Het centraal comité van de Cubaanse communistische partij heeft twintig sociale en economische hervormingen goedgekeurd om de nagenoeg failliete planeconomie meer marktwerking te geven. De instemming van het Cubaanse parlement met dit noodplan werd donderdag verwacht.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Details over deze ingrijpende koerswijziging, zoals het moment waarop de hervormingen worden ingevoerd, zijn nog niet bekend. Het is de bedoeling private ondernemers en investeerders meer mogelijkheden te bieden, bijvoorbeeld door kapitaal aan te trekken van Cubanen die in het buitenland verblijven. Gemeentes krijgen meer zelfstandigheid om hun eigen economisch beleid te voeren. Privé-banken zijn welkom op de Cubaanse financiële markt en de landbouwsector wordt geliberaliseerd.
Het staatsapparaat moet afslanken, waarbij staatsbedrijven worden omgevormd tot privéondernemingen, compleet met aandelen, aldus de Cubaanse premier Manuel Marrero donderdag.
Opvallend is dat zowel president Miguel Díaz-Canel als ex-president Raúl Castro, die op de achtergrond nog de nodige invloed heeft, de urgentie van deze drastische hervormingen publiekelijk benadrukt. Castro, die in mei door de VS werd beschuldigd van moord wegens het neerhalen van twee burgervliegtuigjes van Cubaanse ballingen in 1996, liet in een ongebruikelijke brief aan het centraal comité woensdag weten dat de hervormingsplannen ‘het nuttigste zijn op dit moment’.
Cuba verkeert in een diepe economische crisis, onder meer door een olie-embargo dat is opgelegd door de Verenigde Staten. Het eiland kampt daardoor regelmatig met stroomonderbrekingen en heeft ook tekorten aan voedsel, brandstof en medicijnen. De VS draaien de duimschroeven verder aan door economische hervormingen of regimeverandering op het communistische eiland te eisen.
‘Cuba heeft zich creatief en heroïsch verzet, maar heeft al te lang een barbaarse, onverdiende en ondraaglijke straf verdragen, waar nu de dreiging van militaire agressie bij is gekomen’, aldus Díaz-Canel tijdens de onverwachte vergadering van het centraal comité. Hij refereert aan de druk die de Verenigde Staten op Havana uitoefenen.
De Amerikaanse vicepresident JD Vance zei donderdag de ontwikkelingen in Havana te willen aankijken. ‘Als ze slimme besluiten nemen, gaan we een veel betere relatie met dat eiland hebben’, aldus Vance.
Het straatarme Cuba is naast Noord-Korea, Iran en Libië een van de laatste landen ter wereld met een staatsgeleide planeconomie. De Cubaanse communistische partij heeft eerder pogingen tot gedeeltelijke economische liberalisering ondernomen, bijvoorbeeld door beroepen in vrije sectoren toe te staan, maar dat werd geen succes. Stroomtekorten en diepe armoede maken het praktisch bijna onmogelijk privébedrijven te laten opbloeien.
Bovendien trapte de Cubaanse overheid na hervormingen regelmatig op de rem, beducht dat economische en sociale veranderingen het einde aan de alleenheerschappij van de communistische partij zouden inluiden. Uit de ervaringen van China en Vietnam is echter overtuigend gebleken dat een open markteconomie niet hand in hand hoeft te gaan met politieke vrijheden. Díaz-Canel zegt dat de Cubaanse hervormingsplannen dan ook zijn gebaseerd op het economische opendeurbeleid in deze Aziatische socialistische staten. Vietnam en China hebben tegen de internationale verwachtingen in hun eenpartijsysteem altijd intact weten te houden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant