Alweer een overvol Ter Apel: terwijl met de spreidingswet een structurele oplossing klaar lijkt te liggen, kijken veel gemeenten de andere kant op. NU.nl sprak met burgemeesters van nabijgelegen gemeenten die nachtopvang aanbieden. "We willen niet dat mensen op de grond slapen."
Onder meer de gemeenten Stadskanaal, Het Hogeland, Borger-Odoorn en Noordenveld sprongen bij om vluchtelingen op te vangen. Daardoor hoefden ze 's nachts niet buiten te slapen.
"Dat is uit solidariteit met Westerwolde (de gemeente waar Ter Apel toe behoort, red.) en uit humane overweging", vertelt Hans Broekhuizen, burgemeester van Het Hogeland. "We hebben er moeite mee als mensen op de grond slapen", legt Jan Seton, burgemeester van Borger-Odoorn, het humane aspect uit.
Klaas Smid (Noordenveld) sluit zich daarbij aan. "Wij vinden het belangrijk om onze verantwoordelijkheid te nemen om de druk op Ter Apel te verminderen." Daar speelt ook de openbare orde mee, vertelt burgemeester Klaas Sloots van Stadskanaal. "Als buurgemeente voel ik daarin een verantwoordelijkheid."
De gemeenten boden opvang aan in de plaatsen Stadskanaal, Warffum, 2e Exloërmond en Roden. De nachtopvang biedt een welkom onderdak aan de mensen die in de wachtrij voor Ter Apel staan.
Maar ze kunnen daar overdag niet blijven. Asielzoekers komen 's avonds met de bus van Ter Apel naar de opvang en worden in de ochtend weer naar het aanmeldcentrum gebracht. Die busrit duurt, afhankelijk van de slaapplek, een half tot anderhalf uur.
"Dan liggen ze van 23.00 tot 7.00 uur in een gymzaal en moeten ze weer de bus in om buiten te wachten", vertelt Broekhuizen, die de eerste nacht bij de opvang in Warffum was. "Deze mensen zijn moe. Ze willen alleen eten, een douche en slapen."
De omwonenden staken de asielzoekers een hart onder de riem. "Er werd een geschilderd hart neergezet met 'refugees welcome'. Voor deze asielzoekers heeft het dorp zich opengesteld", zegt Broekhuizen.
Het laat zien dat binnen de gemeenteraad en bij inwoners draagvlak bestaat voor de nachtopvang. Het Hogeland organiseerde een inloopavond, waar vijf mensen op afkwamen. "Er is ook totaal geen overlast geweest", zegt Broekhuizen. "Er was alleen een keer getoeter van een bus."
In 2e Exloërmond kregen bewoners een informatiebrief met een nummer waar ze in het geval van overlast terechtkonden. Daar zijn geen klachten binnengekomen, zegt Seton.
De gemeenten krijgen relatief laat de vraag binnen om nachtopvang te bieden, legt Seton uit. Dan wordt er gezocht naar een beschikbare locatie. Het gaat vaak om een gymzaal, waar soms verenigingen of scholen gebruik van maken.
In 2e Exloërmond heeft de gemeente scholen gevraagd buiten te gymmen en verenigingen gevraagd uit te wijken."Het is een hele vraag, want ze hebben recht op gebruik van de hal", zegt Seton. "Vandaar dat we dit niet elke week willen doen. En we zijn dankbaar dat ze mee hebben willen werken."
De verschillende gemeentes in Groningen en Drenthe bieden plekken aan voor drie of vier nachten. Daarmee geven ze een duidelijk signaal af dat het een tijdelijke oplossing is. "Als je het toezegt voor twee of drie maanden, is het voor je het weet een definitieve oplossing en word je eigenlijk een soort dependence van het aanmeldcentrum", legt Seton uit.
Qua organisatie is de nachtopvang bovendien makkelijker op te zetten dan structurele opvang. "Voor structurele opvang gelden andere afspraken, andere voorzieningen en andere besluitvorming", zegt Sloots. "Wij vingen als buurgemeente het gat op, niet de hele opgave."
Hij benadrukt dat de noodopvang het landelijke opvangprobleem niet oplost. "We helpen in een acute noodsituatie, maar de echte oplossing ligt ergens anders." Sloots vindt het "schrijnend dat we in Nederland steeds opnieuw moeten voorkomen dat mensen buiten slapen."
De structurele oplossing ligt volgens de burgemeesters die NU.nl sprak in het hele land. "Het is van belang dat afspraken die we in Nederland hebben gemaakt, worden nageleefd", zegt Smid. "De spreidingswet draagt eraan bij dat de verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers eerlijker over gemeenten wordt verdeeld. Daarmee wordt voorkomen dat de druk onevenredig op enkele gemeenten, zoals Westerwolde, terechtkomt."
Maar lang niet alle gemeenten hebben het aantal opvangplekken geregeld dat de spreidingswet hen voorschrijft. "Er zijn te veel gemeenten die niets of weinig doen", schetst Broekhuizen. "Als elke gemeente haar steentje bijdraagt, hadden we dit probleem niet gehad", vult Seton aan.
Minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie) verstuurde daarom eind maart een brief naar alle gemeenten. Daarin deed hij een klemmend beroep om opvangplekken beschikbaar te stellen.
Ongeveer twintig gemeenten hebben sindsdien aangegeven plekken beschikbaar te stellen of tijdelijke locaties waarvan het contract afliep te verlengen. Maar dat is een druppel op een gloeiende plaat vergeleken met het aantal plekken dat nodig is.
In het uiterste geval kan de minister zelf een locatie aanwijzen. Dat is een maatregel waarvan Van den Brink eerder heeft gezegd dat hij het liever niet zover laat komen.
Om de wachtrij voor Ter Apel op te lossen, speelt de spreidingswet dus een grote rol. Maar het is nog niet te zeggen wanneer de spreidingswet in het hele land wordt nageleefd.
"Dat is koffiedik kijken. Soms hoor je hoopgevende berichten, soms hoor je minder hoopgevende berichten", zegt Seton over de onzekerheid rond de wet. "Wij gaan ervan uit dat de oplossing steeds meer in zicht komt, ook omdat de minister er heel hard aan trekt."
Source: Nu.nl algemeen