In Iraanse huiskamers verkondigt het regime via de televisie de overwinning na het akkoord met de VS. Maar dat gevoel leeft niet bij verschillende Iraniërs die correspondent Rob Vreeken sprak. ‘Het is een totaal fiasco.’
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
De machthebbers in Teheran presenteren het akkoord met de Verenigde Staten als een groot succes. Dat wordt duidelijk als Milad, een 32-jarige inwoner van Teheran, via een videoverbinding zijn camera richt op de televisie in zijn woonkamer. Een gesluierde presentatrice leest het nieuws. Op de achtergrond is een juichende menigte in de Iraanse hoofdstad in beeld.
‘Ze kondigen het aan als een grote overwinning’, zegt hij. ‘Ze herhalen dezelfde propaganda als altijd, met de bekende sleutelwoorden. De triomf van het islamitisch verzet, felicitaties aan het Iraanse volk, bewondering voor de Islamitische Republiek, de kracht van de natie in deze victorie, enzovoort, enzovoort.’
Het zijn kreten die aan Milad niet zijn besteed. Hij is beslist niet blij met het akkoord dat de leiders van zijn land hebben gesloten met de Amerikaanse president Donald Trump. Het is een gevoel dat ook andere Iraniërs, willekeurig en niet per se representatief gekozen, in videogesprekken met de Volkskrant verwoorden.
Ook het in het Westen levende idee dat Iran als winnaar uit de krachtmeting is gekomen, wordt door vele anderen niet gedeeld. Integendeel.
‘Naar mijn mening is dit geen overwinning voor de Islamitische Republiek, het is een totaal fiasco’, zegt Milad. ‘Wijlen opperste leider Ali Khamenei zei dat Iran niet zou onderhandelen en geen oorlog zou voeren. Maar beide zijn daadwerkelijk gebeurd. En volgens mij is het een overgave. Trump dringt zijn wil op en de Iraanse leiders hebben geen keuze, ze moeten Trumps voorwaarden accepteren. Trump zou een verlies nooit accepteren.’
Anderen, zoals de 45-jarige Maryam uit de stad Rasht, delen die mening. ‘Het is absoluut geen overwinning voor het regime. Hun belangrijkste commandanten zijn gedood, hun leider is gedood, veel van hun wapens zijn vernietigd, veel militaire bases zijn verwoest. Persoonlijk denk ik dat dit niet het einde is. Trump stond onder grote druk stond vanwege de blokkade van de Straat van Hormuz, dus hij moest wel iets doen. Maar ik denk dat Netanyahu en Trump hebben afgesproken de aanvallen uit te stellen tot na het WK voetbal.’
Een enkeling is minder stellig. ‘Naar mijn mening is het geen kwestie van winnaar en verliezer’, zegt Amir, een 48-jarige technicus uit Arak. ‘In deze oorlog was Iran noch Amerika de winnaar. Het was eerder een uitputtende oorlog. Nu zijn beide partijen er klaar mee en willen ze met deze overeenkomst uit die benarde situatie komen. Geen van beide heeft iets bereikt.’
Dat de meesten de afloop een fiasco voor Iran noemen, betekent geenszins dat zij hoopten dat Iran een eclatante overwinning zou behalen. Ze zijn uitgesproken tegenstanders van het islamitisch regime, afgezien van Amir, die een middenpositie inneemt. ‘Ik ben blij dat het regime verloren heeft’, zegt Milad.
Al met al overheerst pessimisme. ‘Deze overeenkomst levert ons geen enkel voordeel op’, zegt Neda (52), lerares aan een middelbare school in de stad Sanandaj. ‘Waarom zouden we blij zijn? De situatie is alleen maar verslechterd en het akkoord zal geen directe invloed hebben op ons leven. In al die jaren hebben we wel geleerd dat de Islamitische Republiek zich niet bekommert om haar eigen bevolking, maar vooral om haar bondgenoten in andere landen.’
Dat wantrouwen wordt in de videogesprekken breed gedeeld. Algemeen heerst het idee dat de miljarden van de in het akkoord beloofde ‘wederopbouw’ van Iran, net als de vrij te geven bevroren tegoeden, níét zullen worden besteed aan het welzijn van de Iraniërs.
‘Alle voordelen zullen voor het regime zelf zijn’, zegt Maryam. ‘De ervaring leert dat geen cent van dergelijk geld ten goede komt aan de bevolking’, zegt Amir. ‘Onze regering heeft zich daar nooit verantwoordelijk voor gevoeld. Er is geen enkele transparantie, niemand weet wat er met het geld gebeurt.’
Niettemin ontwaren beiden een sprankje hoop. Als er sancties worden opgeheven, zegt Amir, kan de handel met het buitenland weer op gang komen. Dan zullen de prijzen mogelijk dalen. ‘Als het leidt tot nieuwe buitenlandse investeringen en meer banen, zou dat geweldig zijn’, zegt Maryam.
De economische toestand is bij allen de grote klacht. ‘Mijn vrienden kunnen niet trouwen of een huis kopen’, zegt Paria (28), student microbiologie in Teheran. Milad werkte in de luchtvaart, maar is zijn baan kwijt, zonder uitkering. Ook Maryam is sinds kort werkloos.
‘Ik heb een van de slechtst betaalde beroepen in Iran’, zegt lerares Neda. ‘Door de hoge inflatie kan ik amper in mijn meest basale behoeften voorzien. Elke maand wordt ziekteverzekering op mijn salaris ingehouden, maar zorg krijg ik niet. De geblokkeerde tegoeden worden straks geïnd door het corrupte regime. Hoe kan ik dan hopen op verbetering? Belachelijk.’
Ondanks alles blijft het vuur van het verzet branden, zo valt in de gesprekken te beluisteren, al is het maar op de waakvlam. Alleen Milad heeft alle hoop op een nieuwe volksopstand opgegeven, gezien ‘de wreedheid van het islamitisch regime’.
Paria is feller. ‘Als we wat dieper nadenken, weten we dat deze overeenkomst het begin is. Dit is de eerste stap. De mensen vervloeken nog altijd de Revolutionaire Garde. In het begin dacht ik: waarom dit akkoord? De oorlog moet doorgaan. Nu besef ik dat het gewoon onderdeel is van het spel. Het regime zal straks alles verliezen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant