NAVO Aan het begin van een NAVO-vergadering in Brussel haalde de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth fel uit naar bondgenoten die volgens hem niet genoeg bijdragen. De NAVO moet wat Washington betreft een organisatie worden waarin Europa opdraait voor zijn eigen verdediging.
De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte schudden elkaar donderdag de hand bij een bijeenkomst van NAVO-ministers van Defensie op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel, is te zien op een groot scherm.
De VS zullen de komende zes maanden heroverwegen hoeveel militairen en bases ze in Europa willen houden. Dat zei de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth donderdag aan het begin van een NAVO-vergadering in Brussel. Uitgangspunt daarbij is dat de NAVO zo snel mogelijk een organisatie wordt waarin Europa opdraait voor zijn eigen verdediging.
De herbezinning op de stationering van Amerikaanse militairen in Europa komt kort nadat de VS aankondigden beduidend minder schepen, vliegtuigen en drones te zullen reserveren voor de collectieve verdediging van Europa. De regering-Trump stelt dat de VS twee grote conflicten gelijktijdig aan moeten kunnen. Washington wil meer middelen apart houden voor een conflict met China in de Indo-Pacific.
„Dit wordt een echte herziening”, aldus Hegseth. „Ze wordt zo ingericht dat Europa snel en onomkeerbaar de leiding neemt.” Het was nooit de bedoeling van de alliantie dat Europa afhankelijk werd van de VS, zei Hegseth. „De NAVO was veel te lang een papieren tijger en een éénrichtingsstraat. Dat moet stoppen.”
Hegseth haalde hard uit naar Europese bondgenoten die niet genoeg bijdragen aan de collectieve verdediging. Ook Europese landen die moeilijk deden over het gebruik van havens en bases voor de oorlog in het Midden-Oosten las hij de les. „Deze bondgenoten hebben Amerikaanse zonen en dochters, onze zonen en dochters, in gevaar gebracht door ze geen betrouwbare toegang en overvliegrechten te verlenen.”
Door de aankondiging van de herziening van Amerikaanse aanwezigheid te combineren met kritiek op onbetrouwbare bondgenoten wekte Hegseth de suggestie dat landen die de VS teleurgesteld hebben gestraft zullen worden. Hij kondigde aan dat de VS in elk geval overwegen hun financiële bijdrage aan het functioneren van de NAVO zelf te verlagen als niet meer Europese landen aan hun verplichtingen voldoen. Eerder ‘straften’ de VS Duitsland voor kritiek op de Iran-oorlog met de mededeling de plaatsing van kruisraketten te schrappen en vijfduizend militairen uit Duitsland terug te zullen trekken.
Hegseth kruidde zijn toespraak met rechts-populistische kritiek op het Europese migratiebeleid en het streven naar gendergelijkheid. „Terwijl Europa geen oog had voor tanks, gevechtsvliegtuigen en luchtverdediging, lag de focus op gendergelijkheid, klimaatverandering en defensie-armoede. De Europese grenzen vlogen wijd open, de welvaartsstaat expandeerde, defensiebegrotingen kelderden, evenals het geloof in zichzelf.”
De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth (links) en NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte donderdag tijdens een persconferentie voor een bijeenkomst van NAVO-ministers van Defensie op het NAVO-hoofdkwartier in Brussel.
De straffe toespraak staat op het eerste gezicht haaks op de boodschap van secretaris-generaal Mark Rutte, die regelmatig onderstreept dat de defensie-uitgaven in Europa met sprongen vooruit gaan. Europa en Canada gaven het afgelopen jaar 91 miljard dollar méér uit aan defensie dan het jaar ervoor. De NAVO neemt vaak 2021 als uitgangspunt in berekeningen. In prijzen van 2021 is vorig jaar 139 miljard meer uitgegeven. Maar, zei Rutte, ook al gaat het collectief vooruit, een aantal bondgenoten presteert nog steeds niet genoeg en het is nu eenmaal de taak van Hegseth om de druk op de ketel te houden.
Minister Dilan Yesilgöz (Defensie, VVD) reageerde koeltjes op de toon van Hegseth: ,,Ik kijk naar de boodschap eronder en die vind ik heel erg fair. Het gaat erom dat je als Europa, als Nederland voor een groot deel voor je eigen veiligheid kunt staan, wetende dat je het altijd met bondgenoten moet doen.”
Om de Amerikaanse gaten te dichten gaat het NAVO-hoofdkwartier dezer dagen met een nieuw boodschappenlijstje langs de Europese bondgenoten. NAVO-landen hebben niet hun volledige arsenaal toegezegd aan de alliantie. In Brussel weten de planners precies wat landen achter de hand hebben en wat nog niet geoormerkt is voor de NAVO. Europese landen schuiven niet hun hele krijgsmacht onder de NAVO omdat ze ook andere operaties uitvoeren, waaronder VN-missies of de Europese marinemissie Aspides in de Rode Zee. Volgens secretaris-generaal Mark Rutte is al een deel van de gaten opgevuld.
Nederland heeft ook een extra verzoek gekregen en dat ingewilligd, zei Yesilgöz. Wat Nederland precies extra levert wilde de minister niet kwijt.
De Amerikaanse bijdrage aan de collectieve NAVO-verdediging moet het in de toekomst onder meer stellen met een derde minder gevechtsvliegtuigen. Zo blijven er van de 99 beschikbare F-16’s nog 63 over en het aantal F-15’s daalt van 54 naar 36. Het gaat niet om toestellen die nu al permanent op Amerikaanse bases in Europa zijn gestationeerd, maar die in gereedheid worden gehouden voor de NAVO-pool in crisistijd.
Dit zogeheten NATO Force Model kent drie graden van paraatheid: eenheden die beschikbaar moeten zijn binnen tien dagen, binnen een maand en binnen dertig tot 180 dagen. Het is nog onduidelijk in welke van deze paraatheidscategorieën de geplande reducties vallen, noch wat de termijn is waarop ze ingaan.
Volgens een via Die Welt uitgelekte lijst snijden de VS ook in aantallen tankervliegtuigen, die andere vliegtuigen in de lucht van brandstof kunnen voorzien (van in totaal 79 naar 63). Alle verkenningsdrones voor de lange afstand worden geschrapt, het aantal bewapende drones, zoals de MQ-9 Reaper wordt gehalveerd en het aantal maritieme patrouillevliegtuigen daalt van 26 naar 15.
Ook stellen de VS nog maar één in plaats van twee vliegdekschepen met escorte beschikbaar en worden onderzeeboten met kruisraketten uit de parate lijst geschrapt. Van de twee eenheden bommenwerpers vervalt er een.
De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth (midden) donderdag aan het woord tijdens een vergadering van ministers van Defensie van de NAVO-landen op het hoofdkwartier van het bondgenootschap in Brussel.
De reducties stellen de Europese NAVO-landen voor uiteenlopende moeilijkheden. Met in totaal 56 beschikbare tankervliegtuigen plus 25 in bestelling is het beperkte gat dat de VS achterlaten wel te vullen. Maar dat de Amerikanen elf P-8 Poseidon patrouille- en onderzeebootbestrijdingsvliegtuigen schrappen betekent een aderlating, juist op het moment dat Rusland zijn militaire activiteiten boven en onder water opvoert. In totaal hebben Europese NAVO-landen er slechts 20 van dit type.
Welke bommenwerpers de Amerikanen uit de pool halen is onbekend. Voor de strategische B-52’s heeft Europa sowieso geen vervanging. Zij het dat dat bejaarde type – eerste vlucht 1952 – alleen nog geschikt is om van grote afstand kruisraketten af te vuren en dat kunnen Franse, Duitse en Britse jachtvliegtuigen ook.
In theorie kan Europa een eigen Carrier Strike Group bijeenbrengen rond een Brits, Frans of Italiaans vliegdekschip, zeggen diplomaten, maar die schepen zijn veel kleiner en kunnen veel minder gevechtsvliegtuigen herbergen dan de zeventig op een Amerikaanse carrier. En aan de noodzakelijke escorteschepen ontbreekt het in Europa ten enenmale.
De regering-Trump gaat ervan uit dat Europa snel de conventionele verdediging op zich neemt en dat de VS voor de nucleaire bescherming blijven zorgen. Donderdag gaf de nucleaire planning groep van de NAVO voor het eerst in negentien jaar een verklaring uit. ,,De nucleaire strijdkrachten van de alliantie blijven de ultieme garantie van de veiligheid van de bondgenoten”, aldus de verklaring. Het nucleaire arsenaal wordt gemoderniseerd. Het gaat om kernwapens van de VS en het VK. Kernmacht Frankrijk maakt geen deel uit van het nucleaire overlegorgaan van de NAVO.