Peter Buwalda is schrijver en columnist van de Volkskrant
Ik ben een late vogel, met als gevolg dat ik nooit naar Vroege vogels luister, een radioprogramma over mieren. Misschien dom. Bij toeval kwam me namelijk een fragment ter ore dat me verontrustte. Aan het woord kwam een ‘mierenbioloog’ die vertelde dat bepaalde mieren, ook Nederlandse mieren, bladluizen houden als vee. Ze stoppen de bladluizen in stallen en melken ze daar.
Het leek me geen goede ontwikkeling. Toen ik me nog met mieren bezighield (uitmondend in een werkstuk, zeker, maar ook heb ik ze een middag lang vervolgd met een postzegelloep in de zon, moorden waarvoor ik berecht en bestraft ben door mijn vader, het ligt achter me) was dit volgens mij nog niet zo. Ik heb er toen tenminste niets over gelezen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Edoch, volgens de ‘mierenbioloog’ van Vroege vogels was het al miljoenen jaren staande praktijk. Volgens haar betrof het een ‘samenwerking’ tussen de soorten. Ervoor en erna klonk opgewekte klassieke muziek. Mede hierom rook ik onraad. Waarom had het programma geen bladluizenbioloog uitgenodigd? Ik had graag een wetenschapper gehoord vanuit het bladluizenperspectief over voornoemde ‘samenwerking’.
De mierenbioloog bracht die wel erg rooskleurig, scheen mij toe. Haar mieren namen zo’n bladluis mee in hun nest, waar ze een ‘speciaal gebouwd stalletje’ hadden staan. (Misplaatste vertedering lag op de loer, dit ging over een ondergronds hok zonder daglicht, een ‘speciaal gebouwd kerkertje’ dus, een barakje, de bladluizen die ik zie wekken de indruk graag buiten te zijn, meestal in de zon op een parelend, fris blaadje.) Daar werd de bladluis tegen een bleke plantenwortel geparkeerd waaraan hij de rest van zijn luizenbestaan moest zuigen. Paar van die glanzende zwarte mieren ernaast: ‘Maak melk!’
In ruil ervoor, en daaruit bestond kennelijk de ‘samenwerking’, boden de mieren zo’n bladluis bescherming tegen lieveheersbeestjes. Het is waar, deze als clowns verklede monsters vreten bladluizen rauw, liefst de hele dag, maar toch zei ik ‘ja, nee, nou wordt-ie mooi’ tegen de radio, ‘dan werkt de bio-industrie zeker ook samen met z’n legkippen? Maak eieren – dan houden wij adelaars weg. Nou?’
Mozart, iets met dwarsfluiten.
Oplazeren. Er werden hier bladluizen uitgebuit. Het riekte zelfs naar… slavernij, jawel. Ik moest er meer van weten. Al snel had ik pijnlijke feiten boven water. Wat Vroege mieren er niet bij vertelde, was dat bladluizen gevoelens hebben, verlangens. Als een bladluis ongelukkig is, bijvoorbeeld op een te druk boomblaadje dat onder z’n reet vandaan gevreten wordt door medebladluizen, de hel dat is de ander, dan groeien door de stress vleugels op z’n rug. Het is dan opstijgen en wegwezen, kregen mensen ze maar, in de kampen bijvoorbeeld, een ontroerend beeld.
Helaas is het buiten de mier gerekend. Onze glanzende vriend heeft er iets op verzonnen. Wat bladluizenbiologen geobserveerd hebben, en waarover ze zelfs al gepubliceerd hebben op een bladluizenforum dat mij onder ogen kwam, is dat mieren op hun ondergrondse boerderijen dergelijke uit ellende aangegroeide vleugels van geïnterneerde bladluizen afscheuren. En soms ook begieten met zelfgebrouwen chemicaliën die de groei ervan remmen.
Tot zover de samenwerking. Al miljoenen jaren gaat dit maar door. Zolang er oorlogen woeden in Oekraïne en het Midden-Oosten, zal het vrees ik niet veranderen. Wie weet ontsnapt er een keer een tot slaaf gemaakte bladluis die een boekje opendoet, zoals ooit Frederick Douglass. De bladluis zal dan wel moeten leren schrijven, wat ook gold voor Douglass. (Maar hij kon praten.) (Maar had dus geen vleugels.)
Tot die tijd wens ik iedere bladluis innerlijke kracht, en enige voldoening bij de wetenschap dat die mieren zijn stront vreten, want zo zit het, ook al noemen ze het nog zo vaak melk.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant