, omdat ze denkt dat hij stabiliteit biedt. Maar stabiliteit zonder verantwoording en democratische waarborgen is uiteindelijk broos’, zegt Hasa die denkt dat druk van de EU het project wel degelijk had kunnen stoppen.
Tot ergernis van Rama nam het Europees parlement woensdag een resolutie aan waarin het Albanië oproept geen bouwactiviteiten in beschermde natuurgebieden toe te laten, die is niet bindend. ‘De flamingo’s worden beschermd’, reageerde de premier via Instagram.
Of de protesten aanhouden is lastig te voorspellen. Dat de flamingo-beweging geen duidelijke leider heeft, werkt niet in haar voordeel, meent Hasa. De brede coalitie van sociale en politieke groeperingen, variërend van radicaal-linkse organisaties, waaronder milieu- en lhbti-groepen, tot meer conservatieve en rechtse bewegingen, trekt veel mensen aan. ‘Maar een duidelijke strategie ontbreekt.’
Lutfi Dervishi is optimistischer: ‘Voor er sprake kan zijn van een wisseling van de macht, moet een samenleving veranderen. Dat zien we nu misschien in Albanië gebeuren.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant